Қазақ халқының салтында үлкенді сыйлау әдептіліктің бір үлгісі болып табылады
Үлкенді сыйлау — әдептіліктің өзегі
Қазақ халқының дәстүрінде үлкенді сыйлау — әдептіліктің айқын көрінісі. Ата-ананы құрметтеу, қадірлеу, ізет көрсету — адамның ең қастерлі қасиеттерінің бірі. Кіші үлкенді сыйласа, үлкен де оған лайық ықылас танытып, сыйластыққа жауап берген. Осылайша үлкен мен кіші арасында жарасымды қарым-қатынас орнығып, уақыт өте келе әдептілік қағидаларына айналған.
Дәстүр қалыптастырған мінез-құлық
- Үлкендер отырған жерде сөз таластырмай, орынды жерде ғана пікір айту.
- Көңілге қарай сөз таба білу, айналаға жылылық сыйлайтын қарым-қатынас құру.
- Қажет кезде өзіңді ұстай білу, сабыр мен байыптылық таныту.
Әдептілік бір күнде қалыптаспайды
Әдептілік адам бойында бірден орнықпайды. Ол — жылдар бойғы тәжірибенің, қоршаған ортаның, көрген тәрбиенің жемісі. Ата-ана бала үшін тәртіптілік пен сыпайылықтың, жарасымдылық пен қамқорлықтың тірі үлгісі. Отбасындағы тәрбиенің құдіреті де осында.
Әдепті қарым-қатынас
Адамдар арасындағы байланыс әдептілікке негізделсе, жан-жағына жылуын шашады, сенім мен тыныштық орнатады.
Әдепсіздік салдары
Әдепсіз әрекет көңілге кірбің түсіріп, адамдарды ыңғайсыз күйге қалдырады әрі арадағы сыйластықты әлсіретеді.
Әдепті адамның өлшемі
Адам ең әуелі адамгершілігімен, әдебі мен мәдениеті арқылы көрікті. Әдептілік — әр түрлі жағдайда мінез-құлықтың жалпы ережелеріне, эстетикалық әрі этикалық талаптарға сай өзін ұстай білу. Әдепті адам өзгеге қолайсыздық тудыратын жағдайдың алдын алуға тырысады.
Ішкі ұстаным: өзгенің орнына өзіңді қоя білу
Әдепті болу үшін өзіңді ойша болса да басқа адамның орнына қоя білу маңызды. Сондай-ақ әдепті адам көпшіліктің алдында біреуге деген жеккөрушілігін немесе ерекше жақындығын ашық көрсетпейді — бұл өзгелерді ыңғайсыз жағдайға қалдырмау үшін қажет.
Адам мәдениеті жоғары болған сайын, оның айналасындағы адамдармен қарым-қатынасы да сыпайырақ, байыптырақ бола түседі.
Дереккөз: http:wwwshygarma5136-sport.html?Like