Жақсы көру деген бір ұлы қасиет бар
Махаббат — мейірім мен қаталдықты қатар сыйғызатын сезім
Жақсы көру — адам бойындағы ұлы қасиеттердің бірі. Ол көбіне әйел мен ер адам арасындағы қарым-қатынаста айқын көрінеді. «Махаббат деген не?» деген сұраққа әркім әртүрлі жауап береді, өйткені бұл сезімнің өлшемі де, көрінісі де сан алуан.
Жалпы махаббаттың екі қыры бар: адамзатты сүю және нақты бір адамды шын жүректен жақсы көру. Біреуді шын сүйген жан сол адамның бақыты үшін бар жақсылығын жасауға, қолындағысын бөлісуге дайын болады. Бала дүниеге келген сәттен бастап ата-анасының мейіріміне бөленеді. Ал есейе келе біреуді кездестіріп, ғашық болады; кейде бұл сезім жүректі жаралайтын ауыр сынға да айналады.
Махаббат — әрі мейірімді, әрі қатал. Кейде адам ғашық екенін өзі де аңғармай қалады. Кейде жауапсыз махаббатқа ұрынады.
Әдеби шығармалар мен тарихи оқиғаларға үңілсек, махаббат талай жүректі жаралаған, талай адамды күреске итермелеген сезім екенін көреміз. Соған қарамастан, махаббат туралы ән де, даналық сөз де, мақал да, өлең де көп. Бұл — сезімнің мәңгілік тақырып екенінің дәлелі.
Махаббаттың басталатын шағы әркімде әртүрлі
Өмірде біз түрлі адамдарды кездестіреміз. Балалық шақта, тіпті балабақшада жүріп-ақ біреуге ықыласымыз ауып қалуы мүмкін. Есейген сайын белгілі бір адамға деген сүйіспеншілік пайда болып, уақыт өте келе күшейе түседі. Кейде «өмірімнің жалғызын таптым» деп ойлап, кейін қателескенімізді түсінетін сәттер де болады.
Бір көргеннен
Кейбірі бір көргеннен ғашық болады — сезім бір сәтте-ақ оянады.
Уақыт өте
Екіншілерге уақыт керек: тану, түсіну, сенім қалыптастыру арқылы махаббат тереңдейді.
Кеш келген сезім
Үшіншілер махаббатын тым кеш кездестіреді. «Махаббат жасқа қарамайды» деген сөз сондықтан айтылса керек.
Кейде жасы үлкен адамдар арасындағы нәзік сезімге де куә боламыз. Мұндай сюжеттер кинода жиі кездеседі. Ал өмірде ше? Өмірдің өзі құпия мен сырға, күтпеген оқиғаға толы емес пе?
Таңдау, тағдыр және шешімге батылдық
Жастар ғашық болады, отбасы құрады. Бірақ махаббат сезімі пайда болғанымен, кейбіреулердің отбасы құруға батылы жетпей жүреді. «Көп ойланамын» деп жүріп, сүйгенінен айырылып қалғандар да кездеседі. Ал біреулер «ештен кеш жақсы» деп ұзақ уақыт кездесіп, бірін-бірі жан-жақты танып, содан кейін ғана шаңырақ көтереді.
Бақытты кейін емес, қазір тану
Кейде біз дәл осы сәтте және дәл осы жерде бақытты екенімізді сезбей, бақытты сырттан күтумен жүреміз. Ал оны көбіне қиындық келгеннен кейін, қасымыздағы адамнан айырылған соң ғана ұғамыз.
Шынайы сезім күтпеген жерден оянуы мүмкін. Бір-бірінсіз өмір сүре алмайтындай көрінген адамдардың арасында да өкпе мен өшпенділік туындайды. Ал кейде бірін-бірі көргісі келмеген жандар уақыт өте келе ғашық болып, жүрек қалауымен қосылады.
Әр адам өзіне қонған бақ құсын аялай білуі керек. Жүректегі сезімді уақытында айту — кейде тағдырды өзгертетін шешім.
Әрине, бірінші қадамды ер адам жасағаны жөн деген пікір де бар. Өйткені отбасының тірегі ретінде жауапкершілікті мойынға алу — батылдықтың белгісі.
«Мен» мен «сен» емес — «біз»
Шын жүректен сүйген жандар «мен» және «сен» дегеннен гөрі «біз» деген сөзді жиі қолданады. Ғашықтарды көрсең, өзіңде де бір жылы қуаныш пайда болады: олар үшін қуанғың келеді, «махаббатты аялай біліңдер» дегің келеді.
Дегенмен, кейде күтпеген жерден кейбір отбасылардың шаңырағы шайқалып, оқыс жағдайлар болады. Бұған үшінші бір адам, туыстардың араласуы, сыртқы қысым, түрлі түсінбеушілік себеп болуы мүмкін. Кейде үлкендердің жастардың отбасына орынсыз араласуы ерлі-зайыптылар арасына салқындық түсіреді.
Сенім — шынайы махаббаттың тірегі
Шынайы махаббат сыртқы әсерге оңай берілмеуі тиіс. Егер адам біреудің сөзіне еріп, өз жарынан бас тартса, онда олардың арасындағы сезімнің тереңдігі туралы ойлануға тура келеді. Адам шын сүйсе, сенсе — мұндай қателікке жол бермейді.
Кейде ашу-ызаға ерік беріп, адам сүйгенінен айырылып қалады. Уақыт өте келе қателескенін түсінеді, бірақ кеш болуы мүмкін. Сондықтан махаббатты сақтау үшін ер мен әйел бірдей жауапкершілік алып, бір-біріне тірек болуы керек: мәселені ақылдасып, сабырмен, бірлікте шешкен дұрыс.
Ақылды, сабырлы, инабатты, батыл әйел отбасындағы мәселелерді шешуде жұбайына демеу болып, берекені сақтай алады. Ал ер адам — жауапкершілікті көтеріп, қорғап, тыңдай білсе, отбасының іргесі беки түседі.
Махаббатсыз басталған отбасы — үмітсіз емес
Өмірде бір-біріне бірден ғашық болмай-ақ, құрметтеп, сыйлап жүріп отбасы құрған адамдар да бар. Уақыт өте келе олардың арасындағы нәзік сезім оянып, күшейе түсуі мүмкін. Мұндай отбасылар мықты әрі үлгілі шаңыраққа айналатын жағдайлар да аз емес.
Ерлі-зайыптылар арасындағы сенімділік, түсінушілік, келісім — көп қиындықты жеңетін күш. Бұны қате деп айтуға болмайды.
Қазіргі кезеңнің сұрақтары
Қазіргі заманда технология да, қоғам да дамыды. Сонда адамдар арасындағы қатынас пен сезім де өзгерді ме? Бүгінде бір-бірін шын жақсы көріп, отбасы құратындар бар ма? Адамдар бір-бірінің алдында адал ма? Махаббатты жолықтыруға бола ма? Бұл сұрақтар көпшіліктің көңілін мазалайтыны рас.
Сенімге шақыру
Мен махаббаттың күшіне, адалдығына, тазалығына және пәк сезімнің бар екеніне сенемін. Жастар қателеспесе екен, өз бақыты үшін күресе білсе екен, бір-біріне сеніп отбасы құрса екен деп тілеймін.
Сонда берекелі отбасылар саны көбейіп, балалар бақытты ортада тәрбиеленер еді. Ал балалар үйінде өсіп жатқан балалар саны азайып, махаббат, отбасы, тазалық, пәктік, адамгершілік құндылықтары бірінші орынға шығар еді.
Автор туралы
Алматы облысы, Ұйғыр ауданы, Шырын ауылы, Шырын орта мектебі (мектепке дейінгі шағын орталығы бар) коммуналдық мемлекеттік мекемесінің педагог-психологы — Махпирова Дилбирим Талипжановна.