Ұстазыма мың алғыс

«Мың алғыс саған, Анашым!» — бұл сөздің салмағы бір сөйлемнен әлдеқайда ауыр. Есейіп кетсем де, мен сен үшін әлі де сәби секілдімін. Көзіме көктемнің көгілдірін, жүрегіме мейірімнің мөлдірін сыйлайтын да — ана.

Ана туралы қаншама ақын жыр арнады, қаншама жазушы шығарма жазды. Өйткені ана — мәңгілік тақырып. Дүниенің бар асылын алдыңа үйіп қойсаң да, ананың ақ сүтін өтеу мүмкін емес.

Менің аяулы екі анам бар: асыл әжем және аяулы анам. Дүние есігін ашқаннан бері анамның аялы алақаны мен жылы құшағының арқасында қиындықты сезінбей өсіп келемін. Әкем мен анам біз үшін еңбек етіп, қатарымыздан қалмай білім алып, елге пайдалы азамат болуымызды тілейді.

Түн ұйқысын төрт бөлген анамның жанымызда жүргеніне қуанамын: таңертең еркелетіп оятқаны, көңілім түссе маңдайымнан сипап жұбатқаны, ауырсам көз алмай қасымда отырғаны — бәрі де маған сәуле шашқан күндей күш береді.

Әжем — Қожанова Мәрита, анамның анасы. Он баланы дүниеге әкеліп, бағып-қағып өсірген қадірлі жан. Ақ жаулықты әжемізді біз, немерелері, ерекше құрметтейміз. Үлгі аламыз. Әжеміз әрдайым арамызда жүрсе екен деп тілейміз.

Анам бір-екі күнге сыртқа шықса, үй іші жылусыз қалғандай көрінеді. Ал анам есіктен кірген сәтте, күннің нұры төгілгендей, бәріміз бірден жадырап сала береміз.

Өмірге ақылдыны да, ғалымды да, дананы да әкелетін — ана. Ананың мейіріміндей мейірім, ананың жүрегіндей жүрек жоқ. Балаға тоғыз ай, тоғыз күн бойы өмірін арнаған адам өз перзентіне жамандық ойлайды деу — ақылға сыймайды.

«Әке — асқар тау, ана — қайнар бұлақ» деген нақылдың өзегі де осында. Анаң барда алдыңда асың тұрады, көңіліңде шуақ тұрады. Анасыз жетімнің орны бөлек: қанша көмек көрсетілсе де, ана мейірімін ештеңе алмастыра алмайды.

Әдебиеттен де ананың қайсарлығын танимыз. Ғабит Мүсіреповтің «Ананың анасы», «Ашынған ана» шығармаларындағы аналардың өжеттігі мен намысы — ерлікке пара-пар. Ана тек мейіріммен ғана емес, ақылымен, парасатымен де биік.

Ұстаз — ұлағатты есім. Адамның адам болып қалыптасуына ата-анамен қатар мұғалімнің де рөлі зор. Бала бойына ақыл-ой, адамгершілік, әдеп, ар-ұят, ұлттық сананы сіңіретін — ұстаз.

Алғаш мектеп табалдырығын аттаған кезде маған білім берген алғашқы ұстазым — Хаметова Ермек Мәмзеқызы. Ол кісі мейірімділігімен, әділдігімен, еңбекқорлығымен жүрегімде қалды. Бастауышпен қоштасқанда ұстазымызды қимай кеткеніміз — соның дәлелі.

Тағы бір аяулы ұстазым — Мурзагелдина Қуаныш Рақымқызы, қазіргі сынып жетекшіміз. Ол бізге білім беріп қана қоймай, сырласуға болатын екінші анамыздай жақын. Жетістіктерімнің едәуір бөлігі — ұстаз еңбегінің жемісі.

Өмір — сан алуан: қуаныш та бар, өкініш те бар. Сол өмірді танып-білуге мүмкіндік берген, жарық сәуле сыйлаған ата-анамызға мың алғыс. Әке мен ана — қиналғанда арқа сүйер, қуанғанда қуанышыңа ортақтасар ең жақын жандар.

Бірақ мені қынжылтатын бір ой бар: неге біз көп нәрсені кеш түсінеміз? Кейбірі ата-анасының қадірін олар өмірден өткен соң ғана ұғып, өкінеді. Кейбір қариялар қарттар үйінде көздері жәудіреп, баласын ақтап отырады. Ана жүрегі — қазақ даласындай кең.

«Қарты бар үйдің қазынасы бар» деген сөзді естен шығармайық. Әр шаңырақта сыйластық сақталсын. Жұмақтың кілті ананың табанының астында дейді. Анаңды Меккеге жаяу арқалап апарсаң да, парызыңды толық өтей алмайсың — бұл сөз ата-ананың алдындағы қарыздың қаншалықты терең екенін аңғартады.

Дүние — қолдың кірі. Бүгін бармыз, ертең жоқпыз. Сондықтан болмашы нәрсеге бола ата-анаға ренжуді доғарайық. Өйткені бұл қоғамда әке мейірімін, ана алақанын сезіне алмай жүрген жандар да бар.