Жолдас дружина советінің председателі
Жоғары сыныптар арасында диспут өтетін болды. Кенет сынып жетекші ағайлары сыныптағы екі ұлды және тағы бір оқушыны осы шараға дайындай бастады. Қазақ тілі мен әдебиетінен сабақ беретін бұл ұстаз жыл басында 5 «А» сыныбына жетекші болып тағайындалған еді. Енді ол өз сыныбынан екі оқушыны жоғары сыныптардың алдында сөйлетіп, олардың бойындағы сенімді оятуды мақсат етті.
Диспуттың тақырыбы
Мәдениет үйінде өтетін диспуттың жалпы тақырыбы: «Достық дегеніміз не?». Іс-шараны мектептің аға пионер вожатыйы ұйымдастырып, жүргізуге тиіс болды.
Мектептегі салтанат пен тәртіп
Мектепте аға пионер вожатыйдың беделі жоғары болатын. Дружина жиындарындағы оның орны оқушылар үшін ерекше мәнге ие еді. Мұндай жиындар, әдетте, отряд советі төрағаларының рапорт тапсыруымен басталатын.
Отряд рапортының үлгісі
Жолдас дружина советінің председателі!
№3 Мәншүк Мәметова атындағы отряд пионерлері дружина жиынына галстук, значоктерімен дайын.
Рапорт берілді сүйікті галстукке.
Осы сәтте дружина советінің төрағасы әдеттегідей: «Рапорт қабылданды», — деп жауап беретін.
Жиынды бастайтын бұйрық
Барлық отряд төрағаларынан рапорт қабылданған соң, дружина советінің төрағасы жиынға әмірлі үн қататын:
Дружина рапортының үлгісі
Жолдас аға пионер вожатый!
Юрий Алексеевич Гагарин атындағы дружина пионерлері дружина жиынына галстук, значоктерімен дайын.
Рапорт берілді сүйікті галстукке.
Алаңды жаңғыртқан керней үні, оған ілескен барабан даусы және тудың әкелінуі жиынның салтанатын арттыра түсетін.
Сыныпқа кейін қосылған бала
Диспутқа бірге дайындалып жүрген үшінші бала бұларға бастауыш сыныпта келіп қосылған еді. Өздері басқа жақтан көшіп келген болатын. Кейін ол қайта көшіп кетіп, бұлармен бірге мектеп бітірмеді. Дегенмен, қағілез, пысық, көзінде оты бар, сабаққа да селқос емес еді.
1 сәуірдегі қалжың
Былтыр, олар 4-сыныпта оқып жүргенде, бұл бала 1 сәуір — «алдау күні» екенін пайдаланып, сыныпқа кешігіңкіреп келді де, математика сабағын жаңа бастамақ болған апайға: «Апай, сізді директор ағай шақырып жатыр», — деді.
Апай сыртқа шығып, қайта кіргенінде оқушысына жымиып қарап: «Бүгін 1 сәуір екен ғой», — деп күлді. Бірақ ол үшін ренжіген жоқ.
Екі ұстаздың ізі
4-сыныпта жетекші болған апайлары да, 5-сыныпта жетекші болған ағайлары да — мектептің таңдаулы ұстаздары еді. 5-сыныпқа өткенде апайлары: «Мен сендердің сынып жетекшіліктеріңді енді ағайларыңа беріп жатырмын. Бірақ бұл мен сендерге жетекші емеспін деген сөз емес. Мен сендерге екінші сынып жетекшілерің болып қала беремін», — деген болатын.
Расында да, ол ұстаз сыныпқа үнемі жақын болып, ақыл-кеңесін аямай беріп жүрді.
Дайындық және шешуші сәт
Сынып жетекші ағайлары екі оқушыны алда өтетін диспутқа бірнеше күн бойы тиянақты дайындады. Бір күні олар Мәдениет үйінің ауласында отырып, басталғалы тұрған диспутқа дайындықтарын тағы бір пысықтады.
Сол жерде ағайлары аяқ астынан: «Екеуіңнің біреуің сөйлейсіңдер», — деді де, аздан соң біреуіне қарап: «Сен сөйлейсің», — деп шешімін нақтылады.
Осы кезде бір 5-сынып оқушысының басқа 5-сынып оқушысының арқасынан қағып, жігер бергені есте қалды:
Мінбердегі сөз
Мінбер сахна үстіне қойылды. Ал сахнаның алдында аға пионер вожатый диспутты жүргізіп тұрды. Ағайы алдын ала: «Қандай нәрсеге де дайындық керек. Бірақ сен ешбір әзірліксіз, тосыннан сөйлеп тұрған адамдай сөйле. Әр сөзің табиғи шықсын», — деп кеңес берген еді.
Мінбердегі адамға залдағы көпшіліктің әсері күшті болады. Дегенмен, 5-сыныптықтың арқа тұсында өзіне сенім берген бір күш тұрды — ол сынып жетекшісі еді.
Ұстаздық ниет және кейінгі сабақ
Оқушы орнына отырған соң, жанындағысы оның қолын қысып: «Жақсы сөйледің!», — деді.
5-сынып оқушыларын жоғары сыныптардың диспутына қатыстырып жүру — ағайларының ұстаздық мақсаты еді: балалар көпшілік алдында сөйлеп, ойды жинақтап, пікір білдіруге үйренсін.
Кейін өзі де мұғалімдік қызметті бастағанда жоғары сынып оқушыларына «Жастар және мәдениет» тақырыбында диспут ұйымдастырды. Өйткені мектептегі мұндай жиындар оқушының көпшілік алдында ойын жеткізіп, өз пікірін қорғай білуі үшін аса маңызды.