Кальций препараттары
Гломерулонефрит
Гломерулонефрит — инфекциялық-аллергиялық сипаттағы ауру. Ол бүйректің домалақшаларының (гломерулалардың) қабынуымен сипатталады және көбіне инфекциядан кейін 1–3 аптадан соң дамиды. Ауру мектеп жасындағы ер балаларда жиірек кездеседі.
Этиологиясы
- стрептококктар
- стафилококктар
- вирустар
Триггерлер
Баспа, қызамық және басқа вирустық инфекциялар баланың қорғаныс күшін әлсіретіп, кейіннен бүйректе қабыну үдерістерін қоздыруы мүмкін.
Маңызды аралық
Инфекциядан кейінгі 1–3 апта — гломерулонефриттің жиі байқалатын басталу кезеңі.
Клиникалық көрінісі
1) Басталуы және жалпы белгілер
Ауру жедел немесе баяу басталып, баланың жалпы жағдайын бұзады: әлсіздік, көңіл-күйдің төмендеуі, тәбеттің нашарлауы, дене қызуының көтерілуі, лоқсу мен құсу, тері мен шырышты қабаттардың бозаруы байқалады. Зәр сирек және аз бөлінеді, бел аумағы мен іш ауыруы мүмкін.
2) Ісіну (нефротикалық) синдромы
Гломерулонефриттің тән белгісі — ісіну. Әдетте ісік алдымен қабақта пайда болады: таңертең баланың көзі мен беті ісіңкі тұрады. Ауру үдегенде кеуде және құрсақ қуыстарында сұйықтық жиналуы мүмкін. Өте ауыр жағдайларда ісіну бүкіл денеге таралып, анасарка дамиды.
3) Қан қысымы және жүйке жүйесі белгілері
Қан қысымы жоғарылауы мүмкін. Жүрек көлемі ұлғайып, соғуы әлсірейді. Басы қатты ауырып, ұйқысы бұзылып, кейде құрысып-тырысу (тырысулар) байқалуы ықтимал.
4) Зәрдегі өзгерістер
Қалыпты жағдайда зәр арқылы организмнен су, минерал тұздарының артығы және зат алмасу қалдықтары шығарылады. Бүйректе қабыну дамығанда гломерула қылтамырларының қабырғасы арқылы эритроциттер мен ақуыздар өтіп кетуі мүмкін.
Негізгі ұғымдар
- Протеинурия — зәрде ақуыздың пайда болуы
- Гематурия (эритроцитурия) — зәрде эритроциттердің пайда болуы
Гематурия түрлері
- Макрогематурия — зәр түсі «ет жуындысына» ұқсап өзгереді
- Микрогематурия — эритроциттер тек микроскоппен анықталады
Гломерулонефриттің түрлері
Гематуриялық форма
Негізінен гематурия және гипертониямен сипатталады.
Нефротикалық форма
Ісіну және протеинурия басым болады.
Аралас форма
Гематурия, протеинурия, гипертония және ісіну қатар жүреді. Бұл — аурудың ең ауыр өтетін түрі.
Өту сипатына қарай
- Жедел
- Созылмалы
- Латентті (симптомсыз)
Асқынуы: бүйректің жедел жетіспеушілігі
Бүйректің жедел жетіспеушілігі — бүйрек қызметінің күрт бұзылуы. Бұл кезде олигурия (зәрдің азаюы) немесе анурия (зәрдің тоқтауы) дамып, организм зат алмасудың қалдық өнімдерімен уланады.
Клиникасы
- жағдайының күрт нашарлауы, тәбеттің болмауы
- бас ауыруы, лоқсу, құсу
- тырысулар, есінен тану
- зәр бөлінудің төмендеуі немесе толық тоқтауы
Қазіргі мүмкіндік
Қанды уытты өнімдерден тазарту үшін жасанды бүйрек аппараты — гемодиализ қолданылуы мүмкін.
Емі: кезең-кезеңімен жүргізіледі
1-кезең
Арнайы бөлімшеде (нефрология).
2-кезең
Емханада диспансерлік бақылау.
3-кезең
Санаторий-курорттық ем.
I. Нефрология бөлімшесіндегі ем
Режим және диета
- 3–4 апта қатаң төсек режимі
- №7 диета: жеміс, бал, тосап (варенье)
- сұйықтық мөлшерін азайту
- тұзды шектеу
Дәрілік ем (дәрігер тағайындауымен)
- антибактериалды ем (мысалы, пенициллин және т.б.)
- антигистаминді дәрілер
- витаминдер кешені, кальций препараттары
- қан қысымын төмендететін препараттар (резерпин, дибазол)
- диуретиктер (гипотиазид, фуросемид)
- калий препараттары, гормондар
- симптоматикалық ем
Күтімі
- диета мен режимнің сақталуын қадағалау
- жеке бас гигиенасын бақылау
- қан қысымы мен салмақты жүйелі бақылау
- анализдерді дұрыс жинауды ұйымдастыру
II. Диспансерлік бақылау
Жедел түрінен кейін бала әдетте 5 жылға дейін диспансерлік бақылауда болады. Созылмалы түрінде бақылау өмір бойы жүргізіледі. Дене шынықтыру сабақтарында арнайы топта шұғылданады.
III. Санаторий-курорттық ем
Әдетте санаторийлік ем 6 айдан кейін қарастырылады.
Алдын алу
- баланы дұрыс тамақтандыру, шынықтыру
- созылмалы ауруларды мұқият және уақытылы емдеу
- балаларды диспансерлік бақылауға жүйелі түрде алу