Бейнекарта компьютердің жадысында орналасқан бейнені түрлендіріп мониторға бейне сигнал ретінде жіберетін құрылғы
Бейнекарта: негізгі міндеті және қазіргі рөлі
Бейнекарта — компьютер жадысындағы кескінді өңдеп, мониторға бейне сигнал ретінде шығаратын құрылғы. Классикалық түрде ол кеңейтілім платасы болып саналады және кеңейтілім ұясына (әмбебап немесе арнайы) қосылады. Дегенмен кейбір жүйелерде графикалық модуль жүйелік платаға біріктіріліп орнатылады.
Неге қазіргі видеокарталар маңызды?
- Олар тек бейнені шығарып қана қоймайды: құрамында қосымша өңдеу жүргізетін графикалық микропроцессор (GPU) болады.
- GPU орталық процессорды (CPU) бірқатар есептерден босатып, жүйенің жалпы өнімділігін арттыруға көмектеседі.
- Қазіргі Nvidia және AMD (ATi) видеокарталары OpenGL қосымшаларын аппараттық деңгейде қолдайды.
Соңғы жылдары маңызды үрдіс қалыптасты: GPU мүмкіндіктері тек графика үшін емес, сонымен бірге графикалық емес есептерді (есептеу міндеттерін) орындау үшін де кеңінен қолданылып жүр.
IBM PC графикалық адаптерлерінің алғашқы кезеңі
1981: MDA (Monochrome Display Adapter)
IBM PC үшін алғашқы графикалық адаптерлердің бірі — MDA. Ол тек мәтіндік режимде жұмыс істеп, 80×25 символдық ажыратымдылықты қолдады.
Мәтін атрибуттары (5 түр):
- кәдімгі
- жарық
- инверсті
- ауысымалы
- қосымша атрибут (MDA режиміне тән)
MDA графиканы да, түсті ақпаратты да бере алмады. Тіпті әріп түсі монитор моделіне тәуелді болды: ақ-қара, сары немесе жасыл болып көрінетін.
1982: HGC (Hercules Graphics Controller)
1982 жылы Hercules компаниясы MDA мүмкіндіктерін кеңейтіп, HGC адаптерін шығарды. Ол 720×348 нүктелік графикалық кеңейтілімді және екі графикалық бетті (парақты) қамтамасыз етті.
Алайда бұл адаптер де түстермен жұмыс істей алмады — монохромды шешім болып қала берді.
Түсті графика дәуірі: CGA және одан кейінгі қадам
CGA (Color Graphics Adapter) — алғашқы түсті стандарт
Алғашқы түсті бейнекарта ретінде IBM шығарған CGA кеңінен танылады. Ол кейінгі бейне стандарттарға негіз болды және мәтіндік те, графикалық та режимдерді қолдады.
Мәтіндік режимдер
- 40×25 және 80×25
- 256 атрибут: 16 символ түсі және 16 фон түсі
Графикалық режимдер
- 320×200 және 640×200
- 320×200 режимінде: әрқайсысында 4 түсі бар 4 палитра
- Жоғары ажыратымдылық режимі монохромды болды
EGA (Enhanced Graphics Adapter) — кеңейтілген мүмкіндіктер
CGA-ның дамуымен EGA пайда болды. Бұл — 64 түсті палитрасы және аралық буфері бар дамытылған графикалық адаптер. Ажыратымдылық 640×350 деңгейіне дейін өсті.
Маңызды жаңалықтар
- Мәтіндік режим: 80×43, символ матрицасы 8×8
- 80×25 режимінде үлкен матрица: 8×14
- Бір уақытта 16 түсті көрсету мүмкіндігі (64 түстік палитрадан)
- Графикалық режимде 640×350 ажыратымдылықта 64 түстік палитрадан 16 түсті қолдану
EGA адаптері CGA және MDA режимдерімен үйлесімді болды.
PS/2 кезеңі: MCGA және түстер кеңістігінің кеңеюі
MCGA (Multicolor Graphics Adapter)
IBM PS/2 желісіндегі алғашқы модельдермен бірге жаңа графикалық интерфейс — MCGA пайда болды. Мәтіндік ажыратымдылық 640×600 деңгейіне дейін көтерілді.
Мәтіндік режимдер
- 80×50 режимі үшін 8×8 матрицасы
- 80×25 режимі үшін 8×16 матрицасы
Түстер
Қолдайтын түстер саны 262 144 деңгейіне дейін артты.
Мәтіндік режимдерде EGA-мен үйлесімділік үшін 64 түсті EGA түстік кеңістігін MCGA түстік кеңістігіне сәйкестендіретін түстер кестесі енгізілді.