Жиынтық бағалаудың құрылымы
Жиынтық бағалауға арналған әдістемелік ұсыныстар (Сауат ашу, 1-сынып)
Бұл әдістемелік ұсыныстар 1-сынып білім алушыларына арналған «Сауат ашу» пәні бойынша жиынтық бағалауды жоспарлау, ұйымдастыру және өткізу кезінде мұғалімге көмек көрсету мақсатында әзірленді. Құжат (қазақ тілінде білім беретін) бастауыш мектептің 1-сынып оқу бағдарламасы мен оқу жоспары негізінде, орта білім беру мазмұнын жаңарту аясында дайындалған.
Қашан өткізіледі
1-сыныпта жиынтық бағалау 3 және 4-тоқсандарда өткізіледі.
Не үшін қажет
Мұғалімге тоқсан бойынша жоспарланған оқу мақсаттарына жету деңгейін анықтауға мүмкіндік береді.
Не ұсынылған
Бағалау критерийлері, дескрипторлар, рубрикалар және тапсырма үлгілері берілген.
Құжаттың құрамы
- Бөлім/ортақ тақырып бойынша жиынтық бағалауға арналған тапсырмалар (ұсыныс түрінде).
- Бағалау критерийлері мен дескрипторлары бар тапсырмалар.
- Оқу жетістіктерінің ықтимал деңгейлері сипатталған рубрикалар.
- Тоқсандық жиынтық бағалауға арналған спецификация: тапсырма үлгілері және балл қою кестесі.
Ескерту: спецификация стандартталған және тоқсандық жиынтық бағалауды өткізу кезінде басшылыққа алу міндетті.
Кімдерге арналған
Әдістемелік ұсыныстар бастауыш сынып мұғалімдеріне, мектеп әкімшілігіне, білім беру бөлімінің әдіскерлеріне, критериалды бағалау бойынша мектеп және өңірлік үйлестірушілеріне, сондай-ақ өзге де мүдделі тұлғаларға арналған.
Қолданылған ресурстар
Ұсыныстарды дайындау барысында ресми интернет-сайттардағы қолжетімді ресурстар қолданылды: суреттер, фотосуреттер, мәтіндер, аудио және бейнематериалдар.
Мазмұны
3-тоқсан
- «Саяхат» ортақ тақырыбы бойынша жиынтық бағалау тапсырмалары.
- «Салт-дәстүр және ауыз әдебиеті» ортақ тақырыбы бойынша жиынтық бағалау тапсырмалары.
- 3-тоқсан бойынша жиынтық бағалаудың спецификациясы.
4-тоқсан
- «Тағам және сусын» ортақ тақырыбы бойынша жиынтық бағалау тапсырмалары.
- «Дені саудың – жаны сау» ортақ тақырыбы бойынша жиынтық бағалау тапсырмалары.
- 4-тоқсан бойынша жиынтық бағалаудың спецификациясы.
3-тоқсан: жиынтық бағалауға арналған тапсырмалар
«Саяхат» ортақ тақырыбы
Сөйлеу әрекеті
Тыңдалым және айтылым
Оқу мақсаттары
1.1.1.1*, 1.1.3.1
Дағды деңгейі
Білу және түсіну, қолдану
Уақыты
20 минут
Мәтін
Оқушылар Алматыға саяхатқа барды. Алматының көшелері кең, әдемі гүлдерге толы. Зәулім, биік үйлер көп. Қалада көптеген оқу орындары, театрлар мен цирк бар. Балалар циркке барды. Циркте үйретілген хайуанаттар көп. Балалар жануарлардың ойындарын көрді. Сайқымазақтың өнерін тамашалады. Саяхат көңілді өтті.
1-тапсырма
Мәтінде кездесетін сөздерді белгіле.
2-тапсырма
Мәтін бойынша сөйлемдердің ретін көрсет (1–4).
- Балалар циркке барды.
- Саяхат көңілді болды.
- Балалар сайқымазақтың өнерін тамашалады.
- Циркте үйретілген хайуанаттар көп.
3-тапсырма
Сұрақтарға сүйеніп, мәтін мазмұнын айтып бер.
- Балалар қайда барды?
- Балалар саяхатты қалай өткізді?
Бағалау критерийлері (қысқаша)
- Тыңдалған мәтінге қатысты тілдік бірліктерді (сөз) анықтайды.
- Оқиғаның ретін анықтайды.
- Мәтін мазмұнын құрылымын сақтай отырып жүйелі баяндайды.
«Салт-дәстүр және ауыз әдебиеті» ортақ тақырыбы
Сөйлеу әрекеті
Оқылым, жазылым
Оқу мақсаттары
1.2.1.2, 1.2.1.1, 1.3.5.1
Дағды деңгейі
Білу және түсіну, қолдану
Уақыты
20 минут
Мәтін
Қасқыр аңдарға: «Қатар тұрыңдар!» — деді. Аңдар қатар тұрды. «Ал жүгіріңдер!» — деді. Аңдар жарыса жөнелді. Қорбаңдаған аю араның ұясын бұзып кетті. Аралар аюды талап бастады. Арадан қашқан аю тез жүгірді. Ол мәреге бірінші болып келді.
Оқылым тапсырмалары
- Мәтін не туралы? (қысқаша жауап)
- Мәтіннен сызбаға сәйкес сөйлемді тауып, белгіле.
Жазылым тапсырмасы
Берілген сызба бойынша 1 сөйлем құрастырып жаз.
Бағалау критерийлері (қысқаша)
- Буындап немесе тұтас сөздермен түсініп оқиды, мәтін тақырыбын анықтайды.
- Сызбамен берілген сөйлемдерді оқиды және мәтіннен табады.
- Сызба бойынша сөйлем құрастырып, құрылымын сақтап, сауатты жазады.
3-тоқсан: спецификация (қысқаша шолу)
Мақсаты
Оқу мақсаттарына жету деңгейін тексеру және тоқсан бойы меңгерілген білім, білік және дағдыларды анықтау.
Ұзақтығы
40 минут: оқылым — 20 минут, жазылым — 20 минут. Тыңдалым мен айтылым бөлек тексеріледі.
Жалпы балл
12 балл.
Құрылымы
Жиынтық бағалауда көп таңдаулы сұрақтар, қысқа және толық жауапты қажет ететін тапсырмалар қолданылады. Бұл нұсқа 3 тапсырмадан тұрады: 1) тыңдалым және айтылым, 2) оқылым, 3) жазылым.
Тыңдалым және айтылым (үлгі)
«Түлкі мен тырна» ертегісін тыңдап, кейіпкерлерді атау, суреттерді ретімен нөмірлеу және сұрақтар бойынша мазмұндау.
Оқылым (үлгі)
Автобустағы бала мен әже туралы мәтін бойынша негізгі ойды анықтау және мазмұнға сәйкес тұжырымдарды белгілеу.
Жазылым (үлгі)
Көп нүктенің орнына жақшадағы сөздердің тиістісін қойып, сөйлемдерді көшіріп жазу.
Тоқсандық жиынтық бағалауды өткізу ережелері
Ұйымдастыру
- Кабинеттегі көмек ретінде қолданылуы мүмкін көрнекі құралдарды (кесте, постер, плакат, карта т.б.) жабу ұсынылады.
- Бағалау басталар алдында нұсқаулық оқылып, орындалу уақыты хабарланады.
- Жұмыс барысында сөйлесуге, көшіруге және бір-біріне көмектесуге болмайтыны ескертіледі.
- Нұсқаулықтан кейін білім алушыларға басталғанға дейін түсінбеген сұрақтарын қоюға мүмкіндік беріледі.
- Сөздік/калькулятор сияқты қосымша ресурстарды қолдану тек спецификацияда рұқсат етілген жағдайларда ғана мүмкін.
- Қате жауапты өшіргішпен өшіргеннен гөрі, қарындашпен сызып қою ұсынылады.
- Аяқталуына 5 минут қалғанда уақыт туралы ескертіп отыру қажет.
- Уақыт аяқталған соң білім алушылар жұмысты тоқтатып, қалам/қарындашын парта үстіне қояды.
Модерация және балл қою
Барлық мұғалімдер бірдей балл қою кестесін қолданады. Модерация үдерісінде ауытқушылықты болдырмау үшін жұмыс үлгілерін балл қою кестесіне сәйкес тексеру қажет.
4-тоқсан: жиынтық бағалауға арналған тапсырмалар
«Тағам және сусын» ортақ тақырыбы
Сөйлеу әрекеті
Тыңдалым және айтылым
Оқу мақсаты
1.1.8.1
Дағды деңгейі
Қолдану
Уақыты
15 минут
Тапсырма
- Суреттердің ретін анықтап, нөмірле.
- Сурет бойынша шағын әңгіме құрастырып, досыңа айтып бер.
Бағалау критерийі (қысқаша)
Сурет бойынша оқиғаны жүйелі құрастырып айтады: ретін сақтайды, сөйлем құрылымын және грамматикалық нормаларды сақтайды.
«Дені саудың – жаны сау» ортақ тақырыбы
Сөйлеу әрекеті
Оқылым, жазылым
Оқу мақсаттары
1.2.5.1*, 1.3.9.3*
Дағды деңгейі
Білу және түсіну, қолдану
Уақыты
20 минут
Мәтін
Балалар футбол ойнауға жиналды. Бәрі де жақсы шыныққан, мықты балалар. Олар екі топқа бөлінді. Асқар қақпашы болды. Болат допты қақпаға қарай тепті. Асқар оны жылдам қағып алды. Футбол ойыны қыза түсті.
Тапсырмалар
- Ойынға қандай балалар қатысты? (жаз)
- Мәтін бойынша 1 сұрақ құрастырып жаз.
- Мәтіннен бас әріппен жазылатын сөздерді теріп жаз.
Бағалау критерийлері (қысқаша)
- Мәтін мазмұны бойынша сұрақ құрастырады және жауап береді.
- Бас әріппен жазылатын сөздерді анықтайды (мысалы: Асқар, Болат).
4-тоқсан: спецификация (қысқаша шолу)
Ұзақтығы
40 минут: оқылым — 20 минут, жазылым — 20 минут. Тыңдалым мен айтылым бөлек тексеріледі.
Жалпы балл
12 балл.
Құрылымы
4 тапсырма: 1) тыңдалым және айтылым, 2–3) оқылым, 4) жазылым.
Тапсырма үлгілері (қысқаша)
- Көгөністер туралы мәтінді тыңдап, сұрақтарға жауап беру және дәлел келтіру.
- Үзіндіні оқып, мәтін бөліктерін (басы, ортасы, соңы) сәйкестендіру; қысқа жауап жазу.
- Берілген сөздерден сөйлем құрастырып жазу.
Өткізу ережелері және модерация
Тоқсандық жиынтық бағалауды өткізу тәртібі 3-тоқсанға берілген жалпы ережелермен бірізді: әділдік, дербес орындау, рұқсат етілмеген ресурстарды қолданбау және бірізді балл қою кестесін сақтау.