Қазақша рефераттар

Дала саздары

Ғафу Қайырбеков туралы

Ғафу Қайырбеков (15 тамыз 1928, Қостанай облысы, Торғай өңірі, Жангелдин ауданы — 1994) — қазақ ақыны, аудармашы, әдебиет қайраткері. 1952 жылы Абай атындағы Қазақ педагогикалық институтын тәмамдаған.

Туған жылы
1928
Қайтыс болған жылы
1994
Мамандығы
Ақын, аудармашы
Білімі
Абай атындағы Қазақ педагогикалық институты (1952)

Қызмет жолы және әдеби ортадағы орны

Ғафу Қайырбеков әдеби баспа ісі мен мерзімді басылымдар саласында ұзақ жыл еңбек етті. Қазақ мемлекеттік баспасында поэзия редакциясын басқарды, кейін «Қазақ әдебиеті» газетінде бас редактордың орынбасары болды. «Жазушы» баспасында поэзия редакциясын басқарды.

1968—1973 жылдары Қазақстан Жазушылар одағында поэзия секциясын жетекшілік етті. 1973—1989 жылдары «Жұлдыз» журналы бас редакторының орынбасары қызметін атқарды. Өмірінің соңына дейін Қазақстан Жазушылар одағы жанындағы ақындар қауымдастығының президенті болды.

Негізгі кезеңдер

  • 1952: жоғары оқу орнын бітірді.

  • 1968–1973: Жазушылар одағындағы поэзия секциясын басқарды.

  • 1973–1989: «Жұлдыз» журналы бас редакторының орынбасары.

Шығармашылық мұрасы

1954 жылы ақынның тұңғыш жинағы «Құрдастар» жарық көрді. Содан бері қырықтан астам кітабы жарияланды. Оқырман қауым «Дала қоңырауы» (1956) поэмасын, сондай-ақ «Жер астындағы жұлдыздар» (1965), «Қанатты жылдар» (1973) секілді жинақтарын және «Беласар» атты қос томдығын ілтипатпен қабылдады.

«Жұлдызды тағдырлар» атты өлеңдер жинағы үшін 1980 жылы ақынға Қазақ КСР Мемлекеттік сыйлығы берілді.

Қайырбеков көптеген ән мәтіндерінің авторы ретінде де танылды, сондай-ақ балаларға арналған «Балықшы Иван» (1957), «Балқурай» (1962), «Күн баласы» (1963), «Ақ көйлекті шал» (1968) кітаптарын жазды.

Елеулі кітаптар

  • Құрдастар (1954)
  • Дала қоңырауы (1956)
  • Жер астындағы жұлдыздар (1965)
  • Қанатты жылдар (1973)
  • Беласар (қос томдық)

Проза, очерк және зерттеу жинақтары

  • Қарқаралы басында (1967)
  • Ақжелкен (1976)
  • Жел қайық (1980)
  • Толассыз толқын (1981)
  • Бір кеменің үстінде (1981)
  • Өмір оттары (1988)
  • Елтінжал (1990)
  • Ел мен жер (1991)
  • Үш қиян (1993)
  • Алыс та жақын жағалаулар (2001)
  • Атамекен (2005)
  • Естелік (2007)

Ескерту: мәтіндегі кейбір атаулар әр басылымда әртүрлі жазылуы мүмкін.

Аудармалары

Ақын әлем әдебиетінің бірқатар классиктерін қазақ тіліне аударды. Олардың қатарында Рудаки, Байрон, Пушкин, Лермонтов, Некрасов, Шевченко, Мақтымқұлы, Лев Толстой, Куприн, Короленко, Бунин, Есенин, Расул Ғамзатов және өзге де қаламгерлер бар.

Орыс тіліндегі басылымдары

  • Rodnye travy (1957)
  • Ivan Rybak (1959)
  • O sverstnikah (1960)
  • Stepnoy kolokol (1961)
  • Razgovor s solntsem (1963)
  • Turgayskie volny (1975)
  • Belyy veter stepey (1979)
  • Zvezdnye sudby (1981)
  • Zvezda schastya (1984)
  • Krylatye gody (1984)
  • Belyy parus (1990)

Басылымдар Алматы мен Мәскеу баспаларынан шыққан.

Таңдамалы жинақтары

Ақынның таңдаулы және көптомдық жинақтарының бірнеше томы әр жылдары жарық көрді. Олардың қатарында «Алғашқы асу» (1964), «Сарыарқа саздары» (1972), «Беласар» (1978) секілді басылымдар, сондай-ақ екі томдық шығармалар жинақтары (1988, 1998) аталады.