Амитоздық бөліну кезінде жасуша хромосомалары көрінбейді және беліну ұршығы түзілмейді
Амитоз: жасуша бөлінуінің сирек түрі
Амитоз (amitosis; гр. a — «жоқ», гр. mitos — «жіп») — бөліну барысында жасуша ядросында күрделі құрылымдық өзгерістер байқалмайтын, жасуша бөлінуінің сирек кездесетін түрі.
Негізгі белгілері
Амитоздық бөліну кезінде хромосомалар көрінбейді және бөліну ұршығы түзілмейді. Әдетте алдымен ядро, содан кейін цитоплазма бөлінеді. Нәтижесінде бір аналық жасушадан бірнеше жас жасуша пайда болуы мүмкін.
Маңызды түйін
Амитоз — ядроның «қарапайым» бөлінуі: күрделі митоздық аппарат түзілмей, ядро мен цитоплазма кезекпен ажырайды.
Амитоздың түрлері және биологиялық мәні
Генеративті амитоз
Генеративті амитоз нәтижесінде түзілген жас жасушалар, қалыпты жағдайда, бөлінуден кейін де тіршілік қабілетін сақтайды. Олар әрі қарай митоз арқылы қайта-қайта бөлініп, көбейе алады.
Реактивті амитоз
Реактивті амитоз — адам мен жануарлар организмдеріне кездейсоқ факторлардың әсер етуі нәтижесінде байқалатын құбылыс. Ол, мысалы, жарақаттану ошақтарында көрінеді: зақымданған ұлпа жасушалары жедел амитоз арқылы бөлініп, жара жазылғаннан кейін ұлпа жасушалары митоз арқылы бөлінуін жалғастыра береді.
Дегенеративті амитоз
Дегенеративті амитоз ұлпа жасушаларында тіршілік әрекеті бәсеңдеп, әрі қарай ыдырау (деструкция) үдерісі басталған кезде байқалады.
Қорытынды
Амитоз — жасуша бөлінуінің сирек кездесетін жолы: онда хромосомалар айқын көрінбейді, бөліну ұршығы түзілмейді, ал ядро мен цитоплазма бірізді түрде ажырайды. Адам мен жануарларда амитоз генеративті, реактивті және дегенеративті түрлерде көрініс береді.