Ұлттық экономика
Тәуелсіздік: таңдаудан — күнделікті құндылыққа
Қадірлі қазақстандықтар, қымбатты отандастар! Біз бүгін Тәуелсіздік күні қарсаңында бас қосып отырмыз. Жиырма жыл бойы осы ұлы мерекені мақтанышпен атап өтіп келеміз.
1991 жылғы 16 желтоқсанда біз — Қазақстан халқы — егемендікті, бостандықты және әлемге ашықтықты таңдадық. Бүгінде бұл құндылықтар күнделікті өміріміздің ажырамас бөлігіне айналды.
Сапарымыздың басында бәрі басқаша еді. Алайда ортақ күш-жігеріміздің арқасында еліміз танылмастай өзгерді. Бүгін біз — өзіндік бет-бейнесі, ерекшелігі және берік ұстанымы бар табысты мемлекетпіз.
Қалыптасу кезеңі: берік негіз және жаңа міндет
Алғы шепке шығу оңай болған жоқ. Еліміз жиырма жыл бойы егемендігімізді және саяси салмағымызды нығайту үшін еңбек етті. Уақыт өте бұл мақсаттарға қол жеткізілді: қалыптасу кезеңі табысты аяқталды, Қазақстан ХХІ ғасырдың басында тәуелсіз әрі өзіне сенімді ел ретінде орнықты.
Жаһандық дағдарыстың жалғасуы салдарынан әлемде болып жатқан өзгерістер бізді үрейлендірмейді — біз оларға дайынбыз. Ендігі міндетіміз — егемендік жылдары қол жеткізген жетістіктерімізді сақтай отырып, ХХІ ғасырда орнықты дамуды жалғастыру.
Негізгі мақсат
2050 жылға қарай мықты мемлекеттің, дамыған экономиканың және жалпыға ортақ еңбектің негізінде берекелі қоғам құру.
І. Қалыптасқан Қазақстан: стратегияның сынақтан өтуі
Дәл 15 жыл бұрын біз Қазақстанның 2030 жылға дейінгі даму стратегиясын қабылдадық. 1997 жыл — кеңестік кезеңнен кейінгі бейберекеттік әлі толық еңсерілмеген, ал дағдарыс Оңтүстік-Шығыс Азияны және өзге де нарықтарды шайқалтқан күрделі кезең еді. Бұл бізге де оңай тиген жоқ.
Сол жылдардан бері Стратегия негізгі мақсаттан ауытқытпай, шамшырақтай жолымызды айқындап, алға басуға жігер берді.
1997 жыл есіңізде ме? Парламентте сөйлегенімнен кейін қоғамда абыржу байқалды: «Бұл насихат па, әлде аспаннан түскен нәрсе ме?» деген сауалдар қойылды. Ол кездегі міндеттер тым асқақ көрінетін. Алайда «көз қорқақ, қол батыр»: біз оқиғалар барысына ықпал ететін ауқымды жұмысты бастадық.
1) Мемлекеттің іргесін қалау
Заманауи мемлекет құру және нарықтық экономикаға серпін беру.
2) Әлеуметтік мемлекеттің негізі
Әлеуметтік жауапкершілік пен азаматтың әл-ауқатын жүйелі қолдау.
3) Қоғамдық сананы жаңғырту
Жаңа дәуірге сай ойлау мәдениетін қалыптастыру.
Стратегия-2030 — стратегиялық мақсаттар мен міндеттерді айқындаған, көзқарасымыздағы маңызды серпіліс болды. Халық даналығында: «Мақсат — жетістіктің желкені. Орынды мақсат қана табысқа жеткізеді», — делінеді.
Дағдарысқа төзім және таңдалған үлгінің тиімділігі
2008–2009 жылдардағы жаһандық дағдарыс дұрыс таңдаудың айқын дәлелі болды. Қазақстан оған төтеп берді. Дағдарыс жетістіктерімізді шайқалтқан жоқ — керісінше, бізді қуатты ете түсті.
Ел дамуының саяси, әлеуметтік-экономикалық және сыртқы саяси үлгісі өзінің тиімділігін дәлелдеді.
Қуатты әрі табысты мемлекет: негізгі нәтижелер
Мемлекеттілікті нығайту
- Тәуелсіз Қазақстанды құрдық.
- Шекарамызды заңдық тұрғыдан ресімдедік.
- Елдің тұтастандырылған экономикалық кеңістігін қалыптастырдық.
- Өңірлер арасындағы өндірістік байланыстарды қайта орнықтырдық.
Институттар және жаңа елорда
- Билік тармақтарының бөлінуіне негізделген заманауи басқару жүйесін қалыптастырдық.
- Тарихи маңызы бар конституциялық және саяси реформалар жүргіздік.
- Елдің жаңа елордасы — Астананы салдық: ол бойтұмарымыз бен мақтанышымызға айналды.
Халықаралық мойындау
Еліміздің әлеуетін әлемге көрсету үшін мүмкіндігімізді тиімді пайдалана алдық. Сол себепті халықаралық қауымдастық Қазақстанды ЭКСПО-2017 халықаралық көрмесін өткізу орны ретінде таңдады. Астана болмаса, бұл да болмас еді.
Қазақстан — кеңестен кейінгі кеңістікте ЕҚЫҰ-ға төрағалық еткен, осы Ұйымның Саммитін өткізген және ЭКСПО-2017 сияқты ауқымды іс-шараны қабылдаған алғашқы ел.
Демократияландыру және ырықтандыру
Біз «алдымен экономика — содан соң саясат» деген айқын қағидатпен ілгерілеп келеміз. Саяси реформалардың әрбір кезеңі экономика дамуының деңгейімен ұштасады.
Сондықтан біз саяси ырықтандыру бағытын дәйекті түрде ұстанамыз. Бұл — елді жаңғыртудың және бәсекеге қабілетті етудің маңызды шарты.
Қоғам демократияландыру мен адам құқықтары саласындағы жоғары стандарттарға біртіндеп жақындап келеді. Конституцияда негізгі құқықтар мен бостандықтар бекітілген. Бүгінде Қазақстанның барлық азаматтары тең құқықтар мен мүмкіндіктерге ие.
Татулық пен келісім: ортақ құндылық
Біз қазақ халқына, мәдениетіміз бен тілімізге қатысты тарихи әділдікті қалпына келтірдік. Этникалық, мәдени және діни әралуандыққа қарамастан, елімізде бейбітшілік пен саяси тұрақтылықты сақтадық.
Қазақстан 140 этнос пен 17 конфессия өкілдері үшін ортақ шаңыраққа айналды. Азаматтық татулық пен ұлтаралық келісім — басты құндылығымыз.
Көпұлтты қоғамымыздағы келісім, мәдениеттер мен діндердің үндесуі әлемдік эталон ретінде танылды. Қазақстан халқы Ассамблеясы мәдениеттер үндесуінің бірегей еуразиялық үлгісіне айналды, ал еліміз жаһандық конфессияаралық үнқатысу орталығы ретінде орнықты.
Ұлттық экономика: ашықтық, әртараптандыру және бәсекеге қабілеттілік
Біз Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығында алғашқылардың бірі болып жеке меншікке, еркін бәсекелестікке және ашықтық қағидаттарына негізделген нарықтық экономиканың заманауи үлгісін қалыптастырдық.
Модельдің өзегі — шетелдік инвестицияларды тартуда мемлекеттің белсенді рөлі. Елімізге 160 млрд доллардан астам шетелдік инвестиция тартылды. Кәсіпкерлік қызметке қажетті негізгі талаптар мен заманауи салық жүйесі қалыптасты.
Біз ұлттық экономиканы жоспарлы түрде әртараптандырып келеміз. Үдемелі индустрияландыру бағдарламасында екі бесжылдық ішінде экономиканың келбетін өзгертіп, оны шикізат бағаларының әлемдік құбылуына тәуелділіктен арылту міндеті қойылды.
Динамика
Стратегия-2030 қабылданғаннан бергі 15 жылда Қазақстан ең серпінді дамушы елдердің бестігіне енді.
Ауқым
2012 жылғы қорытынды бойынша ІЖӨ көлемі жағынан әлемнің 50 ірі экономикасының қатарына кіреміз.
Мақсатқа жақын
ДЭФ рейтингінде Қазақстан 51-орынды иеленді — әлемнің бәсекеге қабілетті 50 елінің қатарына кіруге бір қадам қалды.
Әлемде елдер өз дамуын салыстыратын мойындалған рейтингтер бар. Осыдан алты жыл бұрын әлемнің бәсекеге қабілетті 50 елінің қатарына кіру — жалпыұлттық міндет ретінде қойылды. Бүгінде бұл межеге өте жақынбыз.