Абайдың замандасы, ақынның ғашығы Тоғжанның туған ағасы
Асылбек Сүйіндікұлы және Абай дәуірінің күрделі қайшылықтары
Асылбек Сүйіндікұлы (туған-өлген жылдары белгісіз) — Абайдың замандасы, ақынның ғашығы Тоғжанның туған ағасы. Ол Тобықты руының Бөкөнші табынан шыққан би, белгілі кезеңде болыс қызметін де атқарған. Жасы Абайдан біраз үлкен болғанымен, Абайды ерекше қадір тұтқан.
Құрмет пен жақындық: таныстықтың өрістеуі
Асылбек Абайды өзіне жақын тартып, қайын жұрты — сыбан ішіндегі Сабырбай ақынның ауылына қонаққа ертіп барған. Сол сапарда Абай Қуандық, Сабырбайдың қызымен танысады. Бұл оқиға Мұхтар Әуезовтің «Абай жолы» эпопеясында әсерлі әрі қанық суреттеледі.
Өлеңмен өрілген байланыс
Асылбек пен Абай бір-біріне өлеңмен хат жазып, ой алмасып отырған. Бұл олардың ара-қатынасының тек тұрмыстық емес, рухани һәм шығармашылық деңгейде де өрбігенін аңғартады.
Суысу себептері: Зағипа Әбдіқызының оқиғасы
Кейін руаралық қырғи қабақ жағдайларға байланысты Асылбек пен Абайдың арасы суып кетеді. Бұған Зағипа Әбдіқызының тағдырына қатысты дау себеп болған. Зағипа өзіне айттырылған жігітті менсінбей, басына бостандық сұрайды. Абай ояз арқылы қызға еркіндік алып беруге ықпал етеді.
Даудың ұлғаюы және ел ішіндегі салдары
Алайда бұл іс үлкен дауға ұласып, ел ішінде іріткі туғызады. Жаугершілікке дейін жеткізген тартыс нәтижесінде бірқатар адам Итжеккенге айдалады. Қоғамдық қатынастардағы бұл шиеленіс жеке адамның тағдырын ғана емес, тұтас рудың берекесін де шайқалтқан.
Қайғылы аяқталу
Зағипа жан күйзелісіне түсіп, құсадан екі жылдан кейін дүниеден өтеді. Бұл оқиға кейіннен «Абай жолы» эпопеясында көркем бейнеленіп, Мәкен мен Дәрмен арасындағы махаббат желісіне негіз болған тақырыптардың бірі ретінде танылды.
Түйін
Асылбек Сүйіндікұлы мен Абай арасындағы байланыс — құрмет пен рухани үндестіктен басталып, уақыт өте қоғамдық тартыстардың, руаралық текетірестердің ықпалымен суыған күрделі қарым-қатынас. Зағипа оқиғасы бұл дәуірде жеке еркіндік мәселесінің қаншалықты ауыр дауға айнала алатынын айқын көрсетеді.