Алматы қаласы экологиясы

Жоспар

1) Алматы қаласының экологиясы

Басты бағыттар
2) Қаланы көркейту шаралары

Көлік, жасыл желек, қызмет көрсету
3) Қорытынды

Сараптамалық пікірлер
4) Әдебиет

Дереккөздерге сілтеме

Алматы қаласының экологиясы: түйткілдер мен шешімдер

Алматы географиялық орналасуына байланысты экологиялық тұрғыдан қолайсыз аймақта жатыр. Негізгі мәселе — ауа алмасуының әлсіздігі: желсіз күндері қала үстіндегі ластаушы заттар тарамай, төменгі қабатта ұзақ сақталады. Мұндай жағдайда жүздеген мың автокөлік шығарындылары, өндіріс орындары мен жылу қазандықтарының түтіні ауа сапасын күрт нашарлатады.

Басты ластаушы факторлар

Автокөлік санының көптігі және кептелістер.
Өндіріс орындары мен жылу көздерінің (қазандықтар) шығарындылары.
Метеожағдай: желсіздік, инверсия, тау аңғарының әсері.

Қоғамдық денсаулыққа ықпал

Ауа сапасының төмендеуі тыныс алу жүйесі ауруларының көбеюімен тығыз байланысты. Әсіресе желсіз күндері қалада тыныстау қиындайды, бұл жағдайды жеңілдету — жергілікті биліктің негізгі міндеттерінің бірі.

Басым мақсат

Экологиялық ахуалды жақсарту үшін көлік жүктемесін азайту, жасыл инфрақұрылымды кеңейту, энергия көздерін жаңғырту және қалалық қызметтерді тиімді басқару өзара байланысқан кешенді саясат ретінде іске асуы қажет.

Қала бағдарламалары және инфрақұрылымдық қадамдар

2005 жылдан бастап тұрғын үй аулалары мен мектеп аумақтарын абаттандыру, көлік қызметін жетілдіру, көгалдандыру мен жарықтандыруды күшейту, арықтар мен фонтандарды қайта жаңарту, энергетикалық кешенді жетілдіру, мәдениет пен туризмді дамыту, сондай-ақ қаланың тазалығын сақтау қызметтерін жақсартуға бағытталған бірқатар қалалық даму бағдарламалары іске асырылды.

Көлік: қозғалысты жеңілдету

Райымбек даңғылы мен Сайын көшесінің қиылысындағы автокөпірдің пайдалануға берілуі көлік қозғалысын едәуір жеңілдетті. Бұл — ел аумағындағы алғашқы ірі автокөпірлердің бірі ретінде аталды.

Қызмет көрсету: «бір терезе» қағидасы

Халыққа қызмет көрсету орталықтарының «бір терезе» қағидасымен ашылуы қызмет сапасын арттыруға, рәсімдерді жеделдетуге және бюрократиялық кедергілерді азайтуға бағытталды. Бұл — жоғары технологияға негізделген басқару мәдениетіне жасалған маңызды қадам.

Қала құрылысы: сапа мен қауіпсіздік

Қала әкімінің жанынан қала құрылысы жөніндегі кеңестің құрылуы құрылыс процестерін үйлестіруге, сапаны бақылауға және қалалық дамуды жүйелеуге мүмкіндік берді. Сонымен қатар Әл‑Фараби даңғылының жоғары жағы мен тау бөктерінде алты қабаттан биік үйлер салуға шектеу қою туралы шешім экология мен қауіпсіздікті сақтауға бағытталған маңызды қадам ретінде бағаланды.

Абаттандыру: кең көлемді жаңарту

170 шақырымнан астам жол күрделі жөндеуден өтті. 600-ден аса аула, 9 парк, 67 гүлзар және 30 субұрқақ ретке келтіріліп, қайта жаңартылды.

Қалалық имидж және әлеует

Алматының 2014 жылғы қысқы Олимпиаданы өткізуге үміткер қала ретінде тіркелуі қала әлеуетін, инфрақұрылымдық мүмкіндігін және халықаралық деңгейдегі мақсаттарын көрсететін белгі ретінде қарастырылды.

Алматыны көркейту шаралары: метро және қалалық саясат

Метро: экологияға ықпал ететін жоба

Елбасының Алматы метрополитені құрылысымен танысуы бұл жобаның стратегиялық маңызын айқындады. Метро іске қосылса, көлік жүктемесі біртіндеп азайып, ауа сапасына оң әсер береді деген ұстаным айтылды.

Жоспарланған көрсеткіштер

Жерасты желісінің жалпы ұзындығы: 21 км.
Қазу жұмыстары аяқталған бөлігі: 12 км.
Қалған бөлік: 9 км (бұрғылап тесу жұмыстары).

Қаржыландырудағы түйткілдер және қаланың қажеттілігі

Мәтінде қалалық бюджетті жоспарлау тәжірибесіне қатысты сын айтылады: қала табысының елеулі бөлігі республикалық бюджетке алынатыны, ал қаланың инфрақұрылым, әлеуметтік нысандар және инженерлік желілер бойынша қажетті қаржыландыруы жеткіліксіз екені көрсетіледі.

Инфрақұрылым

Инженерлік коммуникациялардың тозуы орта есеппен 50%.
Желілерді қалпына келтіруге шамамен 57 млрд теңге қажет.
Электр қуаты тапшылығы шамамен 300 МВт.

Әлеуметтік сала

Мектеп орындарының тапшылығы: 33 мың.
Жақын жылдары шамамен 18 мектеп салу қажеттігі айтылады.
Балабақшаға сұраныс жоғары: қалаға жүздеген нысан қажет екені көрсетілген.

Жол-көлік жүктемесі

Қалалық жолдардың жалпы ұзындығы шамамен 1,5 мың км.
Нормативке сай жылына 150–170 км жөндеу қажет екені айтылады.
Күніне қала көшелеріне 450–500 мың көлік шығатыны көрсетіледі.

Қауіпсіздік және төзімділік

Сейсмикалық күшейту және көшкінге қарсы шаралардың өзектілігі атап өтіледі.
ТКШ нысандарының белгілі бөлігі тозғаны туралы пікір бар.

Түйін: неге бұл экологиямен байланысты?

Қаржыландырудағы теңгерімсіздік көлік инфрақұрылымын, инженерлік желілерді, қоғамдық көлікті және энергия жүйесін уақытылы жаңғыртуға кедергі келтіреді. Ал бұл бағыттардың әрқайсысы ауа сапасына тікелей әсер етеді: кептеліс — шығарындыларды арттырады, ескі жылу желілері — шығынды көбейтеді, қоғамдық көлік жүйесінің әлсіздігі — жеке автокөлікке тәуелділікті күшейтеді.

Қорытынды: депутаттар пікірінен алынған негізгі ойлар

Тұрарбек Асанов, Мәжіліс депутаты

Жергілікті бюджеттерді құру мен бекітуде ашықтық пен қатысудың жеткіліксіздігі туралы мәселе көтеріледі. Сонымен бірге жол айырымдарының жетіспеушілігі кептелісті күшейтіп, экологиялық ахуалды ауырлататыны айтылады. Қаладағы жылу көздерін мазуттан газға көшіру қажеттігі де ерекше аталады.

Равиль Шырдабаев, Мәжіліс депутаты

Алматының халықаралық мәртебесі жоғары қала екені айтылады. Сейсмикалық қауіпті аймақта инженерлік желілердің тозуы — стратегиялық тәуекел. Мұндай мәселені кейінге қалдырудың зардабы өте ауыр болуы мүмкін деген пікір білдіріледі.

Мұхтар Тінікеев, Мәжіліс депутаты

Алматының табиғи тәуекелдері (зілзала қаупі) және әлеуметтік саланың қаржыландырылуы өзара байланыста қарастырылуы керек. Қалаға ерекше көңіл бөлу — тек даму емес, қауіпсіз әрі тұрақты қамтамасыз ету мәселесі екені атап өтіледі.

P.S. Алматының табиғи және мәдени әлеуеті

Іле Алатауының қойнауында орналасқан Алматы ұлттық болмысты сақтай отырып, жаңа сәулеттік келбетімен де ерекшеленеді. Қала маңында шамамен 90 мың гектар аумақты қамтитын табиғат қорығы бар. Әлемге әйгілі «Медеу» мұз айдыны 1972 жылы құрылған және теңіз деңгейінен 1691,2 метр биіктікте орналасқан. Мұнда конькимен жүгіру мен мұз үстіндегі басқа да спорт түрлерінің дамуына зор үлес қосылып, 120-дан астам рекорд тіркелген.

Сондай-ақ Шымбұлақ өңірі альпинистерді, туристерді және тау шаңғышыларын тартады. Жылдам төмен түсу жолының ұзындығы шамамен 3500 метр. Техникалық жабдықталуы жағынан бұл тау курорты Еуропадағы үздік кешендерден кем түспейді, ал сырғанау мүмкіндігі жағынан бәсекеге қабілетті.

Әдебиет

Мәтіндегі деректер мен дәйексөздер қоғамдық талқылауларда айтылған пікірлерге және қалалық баспасөз қызметі материалдарына сүйенеді (KZ-today хабарламасына сілтеме берілген). Нақты статистиканы жаңарту үшін ресми экологиялық мониторинг, көлік ағындары және бюджеттік құжаттар бойынша соңғы жылдардағы ашық дереккөздерді қосымша қарастыру ұсынылады.