Зейнетақы және әлеуметтік қамсыздандыру туралы мәлімет
Зейнетақымен қамсыздандырудағы негізгі өзгерістер (2008 жылдан бастап)
2008 жылдан бастап зейнетақы жүйесінде бірқатар маңызды жаңалықтар енгізіледі. Негізгі мақсат — табысты есепке алу аясын кеңейту, базалық төлемді күшейту және зейнетақы төлемдерінің сатып алу қабілетін инфляциядан жоғары деңгейде сақтау.
1) Есепке алынатын ең жоғары табыс шегін ұлғайту
- Бұрынғы шек
- 15 АЕК (16 380 теңге)
- Жаңа шек
- 25 АЕК (29 200 теңге)
Зейнетақы іс қағаздарында жоғары табыстары туралы мәліметі бар шамамен 500 мыңға жуық зейнеткердің зейнетақысы ұлғаяды. Бұған дейін шектеу салдарынан олардың айлық табысы толық көлемде есепке алынбаған болатын.
2) Базалық зейнетақыны ұлғайту
Базалық зейнетақы мөлшері ең төменгі күнкөріс деңгейінің 40%-ына дейін өседі: 3 000 теңгеден 4 210 теңгеге.
3) Зейнетақыны инфляциядан озыңқы индекстеу
Зейнетақы мөлшері болжамды инфляция деңгейінен 2 пайыздық тармаққа жоғары өсіріледі. Бұл шара 25 АЕК шегін ұлғайту әсері тікелей жүрмейтін 1 млн-нан астам зейнеткерге қатысты.
Күтілетін нәтиже және есептік мысалдар
Зейнетақының орташа мөлшері (базалық төлеммен қоса) 17 мың теңгеден асады, яғни шамамен 29%-ға өседі.
Орташа көрсеткішМысал есеп:
13 660 + 4 210 = 17 870 теңге
Егер зейнеткердің жинақтаушы зейнетақы қорында төлемдері болса (жыл сайын шамамен 79 мыңға жуық адам), орташа төлем 21 мың теңгеден асады.
Мысал есеп:
13 660 + 4 210 + 4 000 = 21 870 теңге
Егер зейнеткер жеңілдіктердің орнына төленетін арнаулы мемлекеттік жәрдемақы алса (500 мыңнан астам адам), орташа әлеуметтік төлем шамамен 20 000 теңгеге жуық болады.
Мысал есеп:
13 660 + 4 210 + 3 000 = 20 870 теңге
Егер зейнеткер Ұлы Отан соғысының қатысушысы немесе мүгедегі болса, оның әлеуметтік төлемі 35 000 теңгеден жоғары болады.
Мысал есеп:
13 660 + 4 210 + 17 520 = 35 390 теңге
Сонымен қатар зейнетақысы еліміздегі орташа деңгейден жоғары алушылар санының (855 мыңнан астам адам) артуы күтіледі.
Зейнетақы жүйесіндегі (ынтымақты, базалық және жинақтаушы қордан) табысты ауыстыру мөлшерлемесі орташа жалақының 40%-ынан төмен емес деңгейде белгіленеді. Бұл Халықаралық еңбек ұйымы ұсынған көрсеткішке сәйкес келеді.
Ең төменгі зейнетақы базалық төлемді ескере отырып 18%-ға өседі (шамамен 100 мыңға жуық адам).
Мысал есеп:
7 900 + 4 210 = 12 110 теңге
Әлеуметтік қамсыздандыру: зиянды және ауыр еңбек жағдайлары үшін арнайы жәрдемақы
1998 жылғы 1 қаңтарға дейін зиянды және ауыр өндірістерде еңбек өтілі бар азаматтарды әлеуметтік қорғау мақсатында 2008 жылғы 1 қаңтардан бастап №2 Тізім бойынша мемлекеттік арнайы жәрдемақы енгізіледі: 8 АЕК немесе 9 344 теңге.
- 58 жасқа толғанда
- 1998 жылғы 1 қаңтарға дейін жалпы еңбек өтілі кемінде 25 жыл
- соның ішінде №2 Тізім бойынша кемінде 12 жыл 6 ай
- 53 жасқа толғанда
- 1998 жылғы 1 қаңтарға дейін жалпы еңбек өтілі кемінде 20 жыл
- соның ішінде №2 Тізім бойынша кемінде 10 жыл
ҚР Үкіметі аталған жәрдемақыға құқық беретін өндірістердің, жұмыстардың, кәсіптердің, лауазымдар мен көрсеткіштердің тізбесін бекітеді. Заңнамаға сәйкес жәрдемақы алушы зейнеткерлік жасқа жеткенде өз қалауына қарай жәрдемақыны жалғастыруға немесе зейнетақы төлемдерін тағайындауға құқылы.
Мемлекеттік әлеуметтік жәрдемақылар: мүгедектік, асыраушысынан айырылу және жас ерекшелігі бойынша
2006 жылдан бастап мүгедектік бойынша, асыраушысынан айырылу жағдайы бойынша және жасына байланысты мемлекеттік әлеуметтік жәрдемақылар ең төменгі күнкөріс деңгейі (ЕТКД) негізінде есептеледі. Келесі жылы ЕТКД өсіміне байланысты бұл жәрдемақылардың мөлшері республика бойынша орта есеппен 14%-ға артады.
Мемлекеттік әлеуметтік жәрдемақыларға қосымша ретінде арнаулы мемлекеттік жәрдемақылар да төленеді.
Зейнеткерлік жасқа жеткен мүгедектік бойынша жәрдемақы алушы
Жалпы әлеуметтік төлем 16 000 теңгеден жоғары болады.
Мысал есеп:
10 674 + 4 210 + 1 168 = 16 052 теңге
Міндетті әлеуметтік сақтандыру жүйесіне қатысушы мүгедектік бойынша алушы
Жалпы төлем 15 000 теңгеден жоғары болады (12 мыңнан астам адам).
Мысал есеп:
10 674 + 1 168 + 4 000 = 15 842 теңге
Ескерту: бастапқы мәтіндегі екінші мысалдың қорытынды сомасы арифметикалық тұрғыдан нақтыланды.
Аз қамтылған азаматтарды әлеуметтік қолдау
Күнкөрісі төмен азаматтарды қолдау үшін заңнамада тұрғын үй көмегі, мемлекеттік атаулы әлеуметтік көмек, ай сайынғы мемлекеттік жәрдемақылар, сондай-ақ 18 жасқа дейінгі балаларға жергілікті бюджет есебінен тағайындалатын төлемдер қарастырылған.
Мүгедектігі бар адамдарды қолдау және қызметтер
- кресло-арбалар
- протездік-ортопедиялық құралдар
- сурдо-тифлотехникалық құралдар
- міндетті гигиеналық құралдар (несеп/нәжіс қабылдағыштар, памперстер)
- санаторлық-курорттық емдеу
- жеке көмекші қызметі
- ымдау тілі мамандарының қызметі
- үйден әлеуметтік қызмет көрсету
- аумақтық әлеуметтік қызмет көрсету орталықтары арқылы қолдау
- бейімделген әлеуметтік-медициналық мекемелерде қызмет көрсету
Орта және жоғары кәсіптік білім беру ұйымдарына түсу кезінде 0,5% қабылдау квотасы және жеңілдетілген шәкіртақы қарастырылған.
Жергілікті атқарушы органдар жұмыс орындарының жалпы санының 3%-ы мөлшерінде квота белгілейді, сондай-ақ арнаулы және әлеуметтік жұмыс орындарын құрады, шағын және орта бизнесті дамыту арқылы қосымша жұмыс орындарын ашуды ынталандырады.
Нан және негізгі тағам түрлерінің қымбаттауына байланысты қосымша шаралар
- әлеуметтік жағынан аз қамтылған халыққа қолдау көрсету үшін қосымша қаражат бөлу;
- аз қамтылған отбасыларын баға өсімін ескермей, төмен бағамен ұнмен қамтамасыз ету жөнінде міндеттемелер қабылдау.
Бұл шаралар ең алдымен көпбалалы және аз қамтылған отбасыларға, зейнеткерлерге, сондай-ақ мемлекеттік әлеуметтік жәрдемақы алушыларға бағытталады.
2008 жылға әлеуметтік сала бойынша бюджет
Қосымша 3,5 млрд теңге тұрғын үй көмегін алушылар контингентін 36%-ға арттыруға және көмектің орташа мөлшерін 2,2 есе ұлғайтуға мүмкіндік береді.