Будандастыру мал өсіруде өте кең тараған тәсіл
Будандастырудың мәні және маңызы
Будандастыру — малдың тұқым қуалаушылығы мен өзгергіштігіне күшті әсер ететін, адамзат ежелден қолданып келе жатқан тәсіл. Ол малдың нәсілдік қасиеттерін түбегейлі өзгертіп, жаңа комбинативтік (қисынды құрастырылған) өзгергіштікті қалыптастырады.
Бұл үрдіс нәсілдік қасиеттерді биологиялық тұрғыдан байытып, малдың дене бітімінің мықтылығын арттыруға мүмкіндік береді. Сонымен бірге гетерозис құбылысының пайда болуына қолайлы жағдай туғызады.
Негізгі нәтижелері
- Нәсілдік қасиеттердің терең өзгеруі және жаңа үйлесімдердің пайда болуы.
- Биологиялық әлеуеттің артуы және дене бітімінің беріктігінің күшеюі.
- Гетерозис құбылысының көрініс беруіне жағдай жасау.
Будандастыру мал өсіру тәжірибесінде өте кең тараған. Оның ұғымына алғашқы ғылыми анықтамалардың бірін XIX ғасырда Ч. Дарвин берген.
Қазіргі түсінік бойынша, будандастыру — белгілі бір мақсатқа сай екі тұқым өкілін бір-бірімен шағылыстыру, сондай-ақ алынған будандарды өзара немесе басқа топтармен шағылыстыру үдерісі.
Терминдер
- Будандастыру
- Белгілі мақсатпен әртүрлі тұқым өкілдерін шағылыстыру және алынған ұрпақты әрі қарай жоспарлы түрде жұптастыру.
- Будан
- Екі тұқым өкілін шағылыстыру нәтижесінде туған мал.