Қазақша рефераттар

Иммунологиялық төзімділік

Жасушалық иммунитет жүйесі (II)

Бұл бөлімде Т-лимфоциттердің негізгі субпопуляциялары, олардың әсер ету механизмдері мен қызметтері, сондай-ақ табиғи және жасанды иммунологиялық төзімділіктің қалыптасу жолдары қарастырылады.

Мақсаты

  • Т-жасушалардың негізгі субпопуляцияларының әсер механизмін және қызметтерін түсіндіру.
  • Табиғи және жасанды иммунологиялық төзімділік туралы нақты түсінік қалыптастыру.

Негізгі тақырыптар

  1. 1 Тх1 және Тх2 функционалдық ерекшеліктері.
  2. 2 Т-киллерлердің дифференциациясы және әсер ету механизмі.
  3. 3 Табиғи иммунологиялық төзімділік және оның даму механизмдері.
  4. 4 Жасанды иммунологиялық төзімділік және оның даму механизмдері.

Т-лимфоциттердің тимустен шығуы және шеткі мүшелердегі жетілуі

Тимуста түзілген Т-лимфоциттер осы мүшеден шығып, қан ағысы арқылы иммундық жүйенің шеткі мүшелеріне миграциялайды және тимусқа тәуелді аймақтарда шоғырланады. Бұл жасушалардың фенотипі көбіне CD4+ немесе CD8+ болады. Жасушалардың аз ғана бөлігі (шамамен 2%) CD4+CD8+ фенотипін сақтайды — бұлар әлі толық пісіп-жетілмеген жасушалар.

Шеткі мүшелерде аңқау (naive) Т-лимфоциттер антигендермен кездескеннен кейін антигенге тәуелді дифференциация жүреді. Ал антигенге тәуелсіз дифференциация нәтижесінде Т-лимфоциттердің екі негізгі бағыты айқындалады:

Т-хелперлер

Пісіп-жетілген Т-хелперлерден екі функционалдық субпопуляция қалыптасады: Тх1 және Тх2.

Т-киллерлер

Т-киллерлердің эффекторлық қабілеті антигендік ынталандыруға тәуелді түрде қалыптасады және нысана-жасушаларды жоюға бағытталады.

Тх1 және Тх2: функционалдық айырмашылық

Т-хелперлердің пісіп-жетілуі барысында Тх1 және Тх2 деп аталатын екі негізгі функционалдық субпопуляция түзіледі. Олар иммундық жауаптың бағытын айқындап, әртүрлі жасушалық және гуморальдық механизмдердің белсенуіне ықпал етеді.

Нақты айырмашылықтар (цитокиндік профиль, белсендірілетін эффекторлық тізбектер) жағдайға және антигеннің табиғатына байланысты анықталады.

Т-киллерлер: дифференциация және нысана-жасушаны тану

Т-киллерлердің антигенге тәуелді дифференциациясының индукциясы кем дегенде екі жолмен қамтамасыз етіледі. Жетілген эффекторлы Т-киллерлер нысана-жасушалардың бетінде МНС I класымен байланысқан эпитоптарды таниды.

Нысана-жасушалар

  • Ісік жасушалары
  • Вируспен зақымдалған жасушалар
  • Мутантты жасушалар
  • Бөгде трансплантат жасушалары

Тану қағидасы

Нысана-жасуша бетіндегі ағза үшін генетикалық бөгде эпитоптар МНС I нәруыз кешенімен байланысқан күйде ұсынылады. Т-киллер дәл осы кешенді тану арқылы әсер етеді.

Нәтиже

Танудан кейін Т-киллер эффекторлық бағдарламасын іске қосып, нысана-жасушаны жоюға бағытталған реакцияны жүзеге асырады.

Иммунологиялық төзімділік: ұғымы және маңызы

Иммунологиялық төзімділік — жалпы антигендерге иммундық жауаптың сақталуы жағдайында, белгілі бір антигенге қатысты арнайы иммундық жауаптың болмауы (ареактивтілік).

Табиғи (орталық) төзімділік

Бұл қабілет эмбрионалдық кезеңде, тимусте Т-лимфоциттердің теріс сұрыпталуы кезінде аутореактивті клондардың жойылуы нәтижесінде қалыптасады. Табиғи төзімділік түзілуінде Т-хелперлердің «тыйым салынған» клондарын жою маңызды рөл атқарады.

Жасанды (шеткі) төзімділік

Жасанды иммунологиялық төзімділік аутоиммундық және аллергиялық ауруларды емдеуде, сондай-ақ трансплантаттың қабылданбауын төмендетуде өзекті. Оның қалыптасуында шеткі механизмдер жетекші орын алады:

  • клондық анергия
  • супрессия
  • апоптоз