Қазақша рефераттар

Елбасы Нұрсұлтан Назарбаев “Болашақта еңбек етіп, өмір сүретіндер

Қазіргі мұғалімнің кәсіби келбеті және заман талабы

Елбасы Нұрсұлтан Назарбаевтың: «Болашақта еңбек етіп, өмір сүретіндер – бүгінгі мектеп оқушылары. Мұғалім оларды қалай тәрбиелесе, Қазақстан сол деңгейде болады. Сондықтан ұстазға жүктелетін міндет ауыр» деген пікірі ұстаз рөлінің қоғам үшін шешуші екенін айқындайды.

Бүгінгі мұғалімнен тек өз пәнін терең білу ғана емес, сонымен бірге тарихи-танымдық, педагогикалық-психологиялық, саяси-экономикалық сауаттылық және ақпараттық құзыреттілік талап етіледі. Заман талабына сай білім беретін ұстаз жаңашылдыққа бейім, шығармашылықпен жұмыс істейтін, оқу мен тәрбие үдерісін жетік меңгерген және оқытудың жаңа технологияларын тиімді қолдана алатын тұлға болуы тиіс.

Білім беруді ақпараттандыру: мақсат және мемлекеттік бағдар

Қазақстан Республикасы Президентінің 1997 жылғы 22 қыркүйектегі №6345 өкімімен бекітілген «Орта білім беру жүйесін ақпараттандырудың мемлекеттік бағдарламасы» мектептегі білім беруді ақпараттандырудың негізін қалады.

Орта білім беру жүйесін ақпараттандырудың негізгі мақсаты — оқушылардың ақпараттық мәдениетін қалыптастыру. Бұл мақсатты жүзеге асыру оқытуда жаңа тәсілдер мен технологияларды жүйелі қолдануды қажет етеді.

Сонымен қатар оқу үдерісінде педагогикалық және ақпараттық-коммуникациялық технологияларды кеңінен пайдалану жалпы білім беруді дамытудың басты бағыттарының бірі ретінде қарастырылады.

Ақпараттық қоғам және компьютерлік сауаттылық

«Қазақстан – 2030» стратегиялық бағдарламасы ұлттық білім беру моделінің қалыптасуымен және Қазақстанның білім беру жүйесін әлемдік білім кеңістігіне кіріктірумен сипатталады. Индустриялық өркениеттен ақпараттық өркениетке өту кезеңінде қоғам дамуының негізгі факторларының бірі — саяси-экономикалық және әлеуметтік салаларға белсенді әсер ететін ақпараттық-коммуникациялық сала.

Президенттің Қазақстан халқына Жолдауларында ХХ ғасырдың 30-жылдарындағы сауатсыздықпен күреске ұқсас түрде компьютерлік сауаттануды жаппай дамыту қажеттілігі айтылып, мемлекеттік қызметке қабылдау кезінде компьютерді, интернетті және электрондық поштаны қолдану дағдысы міндетті талап болуы тиіс екені атап көрсетілген.

Білім беру саласындағы негізгі міндет

Компьютерлік техника, интернет, компьютерлік желілер, электрондық және телекоммуникациялық құралдар, электрондық оқулықтарды оқу үдерісінде тиімді пайдалану арқылы білім сапасын арттыру.

Ақпараттық мәдениет: кең мағынадағы сауаттылық

Ақпараттық мәдениет дегеніміз — тек компьютерде дұрыс жұмыс істей білу емес. Бұл кез келген ақпарат көзін (анықтамалықтар, сөздіктер, энциклопедиялар, кестелер және басқа да дереккөздер) орынды таңдап, дұрыс пайдалана алу қабілеті.

ХХІ ғасыр — ақпарат ғасыры. Сондықтан компьютерлік сауаттылықтың алғашқы баспалдағы мектептен басталады: оқушы теориялық біліммен қатар практикалық дағдыларды меңгеріп, білімді өмірмен ұштастыруы керек. Бұл үдерісте компьютердің маңызы айқын.

Компьютерлендірудің педагогикалық-психологиялық қырлары

Мектеп пәндерін компьютер көмегімен оқыту нәтижелерін зерттеу бүгінгі күні өзекті ғылыми мәселелердің бірі болып отыр. Себебі оқу үдерісіндегі компьютерлендірудің педагогикалық-психологиялық мәселелері әлі толық шешімін тапқан жоқ.

Психологиялық зерттеудің маңызды бағыты

Компьютермен жұмыс істейтін адамның психологиялық ерекшеліктерін бағалауға мүмкіндік беретін арнайы әдістемелерді қолдану.

  • Психодиагностикалық ақпаратты жинау.
  • Адам туралы жалпы мәлімет емес, нақты ерекшелігі мен қасиеті жөнінде ақпарат алу.
  • Салыстыруға мүмкіндік беретін психологиялық сипаттамаларды көрсету.
  • Алынған ақпаратты практикалық және диагностикалық мақсатта қолдану.

Психодиагностикалық әдістемелердің түрлері

  • Психофизиологиялық тесттер
  • Стандартталған өзіндік есептер (тесттер, ашық сұрақтар, шкалалау әдістемесі)
  • Проективтік техникалар
  • Диагностикалық техникалар

Компьютерлік оқытуға өтудің психологиялық негіздерін дамыту қажет, өйткені компьютерлендіру барысында туындайтын әдістемелік мәселелердің бірі осыған тіреледі. Компьютерлендіру — қоғамдық практиканың маңызды саласы; онда психологиялық білімнің кең қолданылуы қажет, ал білімге деген қажеттілік тұрақты түрде арта береді.

Ақпараттық орта және оқушы дамуы

Оқушының ақпараттық ортамен өзара әрекеті қажетті білімді алуымен тікелей байланысты. Ақпараттық орта неғұрлым тиімді болса, ол білім алмасуды да соғұрлым жеделдетеді.

Компьютер оқушының танымдық және мотивациялық саласының дамуына әсер етіп қана қоймай, сабақ мазмұнының ақпараттық сыйымдылығын арттырады, оқушы мен мұғалімнің оқу қызметін белсендіреді, мақсатқа ұмтылуды нақтылайды және оқу әрекетінің қарқыны мен оқу еңбегі дағдыларының дамуын жеделдетеді.

Психологияда мотив — қажеттіліктен туындайтын іс-әрекеттің себептері.

Педагогикалық технология: ұғымы және көрсеткіштері

В.И. Андреевтің педагогикалық технология туралы анықтамасында педагогикалық технология (соның ішінде оқыту технологиясы) — оқыту мен тәрбиелеудің педагогикалық заңдылықтарын, мақсаттары мен қағидаттарын, мазмұнын, формаларын, әдістері мен құралдарын тәжірибеде қолдануға арналған, тиімділіктің жоғары деңгейіне кепілдік беретін және қажет жағдайда таратуға (тираждауға) мүмкіндік жасайтын жүйе ретінде сипатталады.

Педагогикалық технологияның негізгі көрсеткіштері

  1. 1 Мақсаттылық: нақты әрі өлшенетін мақсатты дидактикалық жүйеде жүзеге асыру.
  2. 2 Тұжырымдылық: мазмұнды педагогикалық теорияға негізделу.
  3. 3 Жүйелілік: мақсат, мазмұн, форма, әдіс және жағдайды жобалап, тұтас жүйе ретінде қолдану.
  4. 4 Диагностикалылық: оқу нәтижесін тек сандық емес, терең сапалық сипаттамамен бағалау (бастапқы, аралық, қорытынды).
  5. 5 Сапа кепілдігі: оқу материалын қабылдау тиімділігіне бағдарлану.
  6. 6 Жаңашылдық: педагогика, психология, дидактика жетістіктерін, заманауи идеялар мен бейне құралдарды, компьютерлік техниканы қолдану.

Педагогикалық технологияларды енгізуде мұғалімнің іс-әрекеті ерекше маңызды. Қазіргі білім беру кеңістігіндегі озық технологияларды меңгеру мұғалімнің интеллектуалдық, кәсіптік, адамгершілік және рухани дамуына ықпал етіп, оқу-тәрбие үдерісін тиімді ұйымдастыруына көмектеседі.

В.М. Монахов тұжырымы

Технология — оқушы мен ұстазға бірдей қолайлы жағдай туғызатын оқу үдерісін ұйымдастыру және жүргізу. Ол — бірлескен педагогикалық әрекетті жобалаудың жан-жақты ойластырылған үлгісі.

Оқушы тұлғасына бағдар: жобалау және мектеп ортасы

Балалардың қабілеті мен жеке ерекшеліктерін ескере отырып, педагогикалық технологияны дұрыс жобалау үшін мектепте зерттеу және ұйымдастыру шаралары жүйелі жүргізілуі қажет.

Ұсынылатын ұйымдастыру бағыттары

  • Мектепте оқушыға қолайлы психологиялық микроклимат қалыптастыру.
  • Оқушы тұлғасының даму деңгейін жүйелі зерттеу үшін психологиялық қызметтің жұмысын ұйымдастыру.
  • Оқушы тұлғасына бағытталған инновациялық технологияларды енгізу.

Қабілет, талап және оқу үдерісіндегі айырмашылықтар

Қабілеттілік — оқушының жеке психологиялық ерекшелігі. Әрбір іс-әрекет адамға психикалық та, физикалық та қатаң талап қояды. Жалпы қабілеттілікті бір ғана қасиетке телуге болмайды; ол — тұлға бойындағы жағымды қасиеттердің жиынтығы.

Күнделікті тілдік қолданыста «қабілетті» ұғымын «талантты», «дарынды» сөздерімен шатастыру кездеседі. Бұл — дәл емес. Қабілеттің дамуы үшін оқушыда міндетті түрде талап пен құлшыныс болуы керек: талап жоқ жерде қабілет те толық дамымайды.

Талап көбіне көру және есту анализаторларының ерекшеліктерімен, сондай-ақ жүйке жүйесінің типологиялық қасиеттерімен байланысты. Бірінші және екінші сигнал жүйелерінің арақатынасы мен даму деңгейі де оқу әрекетіне ықпал етеді. Адам қабілетінің әртүрлі болуы осы ерекшеліктер арқылы түсіндіріледі.

Бұл айырмашылықтарды оқу үдерісінде байқауға болады: кейбір оқушылардың ойлау жүйесі мен зерделеу деңгейі өз құрдастарына қарағанда жоғарырақ болады.