Қазақша рефераттар

Иммуниттет анықтамасы

Иммунитеттің анықтамасы

Иммунология — организмнің бөгде субстанцияларға генетикалық, молекулалық және жасушалық деңгейде жауап беру механизмдерін зерттейтін ғылым.

«Иммунитет» сөзі бастапқыда заң саласындағы термин болған: immunitas (лат.) — «бір нәрседен босау, құтылу». Медицина тәжірибесіне бұл ұғым XIX ғасырдың екінші жартысында, адамдардың инфекциялық аурулардан қорғану тәсілдері белсенді зерттеле бастаған кезеңде енгізілді. Сол уақыттан бастап терминнің медициналық мазмұны «аурудан құтылу» түсінігімен байланыстырылды.

Терминнің ең сәтті анықтамаларының бірін Р. В. Петров 1982 жылы ұсынған:

Иммунитет — организмді генетикалық бөгде белгілері бар заттар мен тірі құрылымдардан қорғау тәсілі.

Организмге бөгде заттар мен құрылымдар

Организм үшін «бөгде» болып саналатын факторларға мыналар жатады:

  • бактериялар, вирустар;
  • қарапайымдар, саңырауқұлақтар;
  • нәруыздар, жасушалар, тіндер;
  • өзгерген аутоантигендер;
  • мутантты және ісік жасушалары.

Иммундық жүйенің негізгі ерекшеліктері

Арнайы гуморалдық және жасушалық жауаптардың дамуына жауап беретін иммундық жүйе бірнеше айрықша қасиеттерімен сипатталады:

Барлық ағзаға таралған жүйе

Иммундық жасушалар бүкіл денеге жайылған және әртүрлі мүшелер мен тіндерде орналасады.

Рециркуляция

Оның жасушалары қан арқылы организм бойынша үздіксіз айналып, иммундық бақылауды қамтамасыз етеді.

Жоғары арнайылық

Иммундық жүйе әрбір антигенге сәйкес келетін әртүрлі арнайы антиденелер молекулаларын түзе алады.

Иммунитетті қалыптастырудағы лимфоциттердің рөлі

Иммунитетті қалыптастырудың негізгі орындаушылары — иммундық жүйенің жоғары арнайылыққа ие жасушалары, яғни лимфоциттер. Дәл осы жасушалар белгілі бір антигенмен байланысуға «бағдарламаланған», өзінікін өзгенікінен ажырата алады және алғашқы жанасудан кейін иммунологиялық жад қалыптастырады.

Эволюциялық тұрғыдан алғанда, лимфоциттер организмнің генетикалық тұтастығын бақылау үшін пайда болған. Бұл — иммундық жүйенің негізгі қызметтерінің бірі. Оның нәтижесі ретінде сыртқы ортадан түскен генетикалық бөгде жасушаларды тану және жою жүзеге асады.