Баланың психикалық дамуының тежелуі
Балалардың физикалық дамуы және эпикриз уақыттарында бағалау
Баланың өсуі мен биологиялық жетілуі оның физикалық және психикалық дамуын сипаттайды. Физикалық даму — жасына сай бойының және салмағының өсуі. Ол қалыпты болуы да, қалыс қалуы да мүмкін.
Негізгі ұғымдар
- Физикалық даму: бой мен салмақтың жасқа сәйкес өзгеруі.
- Эпикриз уақыттары: белгілі жас кезеңдерінде баланың дамуын жоспарлы бағалау аралықтары.
- Денсаулық топтары: баланың жағдайына қарай профилактика және сауықтыру тактикасын таңдауға арналған жіктеу.
Физикалық дамуды бағалау: не қажет?
Баланың физикалық дамуын объективті бағалау үшін өлшеу нәтижелерін жас ерекшелігімен салыстырып, жалпы даму деңгейін кешенді қарастыру керек.
1) Антропометрия
Бой мен салмақты дұрыс әдіспен өлшеу — бағалаудың негізі.
- 1 жасқа дейін: салмақ — горизонтальды таразыда.
- 2 жастан жоғары: салмақ — вертикальды таразыда.
- 1 жасқа дейін: бой — горизонтальды өлшеу әдісімен.
- 1 жастан үлкен: бой — вертикальды бой өлшегішпен.
2) Центиль аймақтары
Өлшемдердің жас пен жынысқа арналған центиль кестелеріндегі орнын анықтап, соған сай қорытынды шығарылады.
Маңызды қағида: бір ғана көрсеткішке сүйенбей, динамиканы және баланың жалпы жағдайын бірге бағалау қажет.
3) Психикалық дамуды жасына сай бағалау
Психикалық даму көрсеткіштері баланың жасына сәйкес қалыптасуын көрсетеді және физикалық даму бағалауымен қатар қарастырылады.
-
Көру және есту
Анализаторлардың жетілуі, реакциясы.
-
Эмоция
Эмоциялық жауап, байланысқа түсуі.
-
Қозғалыс
Қимыл дағдылары, үйлесімділік.
-
Түсіну және сөйлеу
Түсінуі, сөз қоры, сөйлеу белсенділігі.
-
Іс-әрекеттері
Жас ерекшелігіне сай әрекет етуі, дағдыларды қолдануы.
Психикалық дамудың тежелуі: дәрежелері
Психикалық дамудың тежелуі эпикриз уақыттарында анықталып, көрсеткіштердің қаншасы жас нормасынан қалып қойғанына қарай бағаланады.
-
I
I дәрежесі: 1–2 көрсеткіштің тежелуі.
-
II
II дәрежесі: 3–4 көрсеткіштің тежелуі.
-
III
III дәрежесі: 5–7 көрсеткіштің тежелуі.
-
IV
IV дәрежесі: қалыпты емес тежелу — 1–2 көрсеткіш бір эпикриз уақытына, ал қалғандары 2–3 эпикриз уақытына қалып қоюы.