Мектеп бітірген жылы үлкен ағасы бұған өзі де ұнатып қалап жүрген әдебиеттің оқуына барғанын қолдап, кеңес бере отырып, оқимын деген адамның бәріне заң ортақ қой деген еді
Таңдау мен табандылық: бір жолдың басталуы
Мектеп бітірген жылы оның үлкен ағасы өзі де қызығып жүрген әдебиетке түсуіне қолдау білдіріп, кеңес берді. Сол кезде ағасының: «Оқимын деген адамның бәріне заң ортақ қой» деген сөзі ерекше әсер қалдырды.
Айтқанындай-ақ, ол өзі қалаған оқуына түсе алды. Уақыт өте келе, соңғы курста жүргенде тарих мамандығына қызығушылығы оянып, болашақта осы бағытқа тапсырып көруді мақсат етті.
Ішкі шешім: жоспар мен күмәннің арасы
Мұғалімдік жұмысқа орналасып, алғашқы жылын өткізді. Кейін ойға алған мақсатына сай құжаттарын дайындай бастады. Бірақ ішкі ойы қайта-қайта құқық мамандығына тапсырып көрсем деген шешімге тіреле берді.
Бұл жолы ол апасына ештеңе айта қоймады: айтса, келісімін бере қоймас деп ойлады.
Кілт ой
Кейде адамның ең үлкен бұрылысы сыртқы кеңестен емес, ішкі ұйғарымнан басталады.
Жаңа жүйе: тест әдісінің алғаш естілуі
Құжаттарын тапсырған күннің ертеңіне оқу орнының ауласындағы жиын көзіне түсті. Жиында оқу орнының басшысы сөз сөйлеп тұр екен. Сол сәтте бұрын баспасөзде ғана айтылып жүрген, бірақ жұртқа әлі кеңінен таныла қоймаған ұғымдар естіле бастады: тест, тест әдісі.
Басшының айтуынша, өзгеріс мынадай еді:
- Оқуға қабылдау жүйесінде сынақ тапсыру тәртібі өзгереді.
- Емтихан тест әдісімен алынады.
- Бес пән бір жерде жинақталады.
- Ештеңе алып кірудің қажеті жоқ: жай қарындаш, өшіргіш, сұрақ кітапшасы және жауап парағы жеткілікті.
Тестілеу нәтижесі шыққанда, жинаған балына қарап-ақ өзінің алда тұрғанын көрді. Сол сәтте-ақ оқуға қабылданғанын сезді. Ойлағанындай, келесі күндері қабылданған студенттер тізімінен өз аты-жөнін тапты.
Курс ауыстыру: тәртіп, талап, жауапкершілік
Бір айдан соң ол бірінші курстан жоғары курсқа ауысуға өтініштенді. Алайда жауапты қызметкер: күндізгі бөлімнен бірден көшу қиын екенін, мұның сырттай бөлімде ғана мүмкін болатынын айтты. Оның өзінде екінші курсқа өту ықтималдығы ғана бар еді және бұл мәселе ректордың рұқсатымен шешілетінін ескертті.
Ректор қабылдауындағы шешім
Ректор өтінішін тыңдап: «Атыма арызыңды жаз. Мен арызыңа тиісті курсқа деп қана қол қоямын. Мәселені әрі қарай декан шешеді», — деді.
Шығып бара жатқанында, ректордың жанында көмекші болып тұрған азамат ілесе шығып, құжаттарын өзіне әкелуді сұрады: ректор бұл істі соған тапсырған екен. Ол құжаттарды деканға жеткізіп: «Мына жігітке ректор өзі сырттай бөлімнің келесі курсына көшуге рұқсат берді», — деп тапсырып кетті.
Деканның талабы
Декан нақты шарт қойды: екінші курсқа өту үшін бірінші курсты толық тапсырып шығуы керек. Он күн уақыт берілді. Өйткені бұрын оқыған бағыты бөлек, мұнда пәндер мен қоғамдық пәндердің мазмұны да өзгеше еді.
«Қоғамдық пәннен мен бергенмін. Ол жағына алаңдамай-ақ қой. Бірақ өз мамандығыңа қатысты пәндер аз жүк болмайды», — деген ескерту де айтылды.
Жаңа орта: жас кафедра және тәжірибелі курс
Тізімде бұрын естімеген оқытушылардың есімдері тұрды. Олар жоғары оқу орындарында заң мамандығын алған, бірқатары заң ілімінен ғылыми жұмыс қорғауға дайындалып жүрген, енді ғана құрылып, қалыптаса бастаған жас кафедраның мамандары еді.
Бір айдың ішінде ол бірінші курстың пәндерін тапсырып, нәтижесін деканға апарды. Екінші курсқа қосылғанда ең әуелі денелі, иықты келген жігіт ағамен танысты: ол құқық қорғау органында тәжірибелі қызметкер болып шықты. Мемлекеттік тергеу комитетінде тергеуші болып істейтін, майор шеніндегі азамат екен. Кейінірек подполковник шеніне көтеріліп, тергеу бөлімшесін басқарды.
Оның қасындағы курстасы аудандық ішкі істер бөлімінде қызмет ететін аға лейтенант еді. Бұл топта осы саланың өзге де әріптестері оқыды.
Тәжірибе бағыты
Кейінгі жылдары оқу бағдарламасына сай курс студенттері түгелдей құқық қорғау органдарында тәжірибеден өтті: сот, прокуратура, әділет, ішкі істер.
Қорытынды белес: соңғы емтихан және үлкен ой
Төрт жылдан соң ол қалалық сот төрағасының алдында соңғы емтиханын тапсырды. Жауабы «өте жақсы» деген бағаға лайық деп танылды.
Уақыттың жаңалығы
Бір кезде ағасы айтқан «білім аламын деген адамның бәріне заң ортақ» деген сөздің мәні уақыт өте айқынырақ ашылды. Заман жаңарып, қоғам талапты ұл-қызға тест әдісін ұсынды және оны жылдан-жылға жетілдіре түсті.
Бұл жаңалық білімді де, дарынды да жастарға кеңінен жол ашты. Бұған дейін алдыңғы аға-апалары қол жеткізе алмаған мүмкіндіктерге кейінгі буынның қаршадайынан жетіп жатқаны — соның дәлелі. Мұнда дербестіктің де шарапаты тигені күмәнсіз.