Жалаңтөс батыр (1576 - 1656 ж. ), Бірі - қалмақ пен қазақтың теке тіресі Орбұлак шайқасына жиырма мың қолмен келген Самаркан билеушісі
Жалаңтөс батыр (1576–1656)
Жалаңтөс батыр есімі тарихи деректерде екі түрлі тұлғамен байланысты айтылады. Бірі — қалмақ пен қазақтың теке тіресі болған Орбұлақ шайқасына жиырма мың қолмен келген Самарқан билеушісі. Екіншісі — қазіргі Ақтоғай ауданы аумағында туып, сол өңірде өмір сүрген Арғын тайпасының Қаракесек руы, Сарым бұтағынан шыққан Жалаңтөс.
Ел қорғаудағы еңбегі
Жалаңтөс батыр Балқаш көлінен бастап Қоңырат, Әулие ата, Тоқырауын мен Нұра бойына дейін, сондай-ақ Ұлытау мен Қарқаралы аралығындағы кең даланы қалмақтардан азат етуге бағытталған күрестерге қатысқан.
Негізгі аймақтар
- Балқаш өңірі
- Қоңырат, Әулие ата
- Тоқырауын, Нұра бойы
- Ұлытау–Қарқаралы аралығы
Ерлік, шешендік және мұра
Жалаңтөстің ерлігі мен шешендігін Қаз дауысты Қазыбек би ерекше жоғары бағалағаны айтылады. Батырдың артында қалған ақыл-өсиеті, ізгі тілегі мен батасы ел жадында сақталған. Ел аузында тараған нақылдардың бірі: «Айтулы ерге оқ тисе, қиналғанын білдірмес».
Еске алу және кесенесі
Тарихи дерек
1996 жылы Ақтоғай ауданының жұртшылығы Жалаңтөстің 300 жылдығын атап өтті.
Орналасқан жері
Жалаңтөс батырдың мазары Қарағанды қаласының оңтүстік-шығыс бөлігінде, Сарыарқа әуежайына баратын үлкен даңғылдың оң жағында, Соқыр өзенінің жағасында орналасқан.