Ертеде бір бай болыпты
Өгей шешенің айласы және үш қыздың аман қалуы
Ертеде бір бай өмір сүріпті. Оның науқас әйелі және үш қызы бар екен. Бір күні әйелі ауруынан айықпай, дүниеден озады. Арадан біраз уақыт өткен соң бай үйіне екінші әйел әкеледі. Алайда жаңа әйелі қатігез болып шығып, өгей қыздарын жек көріпті.
Тесік шелек: әдейі жасалған сынақ
Бір күні өгей шеше қыздарды шақырып алып: «Шырақтарым, бүгін тоғайдан жеміс теріңдер» деп, түбі тесік шелек ұстатады. Қыздар қуанып тоғайға аттанады.
Тоғайға жетіп, жеміс тере бастағанымен, тергендері тесік шелектен жерге түсіп қала береді. Сол себепті олар ұзақ бөгеліп қалады. Дәл осы уақытта өгей шеше байдың басын айналдырып, басқа жаққа көшіп кетеді.
Үйсіз қалған түн және жолға жиналған белгілер
Кешқұрым қыздар шаршап-шалдығып үйлеріне келсе, үйдің орны үңірейіп бос қалыпты. Олар еңіреп жылап, сол жерде түнеуге мәжбүр болады. Ертеңіне үй орнынан айна, тарақ, ине тауып алады да, үміт жетелеген жолға шығады.
Жалмауыз кемпірдің үйі
Жолай олар бір жұлым үйге кезігеді. Бұл үйде жалмауыз кемпір тұрады екен. Қыздар ішке кірсе, үйде кішкентай қыз отыр. Олар: «Үйдің иесі қайда?» деп сұрайды.
Кішкентай қыз: «Бұл үйдің иесі — мен және менің шешем, жалмауыз кемпір» дейді. Қыздардың жүрегі шайлығып қалса да, басқа амалы болмаған соң кешке дейін күтеді.
Кемпір кешке оралып, үш қызды көргенде қуанып: «Сендерді маған шайтан айдап әкелген шығар. Қызым екеуміз бір тоятын болдық. Бүгінше жатып демалыңдар» деп төсек салып береді.
Қашу: бір шешім — бір өмір
Ертеңіне кемпір аң аулауға кетерде: «Маған кішкентайларыңды пісіріп қойыңдар, түсте қайтып келемін» дейді.
Жалмауыз кеткен соң, қыздар кішкентай қызды да өздерімен бірге ертіп, қашып шығады. Кемпір қайтып келсе, үйде ешкім жоқ екен. Ашуға булыққан ол арттарынан қуып береді.
Үш заттың күші: бөгетке айналған белгі
Бір уақытта қыздар артына қараса, жалмауыз кемпір тақап қалыпты. Ал кішкентай қыз осы аралықта үш қызға бауыр басып үлгерген екен. Ол: «Шешем жақындағанда, қолдарыңдағы барды артқа лақтырыңдар. Сонда оның алдынан бөгет пайда болады» деп ақыл береді.
1-бөгет
Үлкені тарақты лақтырады — ол қалың тоғайға айналады.
2-бөгет
Ортаншысы инені тастайды — ол зәулім тауға айналады.
3-бөгет
Үшінші рет айна лақтырылып, ұлан-ғайыр көл пайда болады.
Кемпір тоғай мен таудан өтсе де, көлден аса алмай қалады. Ол арғы беттегі қыздарға: «Қыздар, сендер бұл көлден қалай өттіңдер?» деп айқайлайды. Қыздар: «Мойнымызға тас байлап өттік» деп алдайды.
Кемпір сеніп, мойнына тас байлап суға түседі де, батып кетеді.
Ақиқаттың салмағы: үйге оралу
Қыздар аман-есен үйін тауып, әкесіне болған оқиғаның бәрін айтып береді. Әкесі қыздарына жасалған зұлымдық үшін әйелін қуып жібереді. Ал жалмауыздың қызын асырап алады.
Осылайша үш қыз бен кішкентай қыз бір шаңырақ астында тату-тәтті ғұмыр кешеді.