Паратрофиялар
Паратрофия
Паратрофия — артық тамақтануға байланысты дамитын, салмақтың жасына сай көрсеткіштерден шамадан тыс артуымен сипатталатын жағдай.
Классификациясы (Ю.А. Князев және А.В. Картелишев, 1975)
- 15–25% — салмақтың артуы
- 26–50% — семіздіктің I дәрежесі
- 50–100% — семіздіктің II дәрежесі
- 100%-тен жоғары — семіздіктің III–IV дәрежесі
Паратрофия көбіне конституциялық семіздікке бейім ата-аналардың балаларында, қимыл белсенділігі төмен болғанда (гиподинамия), көмірсуы артық тағамданғанда және рацион дұрыс құрылмаған кезде кездеседі.
Дамуына ықпал ететін негізгі себептер
Артық көмірсу мен ұн өнімдері
Тәтті шырындар, тәтті шай, печенье, кисель, басқа да ұн өнімдерін жиі беру.
Қосымша тағамның теңгерімсіздігі
Шамадан тыс ботқа, кілегей, картоп пюресін басым беру; көкөніс пен жемістің жеткіліксіздігі.
Тамақтандыру қателіктері
Ана сүтін шамадан тыс беру, сондай-ақ құрғақ қоспаларды дұрыс дайындамау (дұрыс езілмеуі/араластырылмауы).
Гиподинамия
Қимыл-қозғалыстың аздығы энергия шығынын төмендетіп, салмақтың артуын күшейтеді.
Клиникалық көрінісі
- Бойы көбіне қалыпты, бірақ артық салмақ анық байқалады.
- Пастоздылық, терінің бозғылттығы және құрғақтығы.
- Бұлшықет тонусының төмендеуі.
- Теріасты май қабаты ұлғаяды, бірақ біркелкі орналаспайды.
- Май қабаты көбіне қарында, құйымшақ пен бөксе аймағында (әйел типті) айқынырақ жиналады.
Май жасушаларының негізгі бөлігі өмірдің алғашқы жылы қалыптасатындықтан, ерте жастағы паратрофия кейінгі кезеңде семіздікке бейімділікті арттыруы мүмкін.
Емі
Емнің негізі — баланың рационын қалыпқа келтіру: көмірсу мен майды шектеу, сондай-ақ тағамның жалпы мөлшерін бақылау. Дегенмен бала аш қалмауы керек.
Рационды түзетудің практикалық бағыты
- Тез қорытылатын көмірсуларды (қант, кәмпит, ұн өнімдері) азайту.
- Олардың орнына көкөніс үлесін көбейту, жемістерді жасына сай енгізу.
- Тамақтану тәртібін сақтау: порция көлемін және жиілігін бақылау.
Профилактикасы
Алиментарлы этиологиялы дистрофияның алдын алудың басты шарты — баланы тиімді әрі теңгерімді тамақтандыру, қосымша тағамды уақытында енгізу және тағам көлемін жүйелі қадағалау.
Тәртіп және бақылау
Тамақтану режимін, ішкен тағам мөлшерін және салмақ қосудың динамикасын тұрақты бақылау.
Қозғалыс белсенділігі
Бала тәрбиесі мен шынықтыру шараларын жүйелі жүргізу; жасына сай белсенді қимылды ынталандыру.
Уақтылы түзету
Тамақтанудағы қателіктерді ерте кезеңде анықтап, уақытылы түзету.
Ілеспе ауруларды емдеу
Бала организмінің трофикасын бұзатын ауруларды дер кезінде анықтап, емдеу.