Ескі қорған тап баяғы орнында
Жоғалған аралдың ізі
Зеландия жағалауына таяу, Холштейн қорғанының қарсысында бір кездері Вен мен Глен атты екі орманды арал болған. Екеуі ұлы құрлықтан онша қашық жатпайтын, бір-біріне тақап тұрғандай еді.
Дауыл түні және Веннің ғайып болуы
Бір түні адам айтқысыз аласапыран дауыл соғып, теңіз арнасынан асып-тасып көтерілді. Қариялардың айтуынша, ондай сұмдық сирек болатын: жер гуілдеп, шайқалып, мұнара басындағы қоңырау өздігінен соғылып, азан-қазан үн қосты.
Дәл сол түні Вен аралы теңіз түбіне кетті де, одан ешқандай белгі қалмады.
Есте қалған көрініс
Кейде жаздың тымық түндерінде, теңіз ерекше тыныш жатқанда, балықшылар қайық тұмсығына ілінген шам сәулесімен жоғалған аралдың сұлбасын көргендей болатын. Ақ шіркеу күмбездері мен биік қабырғалар мөлдір су астынан ағараңдап көрінеді деп айтылатын.
Қауесет, қорқыныш және аққулардың үні
Екінші арал — Глен халқының зәресі ұшты. «Вен Гленді шақырып жатыр» деген сенім туып, енді кезек бізге де келеді деген үрей жайлады. Балықшылар бас қосқан жерде жоғалған аралды көргендерін, тіпті су түбінен қоңырау үні келетінін де әсерлей әңгімелейтін.
Бірақ бұл — үрейдің өзі еді. Әлгі «қоңырау» шын мәнінде жабайы аққулардың әні болатын: жазғы жайдары түнде теңіз бетінде ойнаған аққулардың сыңсыған даусы кейде үзік-үзік қоңырау үніндей талып естілетін.
Гленнің қысқа ғұмыры туралы сөз
Гленді мекендеген шалдар сол қарғыс атқан түнді ұмытпаған. Олар бұрын су қайтқан шақта Вен мен Гленді әрі ұлы құрлықты жалғаған бұғаздан арбамен өтетін едік дейді: су арба дөңгелегінің діңгегінен ғана келетін көрінеді. Ал қазір екі араға қайықпен, кемемен қатынайды.
Үрейдің сөзі
«Теңіз бір күні Гленді де жұтады» деген сөз жиі айтылатын. Дауыл соға қалса, балалар: «Бәлкім, бүгін Вен Гленді алып кетуге келетін шығар!» — деп түн бойы дірілдеп шығатын.
Таңғы тыныштық
Құдайға жалбарынып, дұға оқып отырып ұйықтап кететін де, таңертең оянғанда Глен баяғыша орнында тұратын: әсем орман, көкмайса шабындық, көзге жылы қоңырқай шаруа үйлері.
Орман жақтан құстардың мың құбылған сайраған үні естілетін. Бұл өлкеде аң-құс та, көртышқан да көп еді, бірақ қанша иісшіл болса да, олар теңіз суының иісін сезе қоймады.
Дегенмен аралдың ғұмыры ұзақ болмады: дәл қашан жоғаларын кесіп айту қиын, бірақ бір күні оның да орнынан табылмайтыны анық сияқты көрінетін.
Қайтып оралғандағы сұрақ: «Глен қайда?»
Елестет: кеше ғана Зеландия мен Глен арасындағы бұғазда шомылып, еркелей жүзген аққуларды тамашалап тұрдың. Тоғайлы жағалауды бойлай ақ желкендерін түсіріп, баяу сырғып бара жатқан қайықтарға қарадың. Басқа жол болмағандықтан, аттар арба дөңгелегіне су шашырата бұғазды кешіп өтіп, аралға бет алды.
Сосын сен туған жеріңнен алыс сапарға шықтың: бәлкім, жер шарын айналып, бірнеше жылдан соң Отаныңа оралдың. Көз алдыңда — тоғаймен көмкерілген жап-жасыл жазық, сәнді шаруа үйлерінің алдында иісі бұрқыраған мая-мая шөп.
Кілт сұрақ
Сонда сен қайда келдің? Холштейн қорғаны алтын жалатқан күмбездерімен бұрынғыша көз тартады. Бірақ ол енді жағалауда емес — ішкерірек алыстап қалғандай. Теңізге жету үшін тоғаймен, жазықпен ұзақ жүресің… ал арал жоқ. Глен қайда?
Алдыңда арал түгілі, оның ізі де қалмаған: ашық теңіз секілді бос кеңістік. «Вен келіп Гленді алып кетті» деген қауесет рас болмағаны игі еді… Бүтін бір аралды су астына түсіретіндей сілкініс пен дауылдың түнін күтесің.
Шындық: дауыл емес, адам ақылы
Бірақ ешқандай дауылды түн болған жоқ. Өзгеріс күндіз, жарқыраған күн астында келді.
Адамзаттың ақыл-ойы үлкен бөгет салды: бұғаздағы суды тартып алып, Гленді ұлы құрлықпен жалғады. Бұрын өткел болған су орнына көкмайсалы құрақ өсті. Сөйтіп Глен Зеландиямен бірігіп кетті.
Ескі қорған тап бұрынғы орнында қалды. Вен келіп Гленді ертіп әкеткен жоқ; керісінше, Зеландия қамқор қолын созып, аралды құрлықтан бөліп жатқан суды құрғатып, екі араны берік тұтастырды. Глен өз «қазынасымен» келіп, Зеландия жерін бірнеше шаршы метрге кеңейтті.
Қорытынды
Мұның бәрі — ақиқат. Бұл туралы газеттер де жазған. Қалай болғанда да, «Глен жоғалады» деген қауесет расқа айналды: арал бүгінгі күні бөлек арал ретінде жоқ.