Бала қойшы, аулақта ойнап қала қойшы
Қыстың ызғары, қораның тынысы
Шытынаған аяз. Қойлар жылы қорада бырт-бырт күйіс қайырып жатады. Сыртта маң төбеттер маңқ-маңқ үреді. Қорада күзет — сақ.
Аш қасқыр ауыл сыртын торуылдайды. Арлан бұл маңда қой барын сезеді. Сілекейі шұбырып, ауылға жақындай түседі. Мұны сезген төбет арс ете қалады да, қасқырды ықтыра қуады.
Жапан далада қасқыр әлдекімге мұң шаққандай ұзақ ұлиды, бірақ гулеген боранның гуілі одан да басым.
Таңғы өріс: отар мен атты шопан
Таң атады. Ауылдан өрген қалың қой өріске беттейді. Қасқыр отардың алдын ториды. Сол сәтте шопан атына қамшы басып, отардың алдына шығады.
— Қап! — деп өкінеді қасқыр. — Атты қойшы, ашуы қатты қойшы деген осы да!
Қасқыр енді бір жыраны жағалап, отардың екінші шетіне қарай ойысады.
Екі қойшы: мылтық үні
Қараса, қойдың соңында екі қойшы әңгімелесіп келе жатыр екен.
— Екі қойшы — ермек қойшы, бір тоқтысын бермек қойшы, — дейді де, аузын арандай ашып, қойға тап береді.
Үріккен қалың қой дүркіреп кейін шегінеді. Екі қойшы қатар тұра қалып, қос ауыз мылтықтың шүріппесін басып-басып жібереді.
Омақаса құлап, бір аунап тұрған арлан ақсаңдай басып, аулақ қашып кетеді. Қасқырдың қарны шұрылдайды. Бірақ аштық оны тағы да жортуылға бастайды.
Тау қойнауындағы отар: өгіз мінген қойшы
Тау қойнауындағы қаптаған малды көреді. Қараса, қой соңында өгіз мінген қойшы жүр екен.
— У-у-у!.. — дейді арлан. — Өгізді қойшы — өлген қойшы, жеп болған соң көрген қойшы.
Тастардың тасасымен қойға тақап келеді. Бірақ өгіз қасқырдың иісін сезе қояды: желкесін күжірейтіп, — Мө-ө-ө!.. — деп, қойдың шетіне қарай өңкеңдей ұмтылады.
Жолы болмаған көкжал бұл жерден де қайқаң етіп қаша жөнеледі.
Соңғы үміт: бала қойшы және төбеттер
Қасқыр қайғырып, мұңға батады. Өзінің бөрі болып жаралғанына налиды. Бірақ амал қанша — аш қарынды жұбату керек.
Биік таудың басына шығып, ұзақ тың тыңдайды. Жан-жағына көз салып еді, сонау ойдағы бір отардың соңында ойнап жүрген бала қойшыны көреді.
— У-у-у!.. — дейді қасқыр аянышты үнмен ұлып. — Бала қойшы, аулақта ойнап қала қойшы!..
Осы кезде қасқырдың іші бұрынғыдан бетер ұлиды. Аш бөрі бетегеден биік, жусаннан аласа болып, жер бауырлап қойға жақындай береді — жақындай береді.
Баланың көзі қырағы екен. Қасқырды көре сала бар даусымен айқайға басады:
— Бөрібасар, Бөрібасар, айт, айт, айтақ!
— Сырттан, Сырттан, айт, айт, айтақ!
Баланың ащы даусынан елең ете қалған екі төбет ентелеп кеп, қасқырды тарпа бас салады. Аш қасқыр әлсіз екен — екі ит адымын аштырмайды.
Қорытынды әсер
Боранды түн мен қырау басқан таң арасында арланның жолы қайта-қайта кесілді: бірде төбет үрді, бірде шопан оза шықты, бірде мылтық гүрс етті, бірде өгіз тосқауыл болды. Соңында бала қойшының қырағылығы мен иттердің ептілігі аш қасқырды тоқтатты.