Ертеде Сүлеймен пайғамбардың заманында бір Сүлеймен деген жарлы кісі отын арқалап сатады екен
Ертеде Сүлеймен пайғамбардың заманында Сүлеймен есімді бір кедей кісі отын арқалап сатып күн көріпті. Бір күні отыны өтпей, балалары аш қалған екен.
Сол түні Сүлеймен пайғамбар әскерімен әлгі жарлының үйінің маңына келіп қонады. Таң ата кедей Сүлеймен пайғамбарды көріп, мұңын шағайын деп жүгіріп келеді. Есіктің алдындағы кісілер оны тінтіп көріп, содан соң ғана өткізеді.
Екі Сүлейменнің әңгімесі
Кедей Сүлеймен: — Тақсыр, сенің де атың Сүлеймен, менің де атым Сүлеймен. Алла тағала сізді бақытыңызбен көтерді, мені кедей етті. Бүгін базарда отыным өтпей, балаларым аш жатты. Сізді көрген соң қуанып, мұңымды айтып келдім, — дейді.
Сүлеймен пайғамбар кедейді жылы қарсы алып, оған бір гауһар тас береді.
Кедей қуанып үйіне қайтады, бірақ жолда демаламын деп гауһарды бұтаға қояды. Сол сәтте аспаннан бір қара құс келіп, жарқыраған тасты іліп әкетеді.
Гауһардың үш мәрте жоғалуы
Бірінші жоғалту
Кедей қайта келіп: — Тақсыр, берген гауһарыңыздан айырылып қалдым, — деп, құстың алып кеткенін айтады. Сүлеймен пайғамбар: — Қайыр, бұйырмаған шығар, — деп, тағы бір гауһар береді.
Екінші жоғалту
Бұл жолы кедей сақтанып, гауһарды сәлдесіне мықтап орайды. Алайда жолда екі мас жігіт кездесіп, сәлдесін тартып алып қашады. Кедей тағы келіп мән-жайды жеткізеді. Пайғамбар тағы да гауһар ұстатады.
Үшінші жоғалту
Кедей енді гауһарды ышқырлыққа тығып алады. Бірақ өзеннен өтемін деп еңкейіп, балағын түргенде тас суға домалап кетеді. Ол тағы да Сүлеймен пайғамбарға келіп, шындықты айтады.
Сүлеймен пайғамбар тағы бір гауһар бермек болып қолына алғанда, кедей: — Тақсыр, енді маған батаңызды беріңіз! — дейді.
— Бұдан былай малың, несібең, бақытың арта берсін, — деп Сүлеймен пайғамбар батасын береді.
Осы сәттен бастап оқиға бағыты өзгереді: байлықты ұстап тұру үшін тас емес, бұйырған несібе керек.
Жоғалғанның қайта табылуы
Батасын алған кедей үйіне қарай бет алады, бірақ жолынан адасып кетеді. Жүре-жүре биік терекке тап болады. Теректің басында ұя көріп: «Ұяны алып ауылға апарсам, кемпірім шай қайнатып береді» деп ойлайды.
Терекке шықса, ұяның ішінде әлгі қара құс алып кеткен алғашқы гауһар жатыр екен. Кедей гауһарды тауып алып, жоғарыдан аулының бағытын шамалайды.
Кездейсоқтық сияқты көрінген дәлдік
- Құс ұясы — жоғалғандың бірінші ізі.
- Жол шетіндегі там — екінші жоғалған заттың қайтарылуы.
- Балықтың іші — үшінші гауһардың тосын олжасы.
Теректен түсіп келе жатып, ол жол шетінде тұрған ескі, жүдеу тамды көреді. Ішіне кірсе, баяғы екі мас жігіт тартып алып қашқан сәлдесі сонда тасталып қалыпты. Оны да тауып алып, қуана-қуана үйіне тартады.
Үйіне келсе, әйелі бір балық сатып алып, «шалым ашығып келеді ғой» деп тазалап жатыр екен. Балықтың ішін жарып жібергенде, ішінен тағы бір гауһар шыға келеді. Осылайша кедей шал үш гауһардың үшеуін де жинап, сандыққа салып қояды.
Отынның алтын-күміске айналған күні
Еңбекке қайта оралу
Кедей шал бір-екі күн тынығып, қайтадан балтасын алып тоғайға барады. Екі-үш күн отын шауып, мол етіп үйеді де, үйіне қайтады.
Сынақтың соңғы сәті
Бір күні Сүлеймен пайғамбар әскерімен сахараға шығып келе жатқанда, кенет жаңбыр құйып кетеді. Үсті-басы су болған әскер әлгі шал үйіп кеткен отынның үстінен шығады.
Сонда Сүлеймен пайғамбар: — Осы отын кімдікі болса, соныкі болсын. Жағып, отына жылынып, кептірініп алыңдар, — деп бұйырады.
Әскер отынды жағып, жылынып, киімдерін кептіріп, жаңбыр басылған соң жүріп кетеді. Ертеңіне шал келсе, отынның бәрі алтын мен күміске айналып, қор болып қалыпты.
Шал кемпірімен бірге оны үйіне тасып, жинап алып, қазынаға кенеледі. Осылайша бір кездегі аш қалған отбасы несібесін тауып, дәулетке қол жеткізеді.
Түйін
Бұйырған несібе
Қолға түскен байлықтан бұрын, адамның несібесі мен бағы — Алланың жазуы.
Сабыр мен шындық
Кедей шал әр жолы шындықты айтып, сабыр сақтады — соның өзі жол ашты.
Еңбек — берекенің кілті
Бата алғаннан кейін де ол еңбекке қайта оралып, берекесін еңбекпен бекітті.