Рефлекстері төмен
Асфиксия: анықтамасы және негізгі өзгерістер
Асфиксия (тұншығу) — нәрестенің туылу сәтінде организмде оттегі жеткіліксіздігінен дамитын жағдай. Ол бірнеше өзара байланысты өзгерістермен сипатталады:
Гипоксия
Тіндердегі оттегінің жетіспеушілігі.
Гиперкапния
Қандағы көмірқышқыл газының (CO2) көбеюі.
Ацидоз
Организмде шала тотығу өнімдерінің жиналуы.
Қандай ағзалар зақымдануы мүмкін?
Асфиксия кезінде орталық жүйке жүйесінің, жүрек-қантамыр жүйесінің және бауырдың қызметі бұзылуы мүмкін.
Тұншығудың негізгі себептері
Асфиксияның себептері көбіне жүктілік, босану барысы және нәрестенің өзіне қатысты факторлармен байланысты.
1) Кіндік арқылы қан айналымының бұзылыстары
- Кіндіктің баланың мойнына немесе денесіне оралып қалуы
- Кіндіктің түйілуі
- Кіндіктің түсіп кетуі және т.б.
2) Босанудың ауыр немесе асқынумен өтуі
- Бала жолдасының ерте ажырауы
- Ұрық маңындағы судың ерте кетуі
- Жатырдағы су мөлшерінің шамадан тыс көп немесе аз болуы
- Ұрықтың дұрыс келмеуі
- Егіздік
- Босанудың ұзаққа созылуы және т.б.
3) Ана факторлары
- Жүктілік кезіндегі зиянды әдеттер
- Инфекциялық аурулар
- Қан кетулер
- Әйел жамбасының тар болуы
- Акушерлік қысқыштарды қолдану және т.б.
4) Нәрестенің туа біткен аурулары мен ақаулары
Кейбір туа біткен ақаулар немесе аурулар тыныс алу мен қанайналымның тұрақтануына кедергі келтіруі мүмкін.
Асфиксияның түрлері
Біріншілік асфиксия
Бала туылған сәтте байқалады.
Екіншілік асфиксия
Жатырсуымен аспирациядан кейін, пневмонияда, ми жарақатында, жұлын травмасында, жүрек-өкпе немесе ми ақауларында, сондай-ақ біріншілік асфиксия кезінде көрсетілген көмектің жеткіліксіздігінен дамуы мүмкін.
Ауырлық дәрежелері (Апгар шкаласы бойынша)
Оттегі жетіспеушілігінің ұзақтығына байланысты асфиксия 3 дәрежеге бөлінеді.
I дәреже — жеңіл асфиксия
Апгар: 7 балл
- Тері сәл көкшіл
- Тынысы үзік
- Жүрек соғысы анық, біркелкі (шамамен минутына 100 рет)
- Бұлшықет ширақтылығы және физиологиялық рефлекстері жақсы
II дәреже — орташа асфиксия (көк асфиксия)
Апгар: 6–4 балл
- Жалпы жағдайы ауыр
- Терінің цианозы айқын
- Жүрек тондары күңгірт, ритмі сирек
- Тыныс алуы сирек, ретсіз
- Бұлшықет тонусы төмен
- Рефлекстері төмендеген
III дәреже — ауыр асфиксия (ақ асфиксия)
Апгар: 1–4 балл
- Жалпы жағдайы өте ауыр
- Тері боз, ақшыл; шырышты қабат цианозды
- Тыныс алуы жоқ
- Жүрек тондары күңгірт, баяу, ретсіз
- Бұлшықет тонусы төмен немесе жоқ
- Физиологиялық рефлекстері жоқ
Шұғыл көмек (тірілту шаралары)
Асфиксиямен туылған нәрестеге шұғыл түрде тірілту шаралары жүргізіледі. Тәсілдер асфиксия дәрежесіне қарай күшейтіледі.
I дәреже
- Шырышты сорып тазалау
- Денесіне салқын су шашу (немесе құю)
- Тітіркендіру тәсілдері (мысалы, жеңіл соққылау)
II дәреже
- Жоғарыдағы шаралар
- Қолдан дем беру: минутына 30–40 рет
- Сыртқы жүрек массажы: минутына 120–130 рет
III дәреже
- Жоғарыдағы шаралар
- Көктамырға преднизолон және адреналин енгізу
Ескерту: дәрі-дәрмек пен реанимациялық іс-әрекеттер клиникалық хаттамаларға сәйкес, білікті медицина қызметкері тарапынан орындалады.
Асфиксиядан кейінгі күтім
Негізгі ұйымдастыру
- Барлық манипуляциялар төсекте жүргізіледі.
- Тынысын жеңілдету үшін бос жөргектеледі.
- Бас жағы сәл көтеріңкі қалыпта жатқызылады.
Тамақтандыру
- 2–7 күн бойы анасының сауылған сүті қасықпен немесе зонд арқылы беріледі.
- Емшекке біртіндеп, өте еппен салынады.
Оттегімен қамтамасыз ету
- Палатаны жиі желдету ұсынылады.
- Мезгіл-мезгіл Бобров аппараты арқылы оттегі беру.
- Мүмкін болса, баланы кювезге жатқызу.
Асқынудың алдын алу және гигиена
- Өкпе қабынуының алдын алу үшін баланы төсекте жиі аудару.
- Кеудесіне күніне 2 рет қыша қағазын қою.
- Терісін стерильді өсімдік майымен немесе А дәруменінің майлы ерітіндісімен майлау.
- Күтім жасайтын медицина қызметкері үнемі маска тағуы керек.