Миокард инфаркты
Миокард инфаркты: анықтамасы және негізгі себептері
Коронарлық қанайналым жеткіліксіздігі салдарынан жүрек бұлшықетінде (миокардта) ишемиялық некроздың пайда болуын миокард инфаркты деп атайды. Көп жағдайда оның негізгі себебі (шамамен 90%) — коронарлық артериялардың атеросклерозы және оған қосылған тромбоз.
Сирек себептер
- Коронарлық артериялардың айқын спазмы.
- Тромбтан үзіліп шыққан эмболмен бітелу.
Қауіп факторлары
- Тұқымқуалаушылыққа бейімділік
- Артериялық гипертензия, семіру, қант диабеті
- Аз қозғалысты өмір салты, ұзақ психоэмоциялық жүктеме
- Темекі шегу
Патогенездік механизмдері
Миокард инфаркты әртүрлі патогенездік жолдармен дамуы мүмкін. Негізгі механизмдердің мәні — коронарлық қан ағымы мен миокардтың оттегіне сұранысы арасындағы теңгерімнің бұзылуы.
1) Тамыр саңылауының айқын тарылуы
Коронарлық тамырдың тарылуы коронарлық қанайналымды айтарлықтай төмендетіп, миокардта ишемия мен некрозға әкелуі мүмкін.
2) Шамалы стеноз және жүктеме кезіндегі ишемия
Тыныштықта байқалмайтын тарылу аз ғана физикалық жүктеме немесе психоэмоциялық күйзеліс кезінде жүрек бұлшықетінің ишемиясын туындатуы мүмкін.
3) Қан ағымы мен оттегі қажеттілігінің сәйкессіздігі
Кейде атеросклероз айқын болмаса да, тым жоғары күш түскенде немесе қатты күйзеліс кезінде миокардтың оттегіне сұранысы күрт өсіп, коронарлық қанмен қамтамасыз етілуі жеткіліксіз болуы мүмкін. Мұндай жағдайда коронарлық артериялардың қатты жиырылуы (спазм) маңызды рөл атқарады.
Жүрек қызметіне әсері және ырғақ бұзылыстары
Миокардтағы некроз ошағы жүректің жалпы қызметіне қолайсыз әсер етеді: жүрек ырғағы бұзылады, ал насостық қызметі төмендейді. Бұл бұзылыстардың түрі мен ауырлығы инфаркттың мөлшеріне және орналасуына байланысты.
Электрлік тұрақсыздық қалай дамиды?
Ишемия әсерінен қозудың қосымша эктопиялық ошақтары пайда болуы мүмкін. Бұл экстрасистолияға және ұстамалы тахикардияға әкеледі.
Зақымданған аймақтарда серпіндердің өткізгіштігі төмендеп, өткізгіштік бөгеттер қалыптасады. Олар көптеген эктопиялық ошақтармен қосылып, қозудың кері айналуын күшейтеді және қарыншалардың фибрилляциясын туындатуы мүмкін.
Қарыншалық фибрилляция — миокард инфаркты кезіндегі тым ерте өлімнің негізгі себептерінің бірі.
Инфаркт түрлері және орналасуы
Миокард инфаркты зақымдану тереңдігіне қарай бірнеше түрге бөлінеді және көбіне сол қарыншада орналасады. Ошақ көлемі бойынша майда ошақты немесе ірі ошақты болуы мүмкін.
Зақымдану тереңдігі бойынша
- Трансмуралдық — жүрек қабырғасының барлық қабаты зақымданады.
- Интрамуралдық — миокардтың ішкі қабаттары зақымданады.
- Субэндокардтық — эндокард астындағы аймақ зақымданады.
- Субэпикардтық — эпикард астындағы аймақ зақымданады.
Нәтижесі (жазылу кезеңі)
Тіршілігін жоғалтқан жүрек жасушаларының ішіндегі заттар қанға өтеді. Уақыт өте зақымданған бұлшықет тінінің орны дәнекер тінмен толып, тыртық түзіледі. Тыртық тіннің жиырылғыштығы бұлшықет талшықтарына қарағанда төмен болғандықтан, ішкі қысым әсерінен ол созылып, жүрек аневризмасына әкелуі мүмкін.
Клиникалық белгілері
Классикалық көрініс
- Кеуденің сол жағында және төс артында қатты ауыру сезімі.
- Ауыру сезімі қатты қобалжу және қорқу сезімімен қабаттасуы мүмкін.
- Ауыру сол қолға, жауырынға, иыққа, төменгі жаққа немесе тіске берілуі ықтимал.
Кейбір жағдайларда миокард инфаркты ауырсынусыз түрде де кездеседі, бұл диагностика мен уақытылы көмекті қиындатуы мүмкін.
Қауіпті асқынулар
Әсіресе ірі ошақты инфаркт ауыр асқынуларға әкелуі мүмкін: жүрек аневризмасы, тромбоэмболия, зақымданған миокардтың жыртылуы.
Тромбоэмболия
Бүлінген тіннің элементтерінен және қан жасушаларынан жүрек қуыстарында қан қатпалары (тромбылар) түзілуі мүмкін. Олардың бөлшектері үзіліп, эмболға айналады. Эмбол көбіне үлкен қанайналым шеңберіне таралып, бітеген тамырының орналасуына қарай науқас үшін аса ауыр, кейде тез өлімге әкелетін жағдай туындатуы ықтимал.
Жүрек аневризмасы
Инфаркт орнындағы тыртық тін жиырылуға қабілетсіздеу болғандықтан, жүрек ішіндегі қысым әсерінен артық керіліп, жүрек қабырғасының сыртқа қарай бұртиып созылуына әкелуі мүмкін.
Жүрек қабырғасының жыртылуы
Үлкен трансмуралдық инфаркт кезінде жүрек қабырғасының жыртылуы мүмкін. Мұндайда науқас жиі тез көз жұмады. Егер үдеріс біртіндеп дамыса, қан перикард қуысына жиналып, жүректі сыртынан қысады. Бұл ауыр кардиогендік шокқа әкелуі ықтимал.