Туған қызды Құлеке өлтіртпепті
Қаһарлы ханның бұйрығы
Ерте заманда Садық атты қаһарлы, жемқор хан өмір сүріпті. Төрт түлігі түгел, дәулеті шалқығанмен, оның көкейінен «тағы бір перзент көрсем» деген арман кетпейді.
Әйелі тұңғышы Құлекеден кейін араға жиырма бес жыл салып жүкті болады. Айы-күні жақындағанда хан екі жігітті шақырып: «Әйелім ұл туса — Құлекеге серік болсын, қыз туса — өлтіріңдер!» деп әмір етеді.
Бірақ әйелінен қыз туады. Құлеке оны өлтіртпей: «Қыз болса да, ұл болса да — менің серігім. Әкем бұйрығын қайтып алсын» дейді.
Жігіттер ханға қайта барғанда, ашуға мінген Садық: «Құлекені де, әйелді де, қызды да өлтіріңдер!» деп қаһарланады.
Қашу және паналау
Қаһардан именген Құлеке әкесінен: «Жас жанымды бір сағатқа қиып, ел-жұртыммен қоштасайын» деп рұқсат сұрайды. Сол күннен бастап хан тағынан жылжымай, үйіне де бармайды.
Құлеке бір сағат ішінде қырық кез Құламойын атты тұлпарын ерттеп мініп, жаңа туған қызды жалаңаш қойнына салып, беті ауған жаққа қарай қашады. Құламойын — бір аттағанда бір айлық жер алатын жүйрік екен. Нөкерлері қуғанмен жете алмай қалады.
Құлеке ақыры бір тауға келіп паналайды. Уақыт өте қыз өсіп, үй тірлігіне жарап, ағасына ас дайындайтын болады. Ал Құлеке аң аулап, құс салып, күн көріс қамын жасайды.
Уақыттың салмағы
Құлекенің елден кеткеніне он екі жыл өтеді.
Қуғын қайта оралады
Айтқанынан қайтпаған хан Құлекені өлтіру үшін қол жинап, іздеп шығады.
Құламойынның тілі
Күннің көзін, жердің жүзін алып келе жатқан қалың қолдан сескенген Құлеке қатты абыржиды. Сол сәтте жан серігі Құламойынға тіл бітіп:
«Ер-тоқымды ал да, белімді тарт. Көзіңді жұмып, қылышыңды қолыңа ал. Мен үш пысқырғанда көзіңді аш» дейді.
Ат үш пысқырғанда, Құлеке көзін ашса — жер қайысқан қолдан бір-ақ адам қалыпты. Құлеке оны жекпе-жекте аттан аударып түсіреді. Өзі қанға малынады.
Жасырынған адам және ауыр шешім
«Үйге барсам, қарындасым қорқар» деп ойлаған Құлеке кідіріп қалады. Сол кезде қарындасы сыртқа шықса, селдей аққан қан мен ыңырсыған адамды көреді.
Жаралы адам қызға: «Қарындас, саған мен лайықтымын, маған сен лайықсың. Жастық ғұмырымыз бірге өтсін» дейді.
Он бес жасар қыз жігітті үйіне кіргізіп, төсек астындағы қазылған орға жасырып, бағып-қағады. Екеуінің көңілі жарасып, қыздың жүкті болғаны білінуге жақындайды. Не істерін білмей абдыраған шақта, әлгі жігіт ақыл айтады:
«Құлеке жақында жорыққа шығады. Ол келгенше босанасың. Қайтып келе жатқанда, баланы оның жолына таста» дейді.
Баланың жолға тасталуы
Құлеке алты айлық жолға жорыққа аттанады. Қыз ағасының келуіне бір ай қалғанда ұл туады. Құлекенің келе жатқанын алыстан байқап, баланы жолына тастап қояды.
Жалғыз өскен Құлеке баланы аяп, үйіне әкеледі. Қарындасы алдынан шығып амандасады. Құлеке: «Шырағым, мына баланы жақсылап бақ. Мен сені де осы жасыңда баққан едім. Серік болсын, бағып-күт. Бұл да Алланың жазуы шығар. Өмір бойы екеуіңмен серік болсам — арманым жоқ» дейді.
Қарындасы: «Жарайды, аға. Не айтсаңыз, сол болсын» деп, өз баласын өзі бағады.
Өскен бала, ашылған қастандық
Бала он алты жасқа келеді. Оның әкесі — өте күшті палуан, маңдайында жалғыз көзі бар дәу екен. Бала да күн сайын өсіп, алыптай болып кетеді.
Осы кезде қыз бен дәу ақылдасып: «Құлеке біздің істегенімізді білсе, екеуімізді де өлтіреді. Олай болса, алдымен оны өлтірейік» деп келіседі.
Бір күні Құлеке шырт ұйқыда жатқанда, олар оның аяқ-қолын байлап, қылышын сермей бергенде, бала оянып кетіп, екеуін екі жаққа лақтырып жібереді. Сол сәтте Құлеке де оянып, қыздың басын қылышпен шауып түсіріп, дәуді өлтіреді.
Тірі қалғандар
Осылайша, Құлеке мен бала өлімнен аман қалады.
Жаңа өмір
Кейін Құлеке Айгүлсім атты қызға үйленіп, одан да ұл сүйеді.