Адамгершілік тақырыбы - мәңгілік
Адамгершілік — рухани тәрбиенің өзегі
Адамгершілік — адам бойындағы ең асыл қасиеттердің бірі және адамды ең жоғары мақсаттарға жетелейді. Бұл қасиет мейірімділікке, Отанын, елін, отбасын сүюге баулиды. Адамгершілік қалыптаспаса, адам өз-өзін де құрметтей алмайды.
Рухани-адамгершілік тәрбие нені көздейді?
Ол өзіндік сананы дамытуға жағдай жасап, жеке тұлғаның әдеп ұстанымын, қоғам нормалары мен дәстүрлеріне сай моральдық қасиеттері мен бағдарларын қалыптастыруды мақсат етеді.
Неге дәл мектепке дейінгі кезең маңызды?
Бұл жаста мінез-құлық пен әдеттер тез қалыптасады. Негізгі міндет — баланың жақсы әдеті мен жағымды мінез-құлқын орнықтыру, сезіміне әсер етіп, ішкі жан дүниесін ояту.
Ерте басталған тәрбие — берік негіз
Құнды қасиеттерге ие болу, рухани бай адамды қалыптастыру баланың дүниеге келген сәтінен басталуы керек. Халық даналығы: «Ағаш түзу өсуі үшін оған көшет кезінде көмектес; үлкен ағаш болғанда түзете алмайсың» — деп бекер айтпаған. Сондықтан ізгілік, мейірімділік, қайырымдылық сияқты құндылықтарды ерте жастан сіңіруде отбасы мен педагогтардың рөлі шешуші.
Екі жақты процесс
Рухани-адамгершілік тәрбие — екі жақты процесс. Адамгершілікке және еңбекке баулу күнделікті өмірде, үлкендердің қолынан келетін жұмысты ұйымдастыру барысында, ойын мен оқу әрекетінде жоспарлы түрде жүзеге асады.
Ойын арқылы тәрбиелеу: табиғи әрі нәтижелі жол
«Баланы ойын өсіреді» деген сөздің мәні терең. Бала ойнай жүріп ойланады: жүйкесі тынығып, ойы сергиді, денесі шымырланады, құрбы-құрдастарымен дұрыс қарым-қатынасқа үйренеді. Сан алуан ойындар баланың бойына адамгершілік, сүйіспеншілік, кішіге көмек, үлкенге құрмет сияқты қасиеттерді дарытып, қиындықтан қорықпауға, мақсатқа жетуде төзімді болуға тәрбиелейді.
Ойынның тәрбиелік әсері
- тез ойлануға және шешім қабылдауға үйретеді
- әділ ойнауға, шыншыл болуға баулиды
- кешірімділік пен жанашырлықты қалыптастырады
Іс-тәжірибеден мысал
Мектепке дейінгі балалардың адамгершілік сана-сезімін оятып, жағымды мінез-құлқын қалыптастыру үшін даярлық тобына арналған ашық сабақтар мен ойын-сабақтар ұйымдастырылды (мысалы: «Мамандықтар», «Ұ дыбысы мен әрпі», тәрбие сағаты және «Ойнайық та, ойлайық!»). Бұл жұмыстардың барлығы адамгершілікке бағытталып, бала бойындағы кереғар қылықтарды байқап, тиісті әдіс-тәсілдерді қолдануға мүмкіндік берді.
Ата-ана мен ұстаздың ортақ міндеті
Адамгершілік тақырыбы — мәңгілік. Жас ұрпақтың бойына адамгершілік қасиеттерді сіңіру — ата-ана мен ұстаздардың басты міндеті. Көрнекті педагог В. Сухомлинский: «Егер балаға қуаныш пен бақыт бере білсек, ол бала солай бола алады», — дейді. Демек, шәкіртке терең білім берумен қатар, оның жүрегіне адамгершіліктің асыл қасиеттерін үздіксіз ұялата білу ертеңгі азаматтың өзіндік көзқарасының қалыптасуына, айналасымен санасуына ықпал етеді.
Рухани-адамгершілік білім берудің нәтижесі
Өмірдің мәні, сүйіспеншілік, бақыт, сыйластық, татулық, бірлік, төзімділік сияқты құндылықтарды дарыту арқылы адамға қоғамда өз орнын табуға, қабілеті мен дарынын ашуға, ақыл-парасатын дамытуға көмектеседі. Бұл — мәнді де сәнді өмір сүруге бастайтын жол.
Қоғамдық жауапкершілік және қорытынды ой
«Жұмыла көтерген жүк жеңіл» демекші, бала тәрбиесіндегі міндеттерді жүзеге асыратын негізгі екі арна — мектепке дейінгі мекеме мен отбасы. Осы екі ортада жүргізілетін тәлім-тәрбие сабақтасып, үйлесім тапқанда ғана мақсат нәтижелі болады. Бүгінгі қоғам мүддесіне сай жан-жақты жетілген, ұлттық санасы мен ұлттық психологиясы қалыптасқан парасатты азаматты тәрбиелеу — отбасының да, балабақшаның да, барша халықтың да ортақ міндеті.
Күнделікті қолдау қандай болуы тиіс?
Баланың дұрыс әрекетін дер кезінде мақұлдап, оң бағыт беру; қателігін байқаса, жұмсақ түзету; көңіл-күйіне демеу болып, сенімін нығайту — ата-ана мен тәрбиешіге жүктелер жауапкершілік.
Жағымсыз қылықтан арылу
«Адам бойында жақсы қасиеттер көп болса, оған бақ та, бақыт та қонады» деген ойға сүйенсек, жағымсыз мінез-құлық пен әдеттерден арылту қажет. Қайырымды іс көбейіп, жақсы мінез орныққанда — адамшылдық қалыптасады.
Қорытындылай айтқанда, білім беру жүйесіндегі өзгерістер тәрбиені заман талабына сай қайта қарауды міндеттейді. «Тәрбие мен оқу — егіз» деген халық даналығының түйіні бір: тәрбие бар жерде ғана сапалы білім, саналы ұрпақ қалыптасады.
Санат: KZ портал — Қазақша рефераттар жинағы