Ерте заманда бір жолбарыс бір тоғайдың қалың бедерінде ұйықтап жатыр еді
Тышқан мен жолбарыс
Ерте заманда бір жолбарыс қалың тоғайдың ішінде ұйықтап жатады. Сол кезде үстімен бір тышқан жорғалап өтіп бара жатқанын сезіп, жолбарыс оянып кетеді. Қараса — тышқан. Ол тышқанды ұстап алып, қысып өлтірмек болады.
Тышқан жалынып: «Тақсыр, арызым бар. Мені өлтірмеңіз, бір күнәмді кешіріңіз. Білмей қалдым. Тірі жүрсем, бір күні сізге қызметім тиер», — дейді.
Жолбарыс күліп: «Мен — жолбарыс, сен — тышқан. Сенің маған қандай пайдаң тисін?» — деп, мысқылдайды. Бірақ ақыры: «Жарайды, бара ғой. Көрерміз», — деп тышқанды қоя береді.
Тышқан қуанып, «жолбарыс — досым» деп, жүгіріп ойнап кете барады.
Қиын күнде көрінген көмек
Күндердің күнінде жолбарыс жортып жүріп, мойнынан асып тұрған тұзаққа түседі. Шырқ ұрып бұлқынғанымен, құтыла алмай, зарлап жылай береді.
Сол арада тышқан келіп қараса — баяғы өзі босатқан жолбарыс. Тышқан жақындап тұрған кезде, жолбарыс: «Ей, қолыңнан бір амал келе ме?» — деп көмек сұрайды.
Тышқан дереу тұзаққа жетіп, арқанды тістеп қажайды да, қиып жібереді. Тұзақ босап, жолбарыс ажалдан аман қалады.
Жолбарыс қиын күнде кішкентай досының пайдасы тигеніне разы болып: «Рақмет, досым. Сен мені өлімнен алып қалдың», — деп қуанады.
Түйін
Бұл оқиға біреуді әлсіз көріп менсінбеудің бекер екенін еске салады: күтпеген кезде көмек ең кіші жаннан да келуі мүмкін. Өмірде мұндай себеп-салдар адамдардың арасында жиі кездеседі.
Халық даналығы
- Ханның ісі қараға түсер.
- Батырдың ісі балаға түсер.
- Байдың ісі кедейге түсер.
- Бәйбішенің ісі тоқалға түсер.
- Жолбарыстың ісі тышқанға түсер.
- Ердің ісі баз-базында дұшпанға түсер.