Қайдан телефон соғып тұрсыз
Сүттей ақ телефон шылдыр ете түскен сәтте-ақ оның күпті көңілі нілдей бұзылды. Не істерін білмей дағдарды. Әдетте жанына жағып, құлағына жұғымды естілетін сол әуез бұл жолы абайсызда құйрығын есік қысып қалған мысықтай шар етіп, жүйкесін тырнап өтті.
Телефон тағы шырылдады. Дәті шыдамаған қол көтерілген бойда ар жақтан әйелдің жіңішке, таныс дауысы анық естілді: — Әлеу-әлеу, Мәуліқан!
Сөз басталғанда-ақ үнсіздік ауырлады
Мәуліқан үн қатпады. Сол сәтте-ақ қабағы оқыс тартып, демде бұлттай түйілді.
— Неге үндемейсің? — деді әйел дегбірсіздене. — Мәуліқан, саған не болды? Не қылып хабарласпай кеттің?
Телефонның ар жағындағы тыныс бір сәтке ғана тына қалғандай болды. Мәуліқан жас әйелдің мамықтай жұмсақ, ыстық демін құлаққаптың өзінен-ақ ет жүрегімен сезгендей. Көмейіне бір түйін байланып, бойын белгісіз толқын шарпып өтті.
— Бірдеме десеңші, Мәуліқан… Мені қорқытпашы! Не боп қалды? — деген өтініш аралас сөздер тізіле берді. — Қойшы енді, жаным… Қинамашы, қимасым… Болды енді, өзің амансың ба?
Мәуліқан ақыры сөзін зорға шығарды: — Аманбыз… Менен бір білместік өтті. Аз ғана кідіріп, тіпті қатқылданып кетті: — Біз енді кездеспейміз. Маған қайта телефон шалмаңыз.
— Неге? — деген таңданыс құлақ түбінен естілгендей жақын шықты. — “Шалмаңыз” деп сызылып тұрғаның не? Бір-бірімізді білетіндей, түсінетіндей күйге жеткен едік қой…
Мәуліқан жауап бермеді.
Әйел булығып кетті: — Түсінсем бұйырмасын! Не болса да айтып өлтірсеңші! Кісінің құны болса да…
Мәуліқан бір-ақ кесті: — Бұдан да құнға жығылғаным абырой еді…
Әйел дауысын жұмсартып, көңілін ауламақ болды: — Қой-қой, Мағашым… Соғұрша таусылатындай не болды? Әлде… Әйгерім кедергі ме?
Бұл сөз Мәуліқанның шамына тиді. — Талжан, бәрі бітті. Хош бол. Енді телефон соғуың артық… Мен сөйлесе алмаймын! Ол телефонды қоя салды.
Мәуліқан асығыс орнынан қозғалып, қоңыр шифонерден сырт киімін ілгенде телефон қайта шырылдады. Бірақ ол бұрылмады. Бөлмені жедел кілттеп, жас сәбидей шыр-шыр еткен қоңыраудан аулақ кетуге асықты.
Саябақтағы жалғыздық
Ол өзі қызмет істейтін көп қабатты мекемеден тез ұзап, жеңіл-желпі көлік қайшаласқан қаланың көшелерін кесіп өтіп, аумағы көш қоналқалықтай шағын саябаққа жетті. Бұлыңғыр күні салқын да сызды саябақтың тассоқпақтарын қиып өтіп, қиыстау тұрған орындыққа отыра кетті.
Қалтасынан темекі алып, тұтатты. Сағатына қараса, түскі асқа әлі ерте. Темекісін сора түсіп, табан астында тапталып жатқан сарғайған жапырақтарға көз салды. Ойпыл-тойпыл көңілін мұң шалды.
Арса-арса қарағаштардың салбыраған жуан бұтақтарына, сидыйған көк теректердің құлазыған кейпіне қарап отырып, оңашалау жерде бой түзеген бір түп балапан шыршаға көзі тоқтады.
Етегіне шейін инедей бүрімен қымтанған жас шырша оған тым жылы ұшырады. Мейрам күндері бүрмелі етекті көйлек киген құтты қазақ қыздарын елестеткендей. Күзгі жаңбырдан кейін бе — жап-жасыл. Балбыраған жасаң. Қаз-қатар отырғызылған өз сыңарларынан артылып қалған, әлде “өліп қалған” деп жеке отырғыза салған көшет секілді жетімсіреп жалғыз тұр.
Мәуліқан ұзақ отырды. Түскі асқа зауқы соқпады. Тек темекіні ғана құшырлана шекті. Қысқа тұқылдарын қоқыс түбекке өшірмей тастай берді.
Сурет: бәрін төңкерген бір сәт
Талжанмен тым жақындасып кетіпті. Жүрегі бір тылсым жайды сезгендей болған. Иә, сезген. Бірақ дәл мұндай сұмдықпен маңдай тіресерін ойламаған.
Альбомнан көз алдынан таныс бейне жарқ еткен сәтте Мәуліқан өз көзіне өзі сенер-сенбесін білмей телміріп қалды. Көмейі құрғап, тілі байланып қалғандай еді.
Қасында бос фотосуреттерді ақтарып отырған үш жасар Әйгерім ғана бәрін оп-оңай айтып қойды: — Талжан мен көке. Көке…
Мәуліқан ас үй жақта жүрген Талжанға даусы жер астынан шыққандай құмығып: — Талжан, мұнда келіп кетші, — деді.
Қима бел, ұзын етек халат киген Талжан суретке көзі түскенде аққұба өңі құбылып, бір сәт сұрланып, іле қызғылт тартты.
— Көкесі ме? — деді Мәуліқан. Бұл жолы даусы анық, қатқыл шықты.
Талжан түрік еріндерін жымқыра тістелеп тұрып: — Иә… Әкесі ғой. Жыртып тастай алмадым… — деді.
Мәуліқан үстіне мұздай су құйып жібергендей, оқыс атып тұрды. Бір ауыз сөзге келместен есікке беттеді. Талжан артынан ермеді: жанарына жас тығылып, үнсіз қалды.
Жігіт апыл-құпыл киініп, есікті серпе тарс жапты. Қайырылмастай қатты жапты.
Естелікке айналған таныстық
Талжанмен таныстық ойда-жоқта басталған. Алматыда сағат алға жылжыған қысқа күндерде ымырт ерте түсетін. Қызметтен кеш қайтқан Мәуліқан трамвайдың артқы есігінен кіргенде ішінде адам аз еді. Терезе жақтауынан тысқа көз қадаған аққұба қыздың қасына ол да сүйенді.
Екеуі де сырттай салқын көрінгенімен, іштей сынасып тұрғанын сезді. Соңғы аялдамада Мәуліқан бұрын ұмтылып, қызға қолын ұсынды. Қыз абыржып қалғанмен, қолын берді.
— Рахмет, — деді ол сыпайы ғана. Мәуліқан еркіндеп: — Бүгін күн қараңғы екен. Қай жерге барасыз? Шығарып салайын, — деді.
Қыз өтірік қылымсыған жоқ. Ашық айтты: — Сіздің кездескеніңіз қандай жақсы болды… Енді қорықпайтын болдым.
Әзіл мен ілтипат аралас сөздер бірден жарасты. Сол кеште-ақ есімдерін айтты: Мәуліқан — өзін, Талжан — өзін таныстырды. Қыздың қолы мұздай еді.
Ол кетерде нөмірін бір-ақ рет айтып берді. Мәуліқан дұғадай қайырып, пәтеріне жеткенше қайта-қайта қайталады. Ертеңіне күні бойы қоңыраулатты. Кешкісін ақыры ар жақтан нәзік бала дауысы естілді — бұл үйде кішкентай қыз бар екенін сол кезде-ақ аңғарғандай еді.
Аяқталмаған әңгіме
Кейін олар күн аралатып кездесіп тұрды. Әйгерім де Мәуліқанға бауыр басып, келген сайын “ағалап” жүгіретін. Үй ішінде күлкі де көп еді, бірақ көлеңке де жоғалмады: намыс, өткен шақ, айтылмаған сөздер.
Мәуліқан үшін бәрі бір мезетте өзгерді. Бір суреттен басталған шындық телефондағы қоштасуға, саябақтағы жалғыздыққа, есіктің тарс жабылуына алып келді.
Әңгіме осы тұста үзіліп қалады: дәл осы шындықтың артында тағы бір үлкен сыр жатқандай. Бірақ қазірдің өзінде белгілісі — кейде адамның тағдырын аударып түсіретін нәрсе айғай емес, баланың аңғал бір ауыз сөзі ғана.