Түс алға
Жабайы өмірге оралу
Қажау мен кезбе түйсік тым ежелгі. Дәуір мен дағды оның бұғауын талай үзді. Жабайы аң қатты ұйқыдан көзін ашып, кісенін сілкіп қайта түрегелді.
Қауіптің қайдан келгені
Бэк газет оқымайтын. Сондықтан ол қауіптің өз басына ғана емес, Пьюджеттен Сан-Диего шығанағына дейінгі бүкіл сүйекті де сіңірлі, жүндес ит атаулыға төніп келе жатқанын аңдамады.
Бұл оқиға поляр түнегін түртпектеп өткен біреулер сары металға кезігіп, сол олжаны көлік-кеме компаниялары дабырлатып жер-жаһанға жайған сәттен басталды. Мыңдаған адам Сібірге қарай лап қойды. Оларға ауыр жұмысқа жарайтын мығым, аязға төзімді, қалың да сабалақ жүнді, ірі тұрпатты иттер керек еді.
Негізгі ой
- Алтынға деген әуестік адамдарды ғана емес, иттердің тағдырын да төңкерді.
- Аязды өлкеге күш, жүн, төзім керек болды — нарықтың жаңа заңы осылай туды.
- Бэк бұл заңды кейін өз терісімен сезінеді.
Судья Миллердің иелігі
Бэк күнгейдегі Санта-Клара алқабындағы үлкен үйде тұрды. Жұрт бұл орынды «судья Миллердің үй-жайы» дейтін. Үй жол аузынан сырттау, жартылай ағаш тасасында болатын; бұта арасынан кең, саялы дәліз ғана көрінетін.
Үйге қарай қиыршықтастан төселген жіңішке жол созылып, бұтақтары ию-қию теректер түбіндегі көк шалғынды қақ жара өтетін. Үй сыртындағы жер тіпті кең еді: жылқы қоралары, қызметшілерге арналған жабайы жүзім саясындағы іркес-тіркес үйшіктер, жүйелі салынған өзге де аула құрылыстары көп болатын. Әріде көкмайса жайылым, жүзімдіктер, жеміс-жидек, бау-бақша көз тартатын.
Мұнда терең құдықтан су тартатын қондырғы және таспен, цементпен шегенделген жүзу әуізі бар еді. Судьяның ұлдары әр таңда, күн ыстықта тіпті түсте де сонда шомылатын.
Бэктің орны
Осынау атшаптырым иеліктің бәрі Бэктің құзырында еді. Ол осы жерде туған, өмірінің төрт жылын осында өткізген. Әрине, басқа иттер де болатын, бірақ олардың көбі есепке ілінбейтін: тар күркелерде жататындар, үй түкпірінен ұзап шықпайтындар, кейде ғана таза ауаға тұмсығын шығаратындар.
Ал Бэк болса әуізде жүзетін, судьяның ұлдарымен аңға шығатын, Молли мен Алиса серуенге шыққанда қасынан қалмай күзетіп жүретін. Қыстың кешінде кітапханада камин жалынына жылынған судьяның аяғы астына жатып алатын. Немерелерін арқасына мінгізіп ойнайтын, көк шалғында бірге асыр салатын.
Мінезі
Тектілік пен құрметтен туған тәкаппарлық бар, бірақ еркетотай үйкүшік емес: аңшылық пен серуен семіртпей, бұлшық етін қатайтқан.
Шыңдалуы
Суық суға шомылу дағдысы ширатып, шынықтыра түскен — кейінгі қатал өмірге жасырын дайындық секілді.
Сатқындық: Мануэль
Бэк бағбан көмекшілерінің бірі — Мануэльмен достығының жақсылыққа апармайтынын аңдамады. Мануэльдің бір осалдығы — қытай лотереясына құмарлығы еді. Ең қауіптісі — өз «жүйесіне» ессіз сенетін.
Ақша керек болды, ал кіші бағбанның жалақысы әйелі мен балаларына әрең жететін. Судья Миллер шарап жасаушылар қоғамының жиналысына кеткенде, ұлдары спорт клубының құрылысы жұмысымен жүргенде, Мануэль Бэкті «әдеттегі серуенге» (Бэк солай ойлады) ертіп шықты.
Бір сәтте бәрі өзгерді
«Колледж — бақ» бекетінде Мануэль бөгде адаммен тілдесті. Қолдан-қолға ақша сылдыры өтті. Бейтаныс «тауарды» ашық алып келгенін күңк етті. Сол сәтте Бэктің мойнына жуан арқан қос қабатталып түсті.
Бэк алғашында сабыр сақтады: таныс адамдарға сенетін. Бірақ арқан ұшы бөтеннің қолына тигенде айбат шегіп ырылдады. Кенет арқан қатты қысылып, қылқынып қала жаздады. Ашуы бұрқ етіп, ол тап берді — алайда қарсы адам епті шықты: тамақтан қысып, шалқасынан түсірді де, аямай буындыра берді.
Жүк вагоны: қорлық пен шөл
Пойыз тоқтағанда екі еркек Бэкті тауарлық вагонға лақтырып жіберді. Есін жиғанда ол паравоздың ащы қиқуын естіді де, қайда жатқанын ұқты: судьямен бірге талай сапарлаған, мұндай жүрісті таныс сезіммен білетін.
Бірақ бұл жолы бәрі басқа еді. Ұры тағы жақындағанда, Бэк оны қолынан қапты да, арқанмен қайта тұншықтырылғанша жібермеді. Кейінгі күндерде ол тор жәшіктің ішінде екі тәулік нәр татпай, шөлден қатты қиналды. Мазақ сөз, ырыл мен үргенді еліктеу, қол ербеңдету — бәрі ашуын үдетті.
Аштыққа шыдауға болатын, ал шөл күйретті: тілі мен тамағы кеберсіп, ыстығы көтерілді. Сол екі күннің ішінде Бэк «король» секілді тәкаппар, бірақ жаралы жыртқышқа айнала бастады.
Сиэтл: қызыл свитерлі адам
Ақыры оны Сиэтлде биік дуалмен қоршалған аулаға әкелді. Қарсы алдынан жағасы салбыраған қызыл тоқыма свитер киген, тортпақ денелі еркек шықты. Ол жеткізушінің кітабына қол қойды да, үйге кіріп балта мен сойыл алып шықты.
Жүкшілер дуал басына шығып тамашалауға кірісті. Ал Бэк тор қабырғаны тістеп жұлмалап, денесімен соғып, сыртқа ұмтылды. Тесігі кеңейген сәтте ол жүз қырық қадақ салмағымен атылып, адамға бас салуға әзірленді.
Сойылдың сабағы
Бэк ұмтылған сайын ауыр соққы оны ұшырып түсірді. Ол өмірінде таяқ жеп көрмеген: абдырады, бірақ қайта-қайта атылды. Аузы-мұрнынан, құлағынан қан кетіп, әдемі жүні қан аралас сілекейге боялды.
Ақыры ол бар бәленің сойылдан екенін түсінді. Жеңілді — бірақ сынбады. Сол сәтте ол бір нәрсені мәңгі ұқты: сойылы бар адам — би, қожайын. Сүю міндет емес, бірақ бағыну керек.
Жаңа әлемнің заңы
Қызыл свитерлі адам Бэкті сипап, су берді. Бэк тіксінсе де шыдады, суды құныға ішті. Артынша шикі етті кесек-кесегімен жұлып жеді. Ол енді жабайы заңдар үстемдік ететін әлемге кірген еді.
Уақыт өте дәл сондай жәшіктерге салынған, не жіп тағылған басқа иттер де әкеліне бастады. Бірі жуас, бірі еліріп, алғаш келгендегі Бэк секілді ұлиды. Бақылаған сайын бір қарапайым шындық Бэктің санасына мықтап орнықты: сойыл — биліктің тілі.
Ол сондай-ақ тәртіпке көнгісі келмеген бір иттің ақыр аяғында өлтірілгенін көрді. Бұл заң — ескерту емес, үкім сияқты еді.
Сату
Кейде бөгде адамдар келіп, қожайынмен сөйлесетін. Әңгімеден кейін ақша өтеді де, бір-екі итті алып кететін. Бэк олар қайда жоғалатынын түсінбей дал болатын, сондықтан сатып алушылардың көзі өзіне түспеген сайын іштей тынышталатын.
Бірақ бір күні оның да кезегі келді. Ағылшын тілін бұзып сөйлейтін, арық та әжім-әжім біреу Бэкті көрісімен айқайлап жіберді. Қызыл свитерлі адам бағаны бірден айтты: үш жүз.
Ақша қолдан-қолға өтті. Бэк бұған таңданбады: соңғы күндер оған адамдардың бұл дүниеде бәрін сатып, бәрін өткізе алатынын үйреткен еді.
«Нарвал» кемесі
Жүзін әжім басқан адам (Перро) Бэкті және арсалаңдаған ньюфаундленд Кэрлиді ертіп кетті. Олар «Нарвал» кемесінің палубасынан алыстап бара жатқан Сиэтлге қарады. Бэк бұл сәтте жылы оңтүстікті енді ешқашан көрмейтінін білмеді.
Перро екеуін төменге түсіріп, Франсуа деген дәу қараторы адамға тапсырды. Франсуа — метис. Бэк мұндай адамдарды алғаш көрген: бірден жақсы көріп кете қоймаса да, құрмет тұтуға дағдыланды. Келе-келе Перро мен Франсуаның әділ, сабырлы екенін түсінді: олар жазықсыз жазаламайтын, ит мінезін жақсы білетін — ешбір ит оларды алдай алмайтын.
Кемедегі алғашқы таныстықтар
Ақ ит (жулы, бірақ зұлым)
Кит аулайтын кеме капитаны Шпицберген аралынан әкелген тайыншадай ірі, аппақ ит алғашқы тамақтануда-ақ Бэктің жемінің бір бөлігін жұлып әкетті. Бэк тап бергенде, Франсуа әділдік жасады: ысылдаған бишік ұшы ұрыға сарт етті. Бэк өз сүйегін қайта қақшып алды.
Дэйв (тұйық, салқынқанды)
Тағы бір ит — Дэйв. Ол тамақтан да, ұйқыдан да өзге нәрсеге қызықпайтын сияқты: ояу жатса — есінейді. «Нарвал» Шарлотта патшайым шығанағынан өтіп, кеме сұрапыл толқында шайқалғанда да, Бэк пен Кэрли үрейлене жаздаса, Дэйв марғау көз тастап, бір есінеп алып қайта мызғып кететін.
Жолдың басы ғана
Кеме күні-түні бірқалыпты дірілдеп, моторы қан тамырыңдай бүлкілдеді. Ал Бэк үшін бұл — бұрынғы әлеммен қоштасу ғана емес, жаңа әлемнің үнсіз шақыруы еді: алда өзге тәртіп, өзге заң, өзге күрес күтіп тұрды.