Сананың ашықтығы
Жаһандану дәуіріндегі рухани кеңістіктің жаңа бастауы
Көшбасшымыздың «Болашаққа бағдар: рухани жаңғыру» атты халықтан қызу қолдау тапқан тұғырнамасын ширек ғасырды артқа тастаған Тәуелсіз Қазақстанның жаһандану дәуіріндегі рухани кеңістігінің жаңа бастауы ретінде бағалауымыз керек. Елбасы Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаевтың бұл мақаласы — ел дамуының жарқын үлгісі мен нақты қадамдарын көрсететін, келелі ойға, салиқалы пікірге, батыл шешімдерге құрылған маңызды құжат.
Мақалада сананы жаңғырту мәселесі кеңінен көтеріліп, ұлттық болмыстан, ұлттық кодтан айырылмай, оны әлемдік құндылықтармен үйлестіре отырып Қазақстанның игілігіне жарату жолындағы мақсат-мүдделер айқындалады. Президент Қазақстан үшін қайта түлеудің ерекше маңызды екі үдерісін — саяси реформаны және экономикалық жаңғыруды — қатар қолға ала отырып, Біртұтас Ұлт болу үшін болашаққа қалай қадам басу керегін және бұқаралық сананы қалай өзгерту қажеттігін стратегиялық көзқараспен таразылайды.
Негізгі қағида: жаңғыру ұлттық тамырдан нәр алуы тиіс
Мемлекет басшысы жаңғырудың басты қызметі мен ерекшеліктеріне тоқталып, мына ойды нақтылайды: жаңғыру бұрынғыдай тарихи тәжірибе мен ұлттық дәстүрлерге үстірт қарамауы керек. Керісінше, заман сынынан сүрінбей өткен озық дәстүрлер табысты жаңғырудың маңызды алғышарттарына айналуға тиіс. Егер жаңғыру елдің ұлттық-рухани тамырынан нәр алмаса, ол адасуға бастайды.
Сонымен бірге, рухани жаңғыру ұлттық сананың түрлі полюстерін қиыннан қиыстырып, жарастыра алатын құдіретімен маңызды. Егемен еліміздің саяси және экономикалық реформаларда бірқатар жақсы нәтижелерге қол жеткізгені белгілі. Ендігі кезекте адами құндылықтар, рухани қазына, жастар тәрбиесі және олардың бойына патриоттық рух сіңіру бағытында рухани салаға басымдық беру қажеттігі алға шығады.
Ұлттың жаңғыруы: тіл, мәдениет, дәстүр және білім
Бұл ұстаным ұлтымыздың салт-дәстүрін, мемлекеттік тіліміз бен әдебиетімізді, мәдениетімізді, ұлттық рухымызды жаңғырту деген асыл ұғыммен сабақтас. Елбасының рухани жаңғыруға, руханиятқа, білім мен ғылымға басымдық беруі — үлкен көрегендік әрі ұлттың ілгерілеуін жеделдететін қозғаушы күш.
Бұл жұмыстар тәуелсіз еліміздің бақытты болашағы мен алаңсыз келешегі үшін жасалады. Өйткені рухани байлықтың кемел болуы — әрбір азамат үшін де, әрбір жеке тұлғадан құралған қоғам үшін де, тұтас ел үшін де айрықша маңызды үдеріс.
Сананы жаңғыртудың алты бағыты
1) Бәсекеге қабілеттілік
Бәсекеге қабілеттілік саясат пен экономикада ғана емес, білім, ғылым, технология және күнделікті өмірдің барлық саласында орнығуы тиіс.
2) Прагматизм
Қоғамдық және жеке деңгейде артық даңғазалықтан арылып, нақты мақсатқа негізделген ұстанымға сүйену.
3) Ұлттық бірегейлікті сақтау
Ұлттық кодты сақтай отырып, өркениеттің озығын алу және теріс үрдістерден сақтану.
4) Білімнің салтанат құруы
Білім мен ғылымды қоғам дамуының негізгі өлшемі ретінде орнықтыру, адами капиталды күшейту.
5) Эволюциялық даму
Қазақстанның жаңғыруы революциялық емес, тұрақты және сабақтастыққа негізделген эволюциялық жолмен жүзеге асуы тиіс.
6) Сананың ашықтығы
Әлемге ашық көзқарас, жаңа идеяларды қабылдай білу, мәдени ашықтық пен өзара түсіністік мәдениетін күшейту.
Бұл бағыттардың барлығы уақыт талабына нақты жауап береді. Мәңгілік ел болу үшін ауадай қажет қасиеттер мен құндылықтардың қайнары тоғысқан, ақыл-парасаты толысқан, жаһандық ғылымды игерген адамдар көп болғанда ғана еліміздің өркениетті әрі бәсекеге қабілетті болатыны анық. Болашақта ұлттың табысы табиғи байлықпен емес, адам капиталының бәсекелік қабілетімен айқындалады. Сондықтан әрбір қазақстандық, сол арқылы тұтас ұлт ХХІ ғасырға лайықты қасиеттерге ие болуы керек.
- Компьютерлік сауаттылық — өмір мен еңбек нарығының жаңа тілі.
- Шет тілдерін білу — әлемдік білім мен технологияға жол ашатын құрал.
- Мәдени ашықтық — өз болмысыңды сақтай отырып, жаһандық ортамен үйлесу мүмкіндігі.
Нақты жобалар мен бастамалар: ХХІ ғасырға дайындық
Мақалада «Цифрлы Қазақстан», үш тілде білім беру, мәдени және конфессияаралық келісім сияқты бағдарламалар қазақстандықтарды ХХІ ғасыр талаптарына даярлаудың маңызды тетіктері ретінде түсіндіріледі.
Латын әліпбиіне көшу
Латын әліпбиіне көшу — Мәңгілік Елдің рухани жаңғыруындағы маңызды бетбұрыс, ұлттық жазу мәдениетін жаңғыртуға бағытталған қадам.
«Туған жер» бағдарламасы
«Туған жер» — жаңа ғасырдағы әлемдік, өңірлік және ішкі-сыртқы тәуекелдерге төтеп бере алатын отаншылдық тәрбиенің және ұлтжандылықтың берік негізі.
«Қазақстанның киелі жерлерінің географиясы»
Жоба жалпыұлттық қасиетті орындарды және аса қастерлі жерлерді сақтауға мүмкіндік беріп, елдегі туристік инфрақұрылымды дамытуға ықпал етеді.
Жаһандағы заманауи қазақстандық мәдениет
Бұл бастама Қазақстанды өз шығармашылығы арқылы дүние жүзіне танытатын таланттарға жол ашып, мәдени ықпалды күшейтеді.
«Қазақстандағы 100 жаңа есім»
Жоба замандастарымыздың түрлі саладағы жетістіктерін дәріптеуге қызмет етіп, жастарды адамгершілікке тәрбиелеудің жарқын үлгісіне айналады. Бұл тапсырмалар мемлекеттің және азаматтық қоғамның идеологиялық жұмысының орта мерзімді негізін қалыптастырады.
Білімге сүйенген серпіліс: «100 жаңа оқулық» бастамасы
Назарбаевтың сөзімен айтқанда, «Болашақтың негізі білім ордаларының аудиторияларында қаланады». «Жаңа гуманитарлық білім. Қазақ тіліндегі 100 жаңа оқулық» жобасы қоғамдық және гуманитарлық ғылымдарды оқытудың жаңа деңгейіне шығуды көздейді.
Жобаның негізгі мақсаттары
- Еліміздің барлық жоғары оқу орындарында гуманитарлық ғылым кафедраларының жұмысын жаңғырту.
- Гуманитарлық білімнің барлық бағыттары бойынша әлемдегі ең үздік 100 кітапты қазақ тіліне аудару.
- Мемлекеттік емес Ұлттық аударма бюросын құру.
Бұл бастаманың жиынтық әсері — 2018–2019 жылдардан бастап жоғары оқу орындарының студенттері қоғамдық және гуманитарлық ғылымдар бойынша әлемдегі үздік оқу үлгілерінің қатарына кіретін кітаптармен жүйелі түрде оқи бастайды.
Қорытынды: жүзеге асыру — ортақ міндет
Елбасы мақаласында қазіргі жаһандану жағдайында ұлттық бірегейлікті сақтап қалу, өркениеттің жақсысын алып, жаманынан бой тарту туралы құнды ойлар айтады. Ендігі міндет — осы ұстанымдарды іске асыру жолында аянбай еңбек ету.
Бәсеке бар жерде әрбір тұлға өз мүмкіндігін барынша сапалы іске асыруға ұмтылады. Білім мен тәрбие үйлесім тапқан, ұлттық идеологиясы темірқазығына айналған табысты ел болу үшін жақсылыққа ұмтылып, жамандықтан арылып, қасиеттерімізді саналы түрде ізгілендіріп, сананы рухани тұрғыдан үздіксіз жетілдіріп отыруымыз қажет. Ең бастысы — бағыт-бағдарымыз айқын, жолымыз жарқын.