Қыздың жаман болуы отбасыдағы тәрбиеден
Қыз тәрбиесі — ұлттың аманаты
Қыз баланың тәрбиесі — халықтың қымбат байлығы. «Қыздың тәрбиесі — ұлттың тәрбиесі» деген сөз бекер айтылмаған. Өткенге көз жүгіртсек, қазақ қызы қашан да инабаттылығымен, әдептілігімен, өзіне ғана тән ұяңдығымен дараланған. Қарапайым тілмен айтқанда, кіршіксіз таза, мінезі мөлдір жандар болған.
Үлбіреген үкісі, сәнді сәукелесі, өрілген қос бұрымы, сыңғырлаған шолпысы, тобықтан төмен түскен қарапайым көйлегі — көрсең көз тоймайтын көркемдік еді.
Мұның бәрі сыртқы сән ғана емес, ішкі мәдениеттің, тәрбиенің, өмір салтының айнасы болатын.
Бүгінгі көрініс: ойлантатын өзгеріс
Алайда бүгінгі қыздарға қарасаң, бұрынғының лебі сирек сезіледі. «Заман өзгерді» деп өткенді ұмыту — үлкен қателік. Ұрпақтың ұсақталуы да, сірә, осы немқұрайдылықтан басталатын шығар.
Қайшылыққа толы әдеттер
- Табиғи сұлулықты бағаламай, бет әлпетін ауыр бояумен көмкеруге әуестік.
- Күндізгі уақытты мақсатсыз өткізіп, түнгі ойын-сауықты өмір салтына айналдыру.
- Иман мен ұятты мерекелік әдетке айналдырып, тұрақты ұстаным қыла алмау.
- Қос бұрымның көркі ұмытылып, қарапайым ибаны менсінбеу.
Қоғамдық дертке айналған ауыр мысалдар
Кейде өзге ел азаматтарымен отбасы құрудың тым жиілеуі де көңілге күдік ұялатады: өр мінезді, елдің еңсесін көтеретін азаматтар азайып бара ма деген сауал мазалайды.
Ал түрлі қоқыс орындарынан немесе әжетханадан табылған нәрестелер туралы суық хабарлар жанды түршіктіреді. Жауапсыз ересектің қылмысы үшін ең үлкен зардапты қорғансыз сәбидің тартуы — жүрекке ауыр.
Бұл ойлар — біреуді кінәлау үшін емес, қоғамға ортақ жауапкершілікті еске салу үшін айтылатын жанайқай.
Тәрбие қайдан басталады?
Қыз баланың жақсы болып өсуіне ең алдымен ортасы, бірге жүрген дос-жараны қатты әсер етеді. «Қыз өссе, қызы жақынмен ауылдас бол», «Қызға қырық үйден тыйым» деген нақылдар — құр тыйым емес, өмір тәжірибесінен туған ұстаным.
Дегенмен қыздың қалыптасуындағы негізгі тамыр — отбасы. Тәрбие отбасынан басталатыны тайға таңба басқандай анық. Сондықтан қазіргі таңда қазақ отбасында қыз тәрбиесін жүйелі, саналы түрде оң жолға қою — ортақ міндет.
Қарапайым қағидалар
Орта таңдауды үйрету
Дос — мінез айнасы. Қыз баланың айналасы оның болашағын қалыптастырады.
Иба мен мәдениетті күшейту
Сыртқы көрініс ішкі құндылыққа қызмет етсе ғана жарасымды.
Жауапкершілікке баулу
Еркіндік — жауапкершілікпен қатар жүретін ұғым.
Ұлттық дәстүрді тірілту
Салт-дәстүр — шектеу емес, тамыр мен тұтастықтың тірегі.
Қорытынды ой
Ұл — шежіренің байлығы болса, қыз — мемлекеттің байлығы. Ұлттық салт-дәстүрмен тәрбиеленген қыз ертең елін қорғайтын ұлтжанды ұрпақты тәрбиелей алады. Бұл — үміт қана емес, жауапкершілікке шақырған сенім.
«Ел болам десең, бесігіңді түзе»
Бүгінгі заманда бұл сөзді: «Ел болам десең, бесігіңді тербететін қызыңды түзе» деп те түсіндіргім келеді.