Қосқа жақындағанда, лақ шығып

Үшеуі жұртта қалып, қос тігеді

Ел көшкенде бір бұзау, бір тоқты және бір лақ жұртта қалып қояды. Үшеуі адамша әрекет қылып, бұлақ бойына қос тігіп алады. Қостың қасында бір бәйтерек өсіп тұрады.

Аюдың келуі және лақтың тапқыр айласы

Бір күні олардың хабарын естіген аю «жеп қоямын» деп, қостың қасына келеді. Лақ аюды көрісімен алдынан жүгіріп шығып, оны қосқа қарай жетелеп әкеледі де, есікті ашып кіргізеді.

Үйге кірген соң тоқты: «Аюға не береміз?» — дейді.

Сонда лақ: «Басқы аюдың басын ас, соңғы аюдың төсін ас, болмаса осы аюдың өзін сойып ас!» — дейді.

Қасқырдың қызығуы және жіпке байланған «одақ»

Аю қаша жөнелгенде жолынан қасқыр шығады. Қасқыр: «Қайдан қаштың?» — деп сұрайды.

Аю: «Тоқты, лақ, бұзауға барып едім, өзімді жейміз деген соң, әрең құтылдым» — дейді.

Қасқыр: «Ендеше, екеуіміз барайық, бірігіп жейік» — дейді. Аю болса: «Мен бармаймын» — деп қайтады.

Бірақ қасқыр бір жіп тауып, бір ұшын аюдың мойнына, екінші ұшын өзінің мойнына байлап алады да, аюды еріксіз сүйрелетіп, қосқа қарай алып жүреді.

Үш қасқырдың қайта келуі және бәйтеректегі сәт

Құлап жатқан қасқырға екінші қасқыр кездесіп: «Не болып қалды?» — деп сұрайды. Ана қасқыр: «Аю сүйреп кетті» — деп, болған оқиғаны бастан-аяқ айтып береді.

Сөйтіп, үшеуі бірігіп қайтадан қосқа келеді. Мұны көрген бұзау, тоқты, лақ қауіптеніп, бәйтерекке өрмелеп шығады: лақ — басына, тоқты — ортасына, бұзау — артына тұрады.

Қасқырлар түбіне келіп, бір-біріне қарап: «Жейміз бе, жоқ па?» — деп тұрғанда, аяқ астынан бұтақ сынып, бұзау жерге гүрс етіп құлап түседі.

Ақыры және халық айтатын сөз

Күз айланып, бұзау мен лақтың иесі келіп, бұлақ бойындағы қосты тауып алады. Осы оқиғадан кейін ел ішінде: «Бір лақтың ақылы сондай болыпты» — деп айтылады.