Алмамды қайтарып бер
Қоңыр күздегі жалғыз алма
Ормандағы бір ғана алманың төңірегінде туған дау ақыры әділдік пен бірлікке ұласады.
Қоңыр күз мезгілі еді. Ағаштардың жапырағы төгіліп, жабайы алма ағашының басында жалғыз ғана алма қалыпты. Сол кезде орман аралап жүрген Қоян әлгі алманы байқап қалады. Бірақ алма тым биікте — секіріп жете алмайсың.
Шыршаның бұтағында отырған Қарға қоянның әуресіне сырттай күліп отырды. — Қарқ-қарқ! Мұны көрген Қоян: — Қарға, Қарға! Маған алманы үзіп алып берші! — деді.
Қарға ұшып барып, алманы үзіп алады. Алайда тұмсығымен нық қысып ұстай алмай, жерге түсіріп алады. Қоян қуанып: — Рақмет саған, Қарға! — деп, алманы жерден көтермек болады.
Бірақ жерге түскен алма жаны бардай дыбыс шығарып, қозғалып, жүгіре жөнелді.
Қоян аң-таң: алма қалайша өзі жүріп кетті?
Қорқып кеткен Қоян алманың ағаш түбінде ұйықтап жатқан Кірпінің тікеніне түскенін түсінеді де: — Кірпі, Кірпі! Тоқта, тоқта! — деп айғайлайды. — Менің алмамды қайда алып бара жатырсың?
Кірпі кідірместен: — Бұл — менің алмам! Ол төбеден құлады, мен оны ұстап алдым! — дейді. Бірақ Қоян да қояр емес: — Алмамды қайтарып бер. Оны бірінші болып тапқан — мен!
Таласқан екеуіне Қарға да қосылады: — Босқа таласасыңдар, алма менікі! Мен оны өзім үшін үзіп алғанмын! — дейді ол, өтірік-шынын араластыра.
Үшеуі бір мәмілеге келе алмай, алманы әрі тартып, бері тартып, орманды айғай-шу басып кетеді. Сол сәтте қорбаңдап Аю келе қалады: — Бұл не деген айғай-шу! Мазамды алдыңдар ғой!
Үшеуі Аюға жақындап: — Сен біздің ормандағы ең үлкен әрі ең ақылдысың. Сондықтан алманың кімдікі екенін айтып берші! — деп, болған оқиғаны баяндап, төрелігін сұрайды.
Аюдың сұрақтары
- — Алманы кім тапты? — Қоян: «Мен!»
- — Алманы кім үзіп алды? — Қарға: «Мен!»
- — Ал, оны кім ұстап алды? — Кірпі: «Мен ұстап алдым!»
Аю сәл ойланып: — Міне, бәрің де дұрыс айтасыңдар. Өйткені әрқайсың алманы алу үшін еңбек еттіңдер. Алма — бәріңдікі! — деді.
Үшеуі абдырап: — Мұнда бір ғана алма ғой! — дейді. Сонда Аю: — Ендеше, оны теңдей бөліңдер. Әрқайсың өз үлестеріңді алыңдар! — деп шешімін айтады.
Мұны естігендер қуанып: — Біз босқа таласқан екенбіз ғой! — деседі.
Кірпі алманы төрт бөлікке бөледі. Бір бөлігін Қоянға беріп: — Бұл саған, Қоян — сен алманы бірінші көрдің! — дейді. Екінші бөлігін Қарғаға ұсынып: — Бұл саған, Қарға — сен алманы үзіп алдың! — дейді. Үшінші бөлігін өзі аузына салып: — Бұл маған, өйткені алманы ұстап алған — мен! — дейді. Төртінші бөлігін Аюға береді: — Бұл саған, Аю!
Аю таңырқап: — Маған не үшін? — дейді. Сонда Кірпі ризалықпен: — Сен бізге ақыл айтып, татуластырдың! — деп жауап береді.
Әрқайсысы өз үлесін жеп, риза болады. Аю ешкімді ренжітпей, дұрыс әрі әділ шешім шығарған еді. Берекенің басы — бірлікте деген сөз осындайдан қалған көрінеді.
Түйін
- Еңбек еткеннің еңбегі еленуі керек.
- Әділ шешім дау-дамайды тоқтатады.
- Бірлік бар жерде — береке бар.