Желдету жұмыстары.
Желдету жұмыстары
Өндірістік бөлмелердегі вентиляцияның мақсаты — сыртқы ауаның температурасы мен ылғалдылығына қарамастан, бөлме ішінде нормативтік талаптарға сай температура мен ылғалдылықты қамтамасыз етіп, ауа құрамын қауіпсіз деңгейде ұстай отырып, жасанды микроклимат қалыптастыру.
Дұрыс ұйымдастырылған желдету жұмыскердің шаршауын азайтып, еңбек өнімділігін арттырады және технологиялық үдерістердің тұрақты, қалыпты жүруін қамтамасыз етеді.
Өндірістік ортадағы зиянды факторлар
Зиянды бөлінулер
Өндірістік технологиялық процестер әртүрлі зиянды заттардың бөлінуімен қатар жүреді: газдар, булар, жылу және шаң.
Денсаулыққа қауіп
Бөлмеге таралған көптеген газдар мен булар адамның денсаулығына қауіпті. Оларды уақтылы шығару — негізгі талап.
Шешім
Желдету арқылы ластанған ауа сыртқа шығарылып, оның орнына таза ауа енгізіледі. Бұл зиянды концентрацияларды санитарлық нормаларға дейін төмендетуге мүмкіндік береді.
Санитарлық нормаларға сәйкестік
Желдеткіш жүйе жұмыс істегенде бу, газ және шаңның қауіпті деңгейлері, сондай-ақ ауаның температурасы мен салыстырмалы ылғалдылығы санитарлық нормаларда белгіленген шекті мәндерге дейін төмендеуі тиіс.
Микроклимат және адамның жылулық теңгерімі
Салқындату немесе жылыту кезінде берілген температураны сақтау мүмкіндігі адамның термореттелуіне байланысты. Ол қоршаған ортаның температурасына, салыстырмалы ылғалдылығына және ауаның қозғалу жылдамдығына тәуелді. Зерттеу тәсілдері бірдей жылулық сезінуді тудыратын метеорологиялық факторлардың әртүрлі үйлесімін таңдауға болатынын көрсетеді.
Жылу түзілуі және жиналуы
Кез келген механикалық жұмыс нәтижесінде энергияның бір түрі екінші түрге ауысып, ақырында жылуға айналады. Сондықтан адамның атқаратын жұмысы қаншалықты қарқынды болса, бөлінетін жылу да соншалықты көп болады және ол қоршаған ортаға беріледі.
Егер адам денесі мен қоршаған орта арасындағы жылу алмасу қарқыны азайса, ағзада жылу жиналып, дене температурасы жоғарылай бастайды. Ал дене температурасының қалыпты мәнінен ең аз дегенде 1 °C жоғарылауы немесе төмендеуі адамның көңіл-күйіне және жұмыс қабілетіне әсер етеді.
Конвекция
Адам денесі мен ауа температурасының айырмасына байланысты жылу алмасу.
Сәулелену
Адам денесі мен бөлменің ішкі қоршау беттерінің температура айырмасы есебінен жүретін жылу берілуі.
Тер бөлу
Қоршаған температура мен ауа ылғалдылығына байланысты ағзаның салқындау механизмі.
Конвекция мен тер бөлу процесі ауа қозғалысына да тікелей байланысты. Сәйкесінше бөлмедегі температура t, салыстырмалы ылғалдылық φ және ауаның қозғалу жылдамдығы ω адамның жылулық теңгерімін айқындайды, ал бұл өз кезегінде оның жалпы жағдайына әсер етеді.
Әдістемелік жолдармен алынған метеорологиялық деректер желдету жүйесін жобалау кезінде маңызды бастапқы мәлімет болып саналады.
Желдету түрлері және ұйымдастыру тәсілдері
Ауа алмасу тәсілі бойынша
- Табиғи желдету — ауа алмасу табиғи тартылыс пен қысым айырмасы есебінен жүреді.
- Жасанды (механикалық) желдету — ауа алмасу желдеткіш қондырғылар арқылы жүзеге асады.
Ұйымдастыру әдісі бойынша
- Жалпы — бөлме бойынша біркелкі ауа ортасын қалыптастыруға бағытталады.
- Жергілікті — жұмыс орны аймағында гигиеналық талаптарға сай жағдай жасайды.
- Аралас — жалпы және жергілікті жүйелерді бірге қолданады.
Жалпы және жергілікті желдетудің міндеттері
Жалпы желдету
Жұмыс аймақтарында және, негізінен, барлық бөлме көлемінде температураны, ылғалдылықты, ауаның тазалығын және қозғалыс жылдамдығын бір деңгейде ұстауды көздейді. Жалпы желдету механикалық, табиғи және аралас түрлерге бөлінеді.
Жергілікті желдету
Бөлменің қалған бөліктеріне қарағанда жұмыс орнында қолайлырақ, гигиеналық талаптарға сай ауа ортасын қалыптастырады. Әдетте зиянды заттар бөлінетін орындарда (өндірістік жабдық маңында) шоғырландырыла орнатылады.
Практикадағы ең жиі шешім
Өндірістік бөлмелерде көбіне аралас жүйелер қолданылады — яғни жергілікті және жалпы желдетудің біріктірілген нұсқасы. Бұл тәсіл зиянды бөлінулерді дер кезінде ұстап, сонымен қатар жалпы микроклиматты тұрақты деңгейде сақтауға мүмкіндік береді.