Сыпатай Саурықұлы(1837, қазіргі Алматы облысы, Жамбыл ауданы - 1899, сонда) - Қоқан хандығы басқыншыларына қарсы күрескен батыр
Тарихи тұлға және күрес жолы
Сыпатай Саурықұлы (1837—1899) — Қоқан хандығының басқыншыларына қарсы күрескен, ел қорғау ісімен танылған батыр. Ол Ұлы жүздің шапырашты руына, Есқожа тармағына жатады.
Оның өмірі мен ерлігі Жетісу өңіріндегі саяси-әлеуметтік ахуалмен тығыз байланысты: халықтың тұрмысы, кәсібі, әдет-ғұрпы және сыртқы қауіп-қатер жағдайында елді ұйыстыра білудің үлгісі ретінде айтылады.
Шоқан Уәлихановпен кездесуі
1857 жылы Шоқан Уәлихановтың Жетісуға сапары кезінде Сыпатай батыр Іле өткелінде Диқанбай батырмен бірге қарсы алған. Сол кездесуде ол жергілікті халықтың кәсібі мен әдет-ғұрпы туралы құнды мәліметтер бергені айтылады.
Назарға іліккен дерек
Жергілікті тұрмыс-тіршілікті сипаттайтын мағлұматтардың берілуі Сыпатайдың тек жауынгер ғана емес, қоғам өмірін жетік білетін тұлға болғанын көрсетеді.
Оқиғаның орны
Іле өткелі — жол торабындағы стратегиялық маңызы бар мекен. Мұндай жерлер сол кезеңде ел қауіпсіздігі мен қатынас үшін айрықша мәнге ие болған.
Ұзынағаш шайқасы
1860 жылы Сыпатай батыр Қоқан әскеріне қарсы өткен Ұзынағаш шайқасына қатысқан. Бұл шайқас Жетісу өңіріндегі саяси жағдайға ықпал еткен маңызды қақтығыстардың бірі ретінде аталады.
Маңызды түйін
Елді қорғаудағы жауынгерлік қимылдар Сыпатай есімін аймақ тарихымен бірге атауға мүмкіндік берді.
Жыр мен айтыстағы бейнесі
Сыпатай батырдың ерлігі мен ел қорғаудағы жорықтары халық жадында жыр арқылы сақталған. Оның есімі Жамбыл мен Құлмамбет, сондай-ақ Жамбыл мен Сарыбас айтыстарында, Сүйінбайдың жырларында аталады.
Мәдени мұрадағы орны
Айтыс пен жыр — тарихи тұлғалардың бейнесін ұрпақ жадында жаңғыртып, олардың қоғам алдындағы қызметін бағалаудың маңызды арнасы.