Орынбор гимназиясын бітіргеннен кейін Санкт - Петербург университетінің заң факультетіне түседі
Бақытжан Бейсәліұлы Қаратаев: қоғам қайраткері, заңгер, ағартушы-демократ
Бақытжан Бейсәліұлы Қаратаев (1860, Қаратөбе ауданы, Ақбақай ауылы — 26.08.1934, Ақтөбе қаласы) — қоғам қайраткері, заңгер, ағартушы-демократ. Ол қазақ қоғамының саяси-әлеуметтік өміріне белсене араласып, заң саласындағы тәжірибесін халық мүддесін қорғауға бағыттаған тұлғалардың бірі.
Білімі және қалыптасуы
Орынбор гимназиясын аяқтағаннан кейін Санкт-Петербург университетінің заң факультетіне оқуға түседі. 1890 жылы оқуын 2-дәрежелі алтын медальмен үздік бітіреді.
Университеттегі құқықтық дайындық Қаратаевтың кейінгі қоғамдық қызметінде шешуші рөл атқарып, оның сөз саптауына, дәлелге сүйенген ұстанымына және құқықтық мәдениетіне ықпал етті.
Қызмет жолының алғашқы кезеңі
Еңбек жолын тергеуші ретінде бастап, Петербургте, Кутаисиде және Орынборда қызмет атқарды. 1897 жылдан бастап Оралда, Қаратөбеде және Жымпитыда адвокаттық қызметпен айналысты.
- Тергеушілік тәжірибе — құқықтық тәртіп пен іс жүргізу мәдениетін терең меңгеруіне мүмкіндік берді.
- Адвокаттық қызмет — халықтың жер-су, тұрмыс және әлеуметтік мәселелерімен тікелей бетпе-бет келуіне жол ашты.
Саяси қызметі және ұстанымы
1907 жылы 2-Мемлекеттік Думаға кадеттер тобы құрамынан Орал облысынан депутат болып сайланып, жер-су мәселесі бойынша қазақ халқының мүддесін қорғап сөз сөйледі.
Ол өзін большевиктер партиясы қатарындамын деп есептегені де айтылады. Бұл кезең Қаратаевтың қоғамдық-саяси көзқарастары қалыптасып, түрлі ағымдармен пікірталас жүргізген уақытымен сәйкес келеді.
Қаратаевтың Думадағы сөздері мен құқықтық дәлелдері қазақ қоғамының ең өзекті түйткілдерінің бірі — жер мәселесін мемлекеттік деңгейде көтеруге бағытталды.
Ағартушылық және баспасөзді қолдау
1907–1916 жылдары ағартушылық жұмыстарға ден қойып, «Қазақстан» газеті мен «Айқап» журналының жарық көруіне қолдау көрсетеді. Бұл әрекет ұлттық ой-пікірдің дамуына, қоғамдық талқылаудың кеңеюіне ықпал етті.
1918–1920: кеңестік құрылымдардағы қызметі және тарихи оқиғалар
1918 жылы облыстық атқару комитетінің мүшелігіне сайланды. Сол жылдың наурыз айында әскери үкімет бүлік ұйымдастырып, облыстық кеңес мүшелерін (оның ішінде Қаратаев та бар) тұтқынға алды.
1919 жылы 24 қаңтарда Чапаев дивизиясы тұтқындалғандарды босатқаннан кейін, Қаратаев Орал облыстық ревкомы құрамында ұлттар коллегиясын басқарды. 1919 жылғы 24 шілдеде Қазәсревком мүшелігіне тағайындалады.
1920 жылғы 4–12 қазанда Орынборда өткен Кеңестердің Бүкілқазақстандық 1-съезіне делегат болып қатысып, Қазақ АКСР еңбекшілерінің құқығы туралы декларация жобасын дайындауға атсалысты.
Заң саласындағы рөлі
Қаратаев Қазақ АКСР-інің заң комиссары қызметін атқарды. Сондай-ақ Кеңестердің 2-Бүкілқазақстандық съезіне де делегат болып қатысты. Бұл кезеңде ол құқықтық нормаларды қалыптастыру мен мемлекеттік институттарды орнықтыру жұмыстарына араласты.
Негізгі бағыты
Құқықтық тәртіпті нығайту және жаңа басқару құрылымдарының құқықтық негіздерін айқындау.
Қоғамдық мәні
Заңгерлік тәжірибені мемлекет құру үдерісімен ұштастырып, қоғамдық құқықтық сананың жаңаруына ықпал ету.
Дереккөз белгісі: «KZ портал — Қазақша рефераттар жинағы».