Менің байлығым екі балам мен жан жарым және денсаулығым мен қара күшім

Бай мен жалшының қуанышы туралы әңгіме

Ертеде жалғыз басты бір бай өмір сүріпті. Оның туысқаны да, баласы да — жинаған мал-мүлкі мен ақшасы еді. Сол байлығын баладай мәпелеп, күні-түні күзететін.

Күлкінің сыры

Бір күні ол жалшысының көңілді күлкісін естіп, үйін айнала жүріп тың тыңдады. Бірақ мардымды ештеңе ұға алмады. Ертеңінде жалшысын түн ортасына дейін босатпай, әбден жұмысқа салды. Алайда кешегі күлкі тағы қайталанды.

Байдың ішіне бір күдік кірді: «Мынау менің қазынамнан ұрлап жүр. Үйіне барып мәз болып жүр» деген жаман ойға берілді.

Ақыры ол жалшысының есігін теуіп ашып кірді. Сөйтсе, жалшысы екі баласын арқасына мінгізіп алып, өзі ат болып ойнап жүр екен.

Диалог

Бай: «Ақымақ! Бүгін дұрыс жұмыс істемедің! Түнімен мына мұрынбоқтарыңды ойнатамын деп шаршайсың екен ғой!»

Жалшы: «Қожайын, осы екі балапанымды көргенде шаршау мен уайымды ұмытып, тыңайып, сергіп қалам».

Бай үйден атыла шығып, бәрібір күдігін қоя алмады: «Мен кеш кіріп қалдым. Ұрлаған ақшасын тығып үлгерді, енді сыр бермей отыр» деп ойлады.

Күмәннің күшеюі

Екінші күні жалшы таң атқанша жұмыс істеді. Бірақ еш реніш білдірмей, үйіне қайтты. Бай соңынан бұқпантайлап барып, тағы тың тыңдады.

Құлағына шықырлаған ақша мен сылдырлаған күміс теңге естілгендей болды — жалшысы бірдеңе санап жатқандай.

Ол тағы да есікті теуіп кіріп барды. Бірақ көргені басқа еді: жалшысы екі баласын екі жағына алып, алаңсыз ұйықтап жатыр. Бай не істерін білмей, үн-түнсіз сыртқа шығып кетті. Сонда да күдігі сейілмеді.

Шын байлық

Ертесіне жалшының сергек, көңілді жүрісі байға тіпті мазақ қылғандай көрінді. Бай шыдамай:

Бай: «Менің қазынамнан біраз қаражат жоғалды. Оны сенен басқа ешкім алған жоқ. Себебі сен үнемі көңілдісің — тыққан ақшаң бар болған соң көңілің тоқ жүрсің», — деді.

Сонда жалшысы байыпты қалпынан таймай жауап берді:

Жалшы: «Қожайын, жағдайың сорлы құлдан да жаман-ау. Күнде кешке үйімді торуылдайсың. Менің байлығым — екі балам, жан жарым, денсаулығым және қара күшім. Құланиектеніп таң атқаннан күн батқанша Алладан осы байлығымнан айыра көрме деп тілеймін. Сондықтан мен бақыттымын, көңілдімін».

Бай не дерін білмей, үн-түнсіз қалды. Ішінен: «Шынында да, мына қара құл бақытты. Мен сияқты қызғанатын байлығы да жоқ. Байлық маған бақытсыздық үшін біткен бе?» деп түйді.

Сол күні басы ауырып, ауыр ойға батты.

Осы күні жалшы үйіне ерте қайтты. Оның сыртынан қарап тұрған бай алдынан жүгіріп шыққан екі балаға қызыға көз тастап, ұзақ тұрып қалды.

Ой түйін

Күдік пен қызғаныш адамның жанын қажытып, қолындағысын да қадірсіз етеді.
Шын байлық — ақша емес, отбасы, денсаулық, тыныш ұйқы және жүректегі ризашылық.
Қуаныштың кілті көбіне сырттан емес, адамның ішкі көзқарасынан табылады.