Ораз Мұхаммед - Жошы әулетінен шыққан қазақ сұлтаны, Қасым хандығының ханы
Ораз Мұхаммед: Жошы әулетінен шыққан сұлтанның Мәскеу сарайына дейінгі жолы
Ораз Мұхаммед — Жошы әулетінен шыққан қазақ сұлтаны, кейін Қасым (Касимов) хандығының ханы болған тұлға. Ол Ондан сұлтанның ұлы, Тәуекел ханның немере інісі және Орыс ханның жетінші ұрпағы саналады. Орыс жылнамаларында Ораз Мұхаммед «қазақ ордасының ханзадасы» ретінде аталады.
Сібірге сапар және тұтқынға түсу
1586 жылы Ораз Мұхаммед өз қарашасы Қадырғали Жалаиримен бірге Сібір хандығының астанасына келеді. 1588 жылы Сібір ханы Сейдахметпен (Сейдек, Сейдақ) Ертіс бойында қаршыға салып жүрген кезінде орыс жасақтарының қолына түседі. Сол жылдың қыркүйек айында Мәскеуге жөнелтіледі.
Мәскеудегі қызмет және әскери жорықтар
Мәскеу патшасы Ораз Мұхаммедті жылы жүзбен қарсы алып, қызметке тартады; ол патша сарайындағы салтанатты қабылдауларға да қатысады. Кейін Ораз Мұхаммед Ресейдің шведтерге қарсы (1590) және Қырым хандығына қарсы (1598) соғыстарына қатысады.
1595 жылғы елшілік
1595 жылы Тәуекел хан Мәскеуге Құлмұхаммет (Құлмамбет) бастаған елшілік жіберіп, Қазақ хандығын Ресейдің қол астына алуды сұраған тұста патшадан Ораз Мұхаммедті елге қайтаруды да өтінеді.
Өтініштің орындалмауы
Алайда Тәуекел ханның қаза болуы бұл өтініштің орындалуына кедергі жасайды. Ораз Мұхаммед Мәскеудегі қызметін жалғастырып, Ресей саясатының мүддесіне сәйкес қолданылған шығыс төрелерінің қатарында қалады.
Қасым хандығының ханы болып тағайындалуы
Орыс патшасы Борис Годунов 1600 жылы Ораз Мұхаммедті Ока өзенінің бойындағы Қасым (Касимов) хандығының ханы етіп тағайындайды. Сол кезеңде шығыс билеушілерінің өкілдерін патша қызметіне тарту — Ресей билеушілерінің кең тараған саяси тетіктерінің бірі болған.
1608 жыл: Лжедмитрий II және қаза
1608 жылы Ораз Мұхаммед Лжедмитрий II жағына шығып, жалған патшаның сарайындағы беделді адамдардың біріне айналады. Алайда оның адалдығына күмәнданған Лжедмитрий II Ораз Мұхаммедті Ока өзенінің бойына аң аулауға ертіп барып, жалдамалылары арқылы өлтіртеді.
Санат: KZ портал — Қазақша рефераттар жинағы