Мекеменің бірінші басшы жігіттері
Жалғыз ақын және әкімнің “шабыт саясаты”
Бір кішкентай қаланың жалғыз ғана ақыны болыпты. Бір күні ақын 60 жасқа толғанда, қала әкімі оған сый-сияпат көрсетіп, жылы сөз арнайды.
Әкім: “Сіз біздің қаламыздың жалғыз ақынысыз. 60 жасыңыз құтты болсын! Әлі де толағай шығармашылық шабыт тілеймін!”
Газеттегі өлең және көңілдің су сепкендей басылуы
Арада біраз уақыт өтеді. Бір күні қала газеті ақынның жаңа өлеңін басып шығарады. Әкім өлеңді оқып отырып, көңілі нілдей бұзылады: ақынның шабыты қайтып қалғандай көрінеді.
Әкім дереу ақынды шақыртып алып: “Сіз біздің қаламыздың жалғыз ақынысыз. Халық ештеңеден таршылық көрмесін деп, жігіттерге үнемі тапсырма беріп отырамын. Бірақ халыққа өлең де керек. Ендеше, жұмысты сізден де талап етем. Неге шабытыңыз кеміді? Біз сізге барлық жағдайды жасап қойған жоқпыз ба?” — дейді.
Ақын сабырмен: “Жағдайдың бәрін жасап қойғаныңыз рас. Бірақ сіз айтып отырған нәрселер ақынның шабытын тудырмайды,” — дейді.
“Шабытты не тудырады?” деген сұрақ
Әкім тосылып: “Ендеше, ақынның шабытын не тудырады?” — деп сұрайды.
Ақын: “Ақынның шабытын қыздар тудырады. Ал қазір қыздар шабыт беруді қойды. Кей қыздарымыз шетелдіктердің бетіне қарап жымиюды әдетке айналдырды. Шетелдіктерге қарап жымиғаннан не шығады? Былдыр-былдыр, шүлдір-шүлдір сөз шығады. Шабытымның кемігеніне осы қыздар кінәлі,” — деп кесіп айтады.
Әкім намыстанып: “Мен — әкіммін! Әкім араласса, шешілмейтін мәселе болмайды. Мұны да қолға аламыз,” — дейді.
“Қырық қыз” тапсырмасы
Сол күні әкім жігіттерін жинап алады да, мәселені төтесінен қояды.
Әкім: “Қаламызда жалғыз ғана ақын бар. Біз оның шабыты қандай күйде жүргеніне назар аудармай келіппіз.”
Жігіттер күңкілдей бастайды: “Оған тағы не керек болды екен? Бар жағдайды жасап қойған жоқпыз ба? Енді не дейді бізге?”
Әкім сөзді бірден түйіндейді: “Сіздер айтып отырғанның ешқайсысы ақынға шабыт бермейді екен. Шабытты тек қыздар тудырады дейді. Сондықтан мекеме-мекемедегі қыздарға айтыңдар: ең сұлу, ең көрікті, жан-дүниесі бай, талғамы биік қырық қыз іріктелсін.”
“Сол қырық қыз ертеңнен бастап ақынды қоршап жүрсін: қызметіне барғанша да, қайтқанша да. Қоршап. Қаумалап. Желпіп. Сыңғыр-сыңғыр күлкі, әдемі жымиыс үзілмесін. Ертеңнен бастап мен ақынды қырық қыздың ортасында балпаң-балпаң басып келе жатқан күйінде көрейін. Ақын өзін гүл басқан даламен келе жатқандай сезінсін,” — дейді әкім.
Соңғы түйін: өлеңнің жұқпалы “індеті”
Сол түні қаладағы барлық мекеменің шамы ұзаққа дейін сөнбепті деседі. Мекеменің бірінші басшы жігіттері:
“Күн сайын қызметке барып-келгенше, қырық қыздың қоршауында жүрсең — мынау бір рақат дүние екен. Өзге дүниенің бәрін тәрк еттім. Енді өмірімді тек ақындыққа арнаймын,” — деп, өздері бір-бірінен жасырып өлең жазып отырыпты.
Бұл әңгіме — әкімдік “жоспар” мен өнердің табиғи болмысы қабыспай қалғанда, күлкі аралас мысқылға айналатынын еске салатын сатира.