Мамандық таңдау - тағдырыңды таңдау деген сөз
Балалар әдеби байқауы туралы
Бұған дейін 1 тамыз бен 15 қазан аралығында Қазақстанда балаларға арналған әдеби байқау өтетіні хабарланған болатын. Байқауға қазақстандық мектеп оқушылары, сондай-ақ 18 жасқа толмаған кәсіби оқу орындары мен жалпы білім беру ұйымдарының оқушылары қатыса алады.
Екінші халықаралық «Полифония» әдеби фестивалі аясында өтетін «Балалар әдеби конкурсы — 2015» байқауына қатысуға ниет білдірген Әлішерова Айнұрдың шығармасын назарларыңызға ұсынамыз.
Мамандық таңдау — тағдыр таңдау
«Мамандық таңдау – өміріңіздің бір кірпішін дұрыс қалау. Ең қиын мамандық – адам болып қалу».
— Хосе Хулиан Марти
«Мамандық» сөзінің өзі латын тілінен аударғанда «жұрт алдында сөйлеу, жариялау» деген мағынаны білдіреді екен. Алайда болашағымызбен тікелей байланысты бұл сөздің түп мағынасын қазіргі жастардың көбі біле бермейді — мен де оны енді түсіне бастағандаймын.
Бұрын, ежелгі замандарда мамандықтың бүгінгідей сан алуан түрі болмаған: әр адам қолынан келетін істі жасап, сонымен күн көрген. Ал қазір заман өзгерді: адам жетілді, нарықтық қатынас қалыптасты, қоғам дамыды; соның нәтижесінде жұмыс түрлері де, мамандықтар да көбейіп келеді. Бірақ сан көп болғанымен, сапа болмаса — оның елімізге де, өзімізге де пайдасы қанша?
Өлең жолдары: қоғам көрінісі
Үзінді
Алға тарт деп жас жүрек бұлқынады,
Балалықпен қоштасар күн туады.
Он жылдықтан шыққандар оқу іздеп,
Юрфакқа түсуге ұмтылады.
Үзінді
Не демекпіз, шөліркеп дала жатса,
Не болмақшы теңіз, құм араласса?
Жұмыс іздеп уақытша келгендермен,
Кешіп жатыр өз күнін балабақша.
Бала бағу — жауапты іс. Бірақ қоғамда «бәрі заңгер болғысы келеді» деген құбылыс орын алғанда, өзге маңызды салалардың қадірі екінші орынға ысырылып қалмай ма?
Мамандық деген не?
Мамандық таңдау — өзің айналысқың келетін жұмысты ғана таңдау емес, өзің араласқың келетін ортаны да таңдау. «Атты дұрыс таңдасаң…» деген сөздің астарында да осы ой жатыр.
Мамандық — күнкөріс көзі ғана емес; ол дайындықты, тәртіпті, жауапкершілікті талап ететін еңбек қызметінің маңызды бөлігі. Біреулер үшін — арманның орындалуы, отбасылық дәстүрдің жалғасуы; енді біреулер үшін — жаңалыққа ұмтылыс пен дербестік; үшіншілер үшін — «әйтеуір бір мамандық алу керек» деген қажеттілік.
Негізгі түйін
Мамандық таңдау — тағдыр таңдау. Сондықтан қабілет пен бейімділікке сай шешім қабылдау — аса жауапты іс.
Мамандықты дұрыс таңдау үшін адам ең алдымен өзін тануы керек. Өз-өзіне: «Мен кіммін?», «Өмірдегі орным қандай?», «Қалай өмір сүргім келеді?» деген сұрақтарды қоюы қажет. Таңдау барысында әркім қызығушылығына, қабілетіне, бейімділігіне және ішкі қалауына сүйенгені дұрыс.
Жеке тәжірибе: арманнан бағытқа
Жастық шақтағы арман
«Жастық шақтағы мамандығым?» — алғаш естігенде құлаққа тосындау естіледі. Өйткені жастықтың мақсаттары — үлкен армандардың бастауы. Ол кезде көбіне армандаумен шектелетінбіз, ал уақыт өте көзқарас та, пікір де өзгереді.
Мен өзім жастық шағымда әйгілі суретші болуды армандадым. Төрт жасымда әкем сурет мектебіне барғанымның құрметіне үлкен бояулар жинағын сыйлаған сәті әлі есімде — шын қуаныштың не екенін сол күні сезінгендеймін. Бүгінде сол арманның ұшқыны бар: жүрегімнің бір түкпірі суретке әлі де бұрылып тұрады.
Қазіргі бағыт: тіл мен әдебиет
Ал қазіргі таңда мені өзіне тартқан сала — тіл. Ана тілі. Елімнің биік болашағы, сауатты ұрпақ туралы ойлансаң, қиял да, жауапкершілік те қатар оянады. Өкінішке қарай, бұл құндылықтарға шын ықыласпен қарайтындар қазір азайып бара жатқандай.
Бұл мамандыққа қалай, қашан келгенімді дәл айтып беру қиын. Бірақ не себеп болғанын анық білемін: поэзия, роман, лирикалық жырлар — осының бәрі әдебиетке, тілге деген қызығушылығымды оятты. Лириканы оқығанда, сезімталдығымның әсерінен болар, ерекше күйге бөленетінмін; айналамдағы құбылыстар мен қарым-қатынастарды жақсы қырынан көруге ұмтылатын едім.
Маған әсер еткен тұлғалардың қатары кең: А. Байтұрсынұлы мен Ы. Алтынсариннен бастап, ана тілімізді дәріптеп жүрген Шерхан Мұртаза, Мұхтар Шаханов, сондай-ақ қазақ әдебиетіне мол мұра қалдырған Фариза Оңғарсынова, Мархабат Байғұт сынды текті жазушылар мен ғұламалар. Бұған қоса, мәдениеттілік пен салт-дәстүрді берік ұстанатын үлгілі ұстаздарым да қызығушылығымды күшейтіп, шабытымды ұлғайтты.
Талпыныс, жоспар және сенім
«Шабытыңды шарықтат — сонда ғалам сен үшін бұрын қамал тұрған жерлерден жол ашады».
— Джозеф Кэмпбелл
Адам шын жүрегімен қалаған, үздіксіз талпынған ойының жүзеге асатынына сенгім келеді. Бірақ ол үшін құр қалау жеткіліксіз — талпыныс қажет.
- Алға ұмтылу — тыныштықтан шығу, өзіңді өсіру.
- Бір орында тұрып қалу — өзіңді жоғалтуға жақын күй.
- Болжам мен айқындық — «қайда барамын, не үшін барамын?» деген сұрақтарға жауап.
- Әрекет пен қиял — жоспарлау ғана емес, сенім қалыптастыру.
Ең бастысы — сенім
Алға қойған мақсаттарым үшін еңбек етсем, ертең сол мақсаттарым мен үшін де, елім үшін де еңбек етеді деп сенемін. Маған да, Отаным үшін де қызмет ететін мақсатты дұрыс таңдағаныма кәміл сенімдімін.