Бөбектің атын кім қойдыңдар
Мысық пен тышқан: алданған достық туралы ертегі
Бір күні мысық пен тышқан дос болып, жол жүріп келе жатып, бір құмыра май тауып алады. Мысық өзінше ақылгөйсініп: «Майды қыста жейміз» дейді де, шұңқыр қазып, құмыраны көміп тастайды.
Негізгі келісім
Екі дос майды қыстың қысымына сақтап қоюға уағдаласады. Бірақ бұл келісімді тек біреуі ғана сақтайды.
Күндер өтіп, қыс келеді. Аяз күшейіп, мысықтың қарны ашады. Сол сәтте көмілген құмырадағы май есіне түседі. Сөйтіп, ол тышқанға сылтау айтады:
— Тышқан, апам ұл тауыпты. Той жасаймыз деп шақырып жатыр, барайын.
Мысық «тойға» кетіп, құмыраны тауып алады да, майдың тек төбесін ойып жеп қайтады. Жолда тышқан алдынан шығып: «Бөбектің атын кім қойдыңдар?» деп сұрайды.
Бірінші алдау
Жегені
Құмыраның төбесі
Қойған аты
«Төбелше»
Келесі күні мысық тағы ашығады. Май есіне түсіп, тағы да сылтау табады: «Тағы бір апам ұл тауыпты, тойға шақыртыпты» дейді де, кетіп қалады. Бұл жолы ол майды ортасына дейін жеп қояды.
Тышқан тағы алдынан шығып, әлгі сұрағын қайталайды. Мысық болса: «Белдемше» деп құтылады.
Екінші алдау
Жегені
Құмыраның ортасы
Қойған аты
«Белдемше»
Арада бірнеше күн өткен соң, мысық үшінші рет келеді. Тағы да «апам ұл тауыпты» деп сылтауратып, көмілген құмыраға барып, майдың қалғанының бәрін жеп тауысады.
Тышқан кезекті рет: «Бөбектің атын кім қойдыңдар?» дегенде, мысық: «Қалдықша» дейді.
Үшінші алдау
Жегені
Құмырадағы қалғаны
Қойған аты
«Қалдықша»
Шындық ашылған күн
Қыстың қақаған аязы қатайып, екеуі де сыртқа шығуға бата алмай қалады. Аштық қысқанда тышқан: «Көмген майымыз бар еді ғой» деп еске салады.
Екеуі көмген жеріне келсе, құмырада майдың жұғыны да қалмаған екен. Сонда тышқан ренжіп:
— Ім-м... білдім. Сен үш рет «тойға» кетіп едің. Біріншісінде төбесін жеп, «Төбелше» дедің. Екіншісінде ортасын жеп, «Белдемше» дедің. Үшіншісінде қалғанын жеп, «Қалдықша» дедің, ә?
Қулығы әшкере болған мысық ашуға булығып, тышқанға тап береді. Тышқан әрең дегенде бір тесікке кіріп кетіп құтылады. Сөйтіп, мысық пен тышқанның достығы осымен бітеді.
Түйін
- Ашкөздік пен алдау қысқа пайда әкелгенімен, ақыры достықты бұзады.
- Сылтаудың өзі із қалдырады: «Төбелше», «Белдемше», «Қалдықша» — жасырын істің дәлелі.
- Сенім бір рет шайқалса, оны қайта қалпына келтіру қиын.