Қазақстан Республикасының астанасы
Астана — әсем қала
Астананың мерейтойы — ерлігі мен өрлігі ұрпаққа өнеге болған қасиетті қазақ жерінің шежіресін паш ететін, көңілі дархан, жаны жомарт халқымыздың ұлылығын ұлықтайтын айтулы белес. Айбынды да ажарлы Елорда — тәуелсіз Қазақстанның асқақ рухын айғақтайтын символ.
Көрген әсер
Жүздері бал-бұл жанған халық Бейбітшілік және келісім сарайына қарай ағылып, “Қазақ елі” тарихи ескерткіш-монументінің ашылу салтанатына куә болды.
Басты бейне
Стеланың ұшар басында алып Самұрық құс бейнеленген. Қазақ танымында Самұрық — еркіндіктің, күш-қуаттың және асқақ рухтың символы.
Тәуелсіздік мәні
Самұрық бейнесі — іргесі берік, шаңырағы биік елдің бір көрінісі. “Қазақ елі” монументі тәуелсіздіктің айшықты белгісі ретінде асқақтап тұр.
“Қазақ елі” монументі: өлшемі мен мағынасы
Нақты деректер
- Аумағы
- 5,02 гектар
- Мұнара биіктігі
- 91 метр
- Қаптамасы
- Мәрмәр тас
- Тәуелсіздікпен байланысы
- 1991 жылға орай белгіленген
Көркемдік әсер
Күн нұрына шағылысқан ақ мәрмәр ескерткіш пен ұшар басындағы Самұрық бейнесі — дархан пейіл, жайсаң халықтың ақ ниеті мен асқақ арманын еске салады. Биіктігі тәуелсіздік жылымен үндесіп, монументтің идеялық жүгін тереңдете түседі.
Негізгі ой: Ескерткіш — елдік сананың тұғыры, тәуелсіздіктің көрнекі айғағы.
Елордаға тән ырғақ: сәулет, өзен, жарық
Астананың 10 жылдық тойы — елдің кезекті даму биігіне көтерілгенін әйгілеген ортақ қуаныш. Сарыарқа самалымен тербелген ерке Есілдің бойында бой түзеген сәулетті ғимараттар мен кең көшелер қала келбетін айшықтайды: жымың-жымың жарық, өзен үстіндегі құбылған сәуле — бәрі де бір тылсым симфониядай әсер қалдырады.
Көз сүйсіндірер нысандар
- “Бәйтерек”
- Ақорда
- Бейбітшілік және келісім сарайы
- “Думан” ойын-сауық орталығы
- Парламент ғимараты
- “Ғашықтар саябағы”
- “Рамстор”
- “Астана – дәуір”
- “Есіл” тұрғын үй кешені
Мереке апталығы: мәдениет пен өнердің тоғысы
Бір апта бойы қалада сан алуан фестивальдер, байқаулар, көрмелер өтті. Қала парктерінде мерекелік іс-шаралар үзілмей, театр сахналарында өнер ұжымдары бас қосты.
Театр мен фестивальдер
- “Астана сахнасы” — М. Горький атындағы орыс драма театрында өткен театр калейдоскопы.
- “Опералия-2008” — К. Байсейітова атындағы ұлттық опера және балет театрындағы халықаралық музыкалық фестиваль.
- “Астана айналасындағы мыңжылдықтар” — көшпелі өркениет фестивальдері.
“Жан жүрегім — Астана”
Мерекелік шаралардың ең әсерлілерінің бірі — Ақорда алаңындағы амфитеатрда өткен “Жан жүрегім — Астана” спектакль-феериясы. Ән мен күй халқымыздың мол мұрасын айшықтап, бүгінгі композиторлар мен эстрада өнерінің биік деңгейін танытты.
Астана аспанында шырқалған әндер қатарында Бибігүл Төлегенованың, Нұрғали Нүсіпжанов пен Ескендір Хасанғалиевтің, Роза Рымбаеваның және басқа да өнерпаздардың орындаулары ерекше аталды.
Айтыс рухы: сөз сайысы мен елдік серпін
Тәуелсіз еліміздің тапжылмас тұғырына айналған Астананы айтыскерлер талай рет жырға қосты. Еліміздің 14 облысынан, сондай-ақ Астана мен Алматы қалаларынан келген ақындар елордалық саябақта бас қосып, қаланың өткені мен бүгіні, қарқыны мен тіршілігі жайлы сөз қағыстырды.
Бірінші кезең
Жыр додасында 11 жұп құрылып, өзара сайысқа түсті.
Қазылар бағасы
Мырзатай Жолдасбеков, Сейіт Қасқабасов, Рымғали Нұрғали бастаған қазылар алқасы өнерді таразылады.
Екінші күн
Ең шырайлы сөз сайысына шыққан сегіз ақын айтысты жалғастырып, көрермен ықыласын арттырды.
Бауырластық үні: “Астана — Арқау” кеші
Астана тойына әлемнің әр түкпірінде тұратын қандастар келіп, К. Байсейітова атындағы ұлттық опера және балет театрында “Астана — Арқау” атты мерекелік кеш өтті. Екі күн бойы залда бос орын болмады, жұрт ықыласын ыстық құрметімен білдірді.
Қонақтар өнері
- Саха елінен келген Александр Саввинов “Тойук алғыс” шығармасын орындады.
- Алтайдан келген Евгений Улугбашев “Алыпхан” жырын айтты.
- Өзбекстаннан келген Н. Пирматова мен Н. Абрайқұлова әріптестерімен бірге ән мен биді қатар ұсынып, ерекше ілтипатқа бөленді.
Түнгі қала: Бәйтеректен көрінген жарық
Бәйтерекке көтеріліп, түнгі Астананы тамашалағанда, қала оттары Есіл үстінде жарқ-жұрқ етіп, от шашқандай құбылып жатты. Қала құлашын кең жайып, бүкіл Сарыарқаның төсіне қанат жайған алып құс секілді әсер қалдырады: күндізгі қарбаластан босап, түнгі тыныста жаңаша түрленгендей.
Тәрбиелік мән
Астананың мерейтойы — күллі қазақстандықтар үшін мәні терең, тәрбиелік маңызы зор оқиға. Ол әсіресе жастарды елдік рухқа баулып, ортақ мүдде, ауызбірлік, ұлтаралық келісім мен татулықтың құндылығын айқын сезіндіреді.
Түйін: Бірлік пен келісімнің кілті — сенімді елорда.
Тілек: Қазақ елін тірегіміз, қазақ тілін жүрегіміз етсек екен.
Бәйтерек және болашақ: ел мерейі мен даму
Бәйтерек — жер жаһанды кейіптейтін әлем ағашы, Астананың көркі, ұлт мақтанышы. Ел мерейін өсірген мұндай жетістіктер сындарлы саясаттың нәтижесінде жүзеге асып, Елорда жыл сайын көркейіп, гүлдене түсуде. Бұл — егемендіктің айғағы, өркендеудің көрінісі.
Тарих үшін он жыл — өте қысқа уақыт. Дегенмен мереке құшағындағы Астана сән-салтанатын арттырып, күн санап құлпырып келеді. Елордаға келген жан талай көрініске куә болып, қайтарда қимастық сезімге беріледі.
Астана туралы ой
Астана — жаңа дәуірдің қаласы. Ол ең әуелі адамдарымен биіктейді. Қаланың көркеюі — ел дамуының негізгі көрсеткіштерінің бірі. Елорда тек әкімшілік орталық емес: халықаралық деңгейдегі жоғары оқу орындары, ғылыми мекемелер, театрлар мен музейлер тоғысқан мәдени-рухани кеңістік.
Астана — Қазақстанның саяси ерік-жігерінің нышаны
Астана — кең даладағы жай қала ғана емес, саяси ерік-жігердің көрінісі, батыл стратегиялық қадам. Жаңа астананың келешегі XXI ғасырдың еншісінде. Ал оның ертеңгі еңсесін көтеретін — бүгінгі жас ұрпақ.
Тарихқа қысқаша шолу
1830 жылдың маусымында Есіл бойындағы Қараөткел тұсында қаланың алғашқы іргетасы қаланды.
1832 жылы Ақмола ішкі округі ресми жарияланып, округтің аға сұлтаны болып Қоңырқұлжа Құдаймендіұлы тағайындалды.
1838 жылы Кенесары Қасымұлы патша әскерлеріне қарсы Ақмола бекінісін алу үшін алғаш шабуыл жасады.
“Астана” сөзінің мәні
Сөз төркініне үңілсек, парсы түбірімен байланысқан “астана” ұғымы табалдырық, босаға, кіреберіс, салтанатты орда қақпасы секілді мағыналарды білдіреді. Уақыт өте бұл сөз жұрт бас қосатын, ел ағалары ақылдасатын орталық деген ұғымға орнықты.
Тарихи сабақтастық: Сарай → Орда → Астана — билік орталығын білдіретін атаулардың дәуірлерге сай алмасуы.
Елорда мәртебесі және халықаралық мойындау
1994 жылғы 6 шілдеде елорданы көшіру туралы шешім қабылданды.
1997 жылғы 10 желтоқсанда Ақмола Қазақстан Республикасының елордасы болып жарияланды.
1999 жылы Астана ЮНЕСКО-ның “Бейбітшілік қаласы” атағына ие болды.
Даму қарқыны туралы дерек
Елорда көшірілген жылдары қала халқы 225 мың шамасында болса, кейінгі кезеңде тұрғындар саны күрт өсіп, жарты миллионнан асты. Қала экономикасына салынған инвестициялар көлемі де айтарлықтай ұлғайып, Астана халықаралық байланыстарын кеңейтті.
Әлемдік тәжірибе және таңдаудың логикасы
Әлемде астананы ауыстыру тәжірибесі бар: Түркияның Анкараға көшуі, Ресейдің Санкт-Петербургті өркендетуі, басқа елдердегі геосаяси, демографиялық, экологиялық факторларға байланысты шешімдер — бәрі де мемлекеттің ұзақ мерзімді бағытымен астасады. Бұл тұрғыдан алғанда, Еуразияның дәл жүрегінде орналасқан Астананың XXI ғасырда халықаралық саясат пен өңіраралық ықпалдастықтың маңызды орталығына айналу мүмкіндігі зор.
Маңызды екпін: Астана — тәуелсіз Қазақстанның стратегиялық таңдауы және ұлттық дамудың ұзақ мерзімді бағдарын білдіретін шешім.
Қорытынды ой
Астана — толассыз түлеу, дамылсыз даму үстіндегі әсем қала. Ол — ұрпақтан ұрпаққа айтылар аңызға бергісіз шындық: жас қаланың әр күні жаңа тыныс, жаңа мүмкіндік, жаңа белес.
Үзік ой (мәтін аяқталмаған)
Берілген мәтіннің соңғы сөйлемі толық емес: “Мемлекет астанасының орналасу орны болашақта жолаушылар және жүк тасымалдаудың, сонымен қоса телекоммуникацияның, үлкен …”. Егер жалғасын жіберсеңіз, осы бөлімді мазмұндық тұрғыдан тұтастырып өңдеп, дизайнға табиғи түрде кіріктіріп беремін.