Бейімбеттің поэзиялық шығармаларындағы Мырқымбай типтік кейіпкер деңгейіне көтерілген жиынтық бейне
Өмірі мен шығармашылық жолы
Бейімбет Жармағамбетұлы Майлин (1894–1938) — қазақтың көрнекті жазушысы, қазақ әдебиетін қалыптастырушылардың бірі. Ол тек көркемсөзбен ғана емес, ағартушылық бағыттағы еңбектерімен де кең танылды.
Негізгі бағыты
Қоғамдағы өзгерістерді, ауыл өмірін, кедей тұрмысының шындығын шынайы әрі дәл суреттеуімен ерекшеленді.
Тарихи тағдыр
1938 жылы жазықсыз тұтқындалып, саяси қуғын-сүргіннің құрбаны болды.
Өмірбаяны
Туып-өскен жері — қазіргі Қостанай облысының Таран ауданы. Бір жасқа толмай жатып әкесінен, алтыға шығарда шешесінен айырылып, жетімдік тауқыметін тартады. Ерте жастан еңбекке араласып, байларға жалданады.
Алдымен ауыл молдасынан сауат ашады. 1911–1915 жылдары Троицк қаласындағы Уәзифа медресесінде, Қостанайдағы орысша-қазақша мектепте, Уфадағы «Медресе Ғалияда» білім алады.
1916–1919 жылдары мұғалім болып қызмет етіп, жазушылықпен шұғылдана бастайды. «Қазақ», «Ауыл» газеттері мен «Айқап», «Садақ» журналдарына тұрақты түрде жазып тұрады.
Баспасөз және қызмет жолы
Бейімбет Майлин «Еңбекшіл қазақ» газетіне (кейін «Еңбек туы») ерте араласып, мақалаларымен қатар әдеби қызметкер, бөлім меңгерушісі, хатшы болып еңбек етті, кейін редакторлық деңгейге дейін өсті. 1920–1922 жылдары басылымды алғаш шығарушылар алқасы басқарған кезеңде газет жұмысына бірнеше жетекші тұлғалармен бірге белсенді қатысқаны белгілі.
Кейін «Еңбекші қазақ» (қазіргі «Егемен Қазақстан») газетінде (1922–1923) қызмет атқарып, Қостанайдағы губерниялық «Ауыл» газетін шығаруға қатысады (1925). 1925–1928 жылдары қайтадан «Еңбекші қазақта» еңбек етіп, Қазақтың пролетар жазушылары ассоциациясын (ҚазАПП) ұйымдастыруға атсалысады (1928–1932).
1930-жылдары «Социалистік Қазақстан» (қазіргі «Егемен Қазақстан») газетінде бөлім меңгерушісі, редактордың орынбасары болды. Сонымен қатар «Ауыл тілі», «Қазақ әдебиеті» басылымдарының бас редакторы қызметін атқарды.
Шығармалары
Майлин — поэзия, проза, драма салаларында қатар еңбек еткен сирек дарын. Әдеби мұрасы қазақ сөз өнерін жанрлық әрі тақырыптық тұрғыдан байытты.
Поэзиясы
Алғашқы өлеңдері «Садақ» қолжазба журналында (1913), «Айқап» журналында (1914), «Қазақ» газетінде (1915) жарияланды. Ақындық туындыларында сахара жұртының мұң-мұқтажын, арман-аңсарын, әсіресе азаттық пен теңдік тақырыбын көтереді.
Майлин поэзиясындағы Мырқымбай — типтік кейіпкер деңгейіне көтерілген жиынтық бейне. Осы образ арқылы ол сол дәуірдегі қазақ кедейінің болмысын, уақыт пен қоғам аясындағы тіршілік тынысын шынайы суреткерлікпен таныта алды.
Поэмалары (тақырып алуандығымен ерекшеленеді):
- Байдың қызы
- Рәзия қызы
- Қашқын келіншек
- Зайкүл
- Маржан
- Өтірікке бәйге
- Хан күйеуі
- Кемпірдің ертегісі
- Бөліс
- Мырқымбай
Прозасы
Майлин дарын қуаты прозалық шығармаларында айрықша жарқырап көрінді. Әсіресе қазақ прозасындағы әңгіме жанры оның шығармалары арқылы кемелдене түсті. Әңгімелері өмір шындығын дөп басатын реалистік қуатымен, көркемдік өресімен, тақырыптық кеңдігімен дараланады.
Ол көркем әңгімелері арқылы өзі өмір сүрген дәуірдің тынысын және қоғам өмірін энциклопедиялық кеңдікпен бейнелеген қаламгер ретінде бағаланады.
Көлемді жанрлар
Он беске тарта повесть жазды. Сонымен қатар «Азамат Азаматович» атты романның авторы.
Аяқталмай қалған еңбектер
«Қызыл жалау», «Қоңсылар» романдары аяқталмай қалған.
Драматургиясы
Майлин ірілі-ұсақты шамамен 25 пьеса, сондай-ақ либретто мен сценарийлер жазған. Бұл еңбектері оның қалам қарымының жан-жақтылығын айқын көрсетеді.
Мұрасының мәні
Бейімбет Майлин шығармалары қазақ әдебиетін барлық салада байытқан рухани қазына ретінде халқымен мәңгі бірге жасайтын мұра болып қала береді.
Санат: KZ портал — Қазақша рефераттар жинағы