Ауған соғысы - жайлы тереңірек біліп тану, соғыс ардагерлері туралы мәлімет алу
Маңғыстау облысы • Қарақия ауданы • Мұнайшы селосы
№7 орта мектебі • Ағылшын тілі пәні мұғалімі: Джетимекова Сауле Аскеровна • Сынып: 10
Тәрбие сағатының тақырыбы: «Ауғанстан — жүректегі жара»
Мақсаты (білімділік)
Ауған оқиғасының тарихи мәнін ашып, оқушыларға түсіндіру; «Ауған соғысы» туралы тереңірек таным қалыптастыру; соғыс ардагерлері жөнінде мәлімет беру.
Мақсаты (дамытушылық)
Тарихи деректердің маңыздысын ажырата білуге, материалды диалектикалық тұрғыдан талдауға дағдыландыру.
Мақсаты (тәрбиелік)
Тәуелсіздік жолында күрескен аға буынның ерлігін үлгі етіп, оқушыларды ұлтжандылыққа, Отанды сүюге тәрбиелеу.
Әдісі
Еске алу сабағы
Көрнекілігі
Тақырыпқа сай слайдтар, интерактивті тақта, бейнематериалдар
Негізгі ой
Соғыс — адамзатқа ортақ қасірет; ерлік — ұмытылмайтын аманат; бейбітшілік — ең қымбат құндылық.
Сабақ бағдарламасы
- 1. Отан туралы өлеңдер (еліміз туралы бейнеролик)
- 2. Ауған соғысының тарихы туралы баяндама (бейнеролик)
- 3. «Қанжардан құтқарған қазақ тілі» (көрініс)
- 4. Ардагер Қалджанов Қошық Жүзбайұлы туралы мәлімет (слайд)
- 5. «Кероғлы» күйі
- 6. «Тәуелсіз Қазақстан» (бейнеролик)
- 7. Қорытынды
Ашылуы: еске алу рухы
Жүргізуші — Қайрат
Сол Ауғанда талай досты жерледік, Қарлы шыңға күн-түн демей өрледік. Сұрапылда ерледік те шерледік, Намыс туын қолдан бірақ бермедік.
Құрметті ұстаздар, оқушылар және бүгінгі кездесудің қадірлі қонақтары, қош келдіңіздер!
Нұрсейіт
Батырлыққа уызынан жарыған, Ер төркіні байрағынан таныған. Өзі ақын, өзі әнші халықта Кім айта алар: «Болмаған», — деп, Әнұран?!
Әнұран орындалады.
Кештің мәні
Соғыс — жан алып, жан беру. Ол — халық басына түскен қасірет. Кеңес әскерлерінің Ауған жерінен шығарылғанына 25 жыл толуына орай «Ауғанстан — жүректегі жара» атты еске алу кеші ашық деп жарияланды.
Жүргізуші — Ақмоншақ
1989 жылғы 15 ақпанда талай ананы перзенттен айырған, мыңдаған азамат қаза тапқан қасіретті Ауған соғысы аяқталды. Жылдар өтсе де, жауынгерлердің өшпес ерлігі ел жадында. «Бұл соғыс қажет пе еді?» деген сауал жиі қойылады, алайда біз жас ұрпақ қатысқан азаматтарды Отан алдындағы борышын адал атқарған ерлер ретінде құрметтейміз.
Осы тұста еліміздің табиғаты туралы слайд көрсетіледі.
Ауған соғысының тарихы: қысқаша баяндама
Оқушылардың зерттеу мәтіндері негізінде ықшамдалып, стильдік тұрғыда өңделді.
Мақзам Нұрбек
КОКП және КСРО басшылығы Ауғанстандағы 1978 жылғы сәуір төңкерісінен кейін билікке келген «Халықтық-демократиялық үкіметті» қолдап, көршілес елдің социалистік бағытта дамуын көздеді. «Интернационалдық әскери жәрдем» деген желеумен елдің ішкі ісіне араласу күшейді.
1965 жылы Ауғанстан халықтық-демократиялық партиясы (АХДП) құрылып, кейін «Халық» (Н. М. Тараки, Х. Амин) және «Парчам» (Б. Кармал) топтарына бөлінді. 1977 жылы Мәскеудің ықпалымен екі топ қайта бірікті. 1978 жылғы оқиғалардан соң АХДП билігі орнығып, жаңа үкімет жедел түрде реформаларға көшті.
Жер реформасы, діндарларды қудалау, ағарту саласындағы күрт өзгерістер және жергілікті дәстүрлермен санаспау қоғамдық наразылықты күшейтті.
Мырзабай Алтын
1978 жылдың күзінен бастап қақтығыстар күшейді. Ауған үкіметі КСРО-мен достық, тату көршілік және ынтымақтастық туралы шартқа сүйенді. 1979 жылдың соңына қарай көтерілістер өршіді.
Ел ішіндегі саяси тартыстар тереңдеп, билікте ауыс-түйіс болды. 1979 жылғы 12 желтоқсанда КСРО басшылығы Ауғанстанға әскер енгізу туралы шешім қабылдап, 25 желтоқсанда кеңес әскерлері шекарадан өтті. Соғыс қимылдары 1989 жылғы ақпанға дейін созылды.
Қазақстаннан бұл соғысқа шамамен 22 000 адам қатысып, 21 адам хабар-ошарсыз кетті деген дерек келтірілді.
Мұғалімнің сұрағы
«Ауғанстан соғысы не үшін басталды?» — деген сауал қойылып, осы тұста тақырыптық бейнеролик көрсетіледі.
Көрініс: «Қанжардан құтқарған қазақ тілі»
Сахналық көрініс соғыс үнімен сүйемелденеді.
Ақтөре
Еске алайық, құрметтейік құрбандардың рухын, Қабірлері нұрға орансын, суық көрде жылынсын. Есіл ерлер ескерткішке айналсаң да біз үшін, Мәңгі бақи тірісіңдер, тірісіңдер, тірісің!
Таңат
Сақтады олар елін, жерін, қонысын, Ақтады олар азаматтық борышын. Сол үшін де қолтығынан сүйейік, Ардагерге, майдангерге иейік біз барлық жерде, Басымызды сол үшін.
Үнсіздік минуты
Ауған соғысында қаза тапқан азаматтарды 1 минут үнсіздікпен еске алу рәсімі өткізіледі.
Жерлес ардагер туралы мәлімет
Мұнайшы ауылында осы соғыстың ардагері Қалджанов Қошық Жүзбайұлы тұрады. Ол бүгінгі кездесуге келе алмады. Дегенмен, оқушылар ардагердің үйіне барып сұхбаттасып, деректер жинақтады.
Туған жылы, жері
1958 жылғы 10 қараша • Түрікменстан Республикасы, Мары облысы, Тахта-Базар ауданы, Саража совхозы
Білімі, қызметі
1965 жылы №20 мектептің 1-сыныбына қабылданып, 1975 жылы тәмамдаған. 1977 жылы әскерге шақырылған. Ресейдің Краснодар өңірінде борышын өтеген.
Соғыс жолы, отбасы
1979 жылғы желтоқсанда Ауғанстанға жіберілген. Соғыс 1989 жылғы ақпанда аяқталған. 1981 жылы отбасын құрған, бес баланың әкесі.
Сұлуфан
Сапқа тұр, ақ ниет адамдар, Кел, қосыл бейбітшіл шеруге, Тыныштық жауларын жеңуге. Бейбіт күн тулары самғасын, Тыныштық тулары шарласын. Жетім боп ана мен балалар, Ойран боп от басы қалмасын. Жол берме соғысқа, азамат, Сен ғана — тыныштық қорғаны.
Гаухарай
Жастық шақта жалын жұтып, қан кешкен, Жарқын дүние жанарынан сән көшкен. Ардагерлер — естелігі ерліктің, Ұрпақтары — бұтақтары қасиеттің, Өсиеттің, ұмытылмас мәңгі естен.
Жүргізуші — Ақмоншақ
Жалт ете қап, оқ жаудан ұшқанда, Сен құлаған көлбетіп таулы алыстан. Елестейсің көзіме қасірет боп, Қайғым да сен мәңгілік — Ауғанстан!
Осы тұста «Соғыс деген немене?» бейнеролигі көрсетіледі.
Өнер және тәуелсіздік идеясы
Жүргізуші — Қайрат
Біз — Отанын сүйетін, елін-жерін қорғайтын батыр бабалардың ұрпағымыз. Егемен Қазақстанның патриот жастары ретінде бейбітшіліктің қадірін білу — парыз.
Сүйеген Исмайыл «Кероғлы» күйін орындайды.
Мұғалімнің ой-толғауы
Қазақ жұртының тарихында қилы кезеңдер аз болған жоқ. Қазақ хандығы құрылғаннан бергі жолда ауыр сындар мен жан түршігерлік жағдайлар кездескені тарих беттерінде сайрап тұр. Бүгінгі жетістіктеріміз көп болғанымен, тәуелсіздікке оңай жетпегенімізді ұмытпау — ұрпақ жауапкершілігі.
Осы тұста Қазақстан туралы бейнеролик көрсетіледі.
Жүргізуші — Ақмоншақ
О, олардың көз жасының татымын Татып көрсең, ойланар ең, пақырым. Халық болып ешқашанда оңбайды Жылатқан ел ақынын мен батырың.
Қорытынды
Қорытынды ән
Сабақ «Жойылсын жалғыз сөз — соғыс деген» әнімен қорытындыланады.
Қорытынды сөз
Соңында мектептің тәрбие ісі жөніндегі орынбасары Мұқашева Айжан сөз сөйлейді. Кейін кеш қонақтарына сөз беріледі. Мұғалім сабақты қорытындылайды.
Түйін
Бұл еске алу сабағы оқушыларға тарихи жадыны жаңғыртып, ерлікті қадірлеуді, бейбіт өмірдің бағасын түсінуді мақсат етеді. Соғыс салған жара жүректе сақталса да, ұрпаққа қалатын ең үлкен аманат — татулық пен тыныштық.