Жалғыз ғана сөз
Ана — адамдықтың алтын өзегі
«Өмірдің иесі сен, ғазиз Ана…» — деп басталатын жыр жолдары көктемнің жылылығындай мейірім мен шексіз ықыласты еске салады. Жаңа тіршілікке нұр сеуіп, келешекке ақ жол, адал ниет нұсқайтын асқақ құдірет иесі — Ана. Ол — адам тәрбиесінің сәулетшісі, жүрекке өмір сыйлайтын ұлы қуат.
Адамзат қуат алар ақ сүтіңнен,
Мәпелеп, әлдилеген пейілің кең.
Аналық махаббатың — кәусар бұлақ,
Сөнбейтін ақ жүрегің — мәңгі шырақ.
Мейірімнің күші: бір қарапайым тәжірибе
Адам «адам» болғысы келсе, алдымен Ананы қастерлей білуі керек. Өмірде Ана алақанының қызуы мен ата-ананың мейірімін тоя жеген ас та, шипасы күшті дәрі де алмастыра алмайды. Бұған жарты ғасыр бұрын ғалымдар жүргізген бір тәжірибе дәлел болатындай.
Ғалымдар анасынан айырылған маймыл балаларына екі «қуыршақ ана» жасайды: біреуінің омырауынан сүт шығады, бірақ денесі қатты әрі суық; екіншісінің омырауынан сүт шықпайды, бірақ денесі жылы әрі жұмсақ.
Маймыл балалары сүті бар қатты қуыршақты емес, сүті жоқ болса да жұмсақ әрі жылы қуыршақты «ана» ретінде қабылдап, соның бауырына тығылған.
Демек, бәрінен бұрын керек нәрсе — мейірім, жылулық, Ана құшағы.
Хадистердегі құрмет өлшемі
Мұхаммед пайғамбарымыздың хадистерінде де ең алдымен Ананы құрметтеу парыз екені айтылады. «Әуелі Анаңа, тағы да Анаңа, содан соң әкеңе жақсылық жаса» делінеді. «Егер әкең мен Анаң бір мезетте үн қатса, әуелі Анаңа жауап бер» деген ұлағатты сөз де бар.
- «Анаңды Меккеге үш рет арқалап барсаң да, парызыңды өтей алмайсың».
- «Кімде-кім ата-анасының разылығын алған болса, соның өмірі берекеленеді».
Ана — үйдің берекесі, ұрпақтың өнегесі
Ана — үйдің берекесі, қыз баланың өнегесі, шаңырақтың несібесі. Ананың көзінен нұр төгіліп, жан-жағына шуақ шашады. Сол шуақпен жылынған біз асыл Ананы мәңгі қастерлеп, еңбегін бағалай білейік.
Ана — әрбір адамның жарық дүниедегі ең жақыны, жанашыры, қадірлісі. Ақ сүтін беріп аялап, жанын да аямаған ардақтысы.
Ана — жүрек
Жүректі қадірле.
Ана — тірек
Тіректі құрметте.
Ана — шың
Шыңға сағынып жет.
Ана — күн
Күніңе табынып өт.
Кез келген адамның әдептілігі мен жан дүниесінің сұлулығы ең алдымен Ана жүрегінің жылуынан басталады. Бала бойындағы жақсы қасиеттер бізге әуелі Анадан дариды: нәзік үн, жұмсақ алақан, жан жылуымен жұбату — бәрі де тәрбиенің алғашқы мектебі.
Бала үшін Ана бармайтын құрбандық бар ма? Ана болу — бүкіл өмірге жететін рухани күш пен ерен еңбек. Баласын бағып-қағуда Ана өзін ұмытып, бар күш-жігерін сарқа жұмсайды. Сол арқылы оның жаны да байып, мейірімі де тереңдей түседі.
Бірақ баланың Анаға деген махаббаты көбіне жеткіліксіз болып жатады. Оны құрметтеп, сыйлау — әрбір перзенттің парызы. Кейде ата-анасын жөнді сыйламайтын, еңбегін бағаламайтын, айтқанын тыңдамайтын балалар да кездеседі. Ондай немқұрайлылық ертеңгі күні өкінішке айналмасын.
Ананы қалай сыйласаң, өз балаңның анасын да солай сыйла. Барлық әйел затына, тіпті жас нәресте қыз балаға да құрмет көрсетіп, қолдан келгенше қамқор бол.
Жас қаламгерге ескерту: ой да, өлең де дәлдікті сүйеді
Ана тақырыбы — ең ыстық, ең биік тақырыптардың бірі. Орыстың ұлы жазушысы М. Горькийдің «Дүниеде не жақсылық болса, соның бәрі Ананың ақ сүті мен күннің нұрынан жаралған» деген сөзіне еріксіз иланасың. Сондықтан да жас оқырмандар қауырсын қалам алып, Ана жайлы тебірене жазады.
Жиі кездесетін кемшіліктер
Редакцияға келіп түсетін өлеңдердің ішінде шынайы сезім бар болғанымен, көркемдік тұрғыдан олқылықтар да ұшырасып жатады. Көбіне мәселе — сөзді орынсыз қолдану, мағына дәлдігінің әлсіреуі, ұйқастың шала болуы.
Мағынасы күңгірт тіркес
«Шашын санаймын» сияқты тіркес тыңдаушыға оғаш әсер етуі мүмкін: ойды нәзік жеткізу үшін сөз таңдауы дәл болғаны жөн.
Ұғымдарды орынсыз қабыстыру
«Алақан» мен «ақ бесік» — бөлек ұғымдар. Мәнін таразыламай қатар қолдану жолдың көркін кетіреді.
Табиғи қолданыстан алыс сөз
«Күй саламын» секілді тіркестер сөйлеу мәдениетінде орнықпаған: күй тартылады, орындалады. Өлең дәлдікке сүйенеді.
Ұйқас пен ырғақтың әлсіздігі
Шумақта ұйқас болмаса, ойдың әуезі де бәсеңдейді. Өлеңді бірнеше рет дауыстап оқып көру — жақсы әдет.
Түсініксіз сөйлем құрылымы
Ойды күрделендіріп жіберетін, байланысы әлсіз жолдар оқырманды шатастырады. Қарапайым, нақты сөйлем көбіне әсерлі шығады.
Бұл ескерту жас талапкердің еңсесін түсіру үшін емес. «Сын түзелмей, мін түзелмейді». Жаңа да көркем, шынайы да шымыр жырлар күтеміз — сөзге жауапкершілікпен қараған қалам ғана биікке жетеді.
Редакция есігі әрдайым ашық.
Түйін
Ана — ай мен күндей, жарық жұлдыздай қастерлі. Бұл теңеулер — тілімізде бекіген дәстүр ғана емес, ұлт жүрегіне орныққан ақиқат. Анаға құрмет — адамға құрмет. Мейірімге жақын жүріп, қадірді кешікпей таныған жөн.