Күршім ауданы жұртшылығы үшін бүгінде үлкен мерекеге айналған айтулы шара - өмірден ерте озған дарынды сазгер жерлесіміз Оралхан Көшеровтің творчествосына арналған, екі жылда бір өтіп келе жатқан Оралхан көктемі атты ән конкурсы
Оралханның ән-ғұмыры: «Оралхан көктемі» қалай басталды?
Күршім ауданы жұртшылығы үшін бүгінде дәстүрге айналған ән мерекесінің тарихынан бір үзік.
Дәстүрге айналған мереке
Күршім ауданы жұртшылығы үшін бүгінде үлкен мерекеге айналған айтулы шараның бірі — өмірден ерте озған дарынды сазгер, жерлесіміз Оралхан Көшеровтің шығармашылығына арналған, екі жылда бір өтетін «Оралхан көктемі» атты ән байқауы.
Бастапқыда аудандық деңгейде өткен бұл конкурс ұйымдастырушылар мен меценаттардың еңбегінің арқасында әуелі облыстық, кейін республикалық ауқымдағы беделді ән додаларының қатарына қосыла бастады. Биыл байқауға фестиваль мәртебесі беріліп, еліміздің әншілерінен бөлек, Қытай, Ресей, Моңғолиядан да үміткерлердің қызығушылық танытып отырғаны байқалады.
Неге бұл маңызды?
Артына елу шақты ән қалдырған, берері көп шағында бақилық болған Оралханның ән-ғұмыры осылай жалғасып келе жатқаны — тыңдарманы үшін көңілге медеу. Ал талай әншінің бағын ашқан дүбірлі додаға айналуы — күршімдіктер үшін орынды мақтаныш.
Кешегі шаруа — бүгінгі тарих
Көп жағдайда «осындай игілікті іс қалай туды, бастауына кім ықпал етті, кімдер жүзеге асырды?» деген сұрақтарға енжар қарайтынымыз бар. Алайда кешегі шаруа — бүгінгі тарих. Ерен еңбегімен ел есінде қалатын азаматтар жайлы кейінгі буынға жеткізіп отыру — ұрпақтар сабақтастығының бір белгісі.
Осы мақсатта «Оралхан көктеміне» қатысты өзім куә болған бір жайтты баяндауды жөн көрдім.
2003 жыл: бір мақаладан басталған шешім
2003 жылдың сәуір айының басында мені сол кездегі аудан әкімі Қонысбай Қойшыбайұлы Төлеубеков қабылдауына шақыртты. Ол кезде мен Күршім өндірістік-жол бөлімшесін басқарып жүргенмін. Көктемгі су тасқыны қаупі күшейіп тұрған мезгіл, жолдың жайы да көпке мәлім — мәз емес.
Әрине, басшының шақыртуына онша қуана қоймағаным рас. Күткенімдей, әңгіме жұмыстан басталды. Біраз сұрақтың астына алып, тығырыққа тіреп, «терлетіп» алған соң, әкім күтпеген жерден:
«Мақалаңызды оқыдым. Маған ұнады. Өте қажетті мәселені уақытында көтергенсіз. Мені бұрыннан осы сұрақ мазалап жүрген еді, енді бір шешімге келгендеймін», — деді.
Шынымды айтсам, абдырап қалдым. Аудандық газетпен байланысым бар, редакцияда жарияланбай жатқан дүниелерім де кездесетін. Бірақ қай мақалам туралы айтып отырғанын бірден аңғара алмадым.
Әкім менің тосылғанымды байқады да, сөзін жалғады. Ол Абай ауданында әкім болған кезінде марқұм Жәнібек Кәрменовті есте қалдыру үшін «Жәнібектің көктемі», «жазы», «күзі», «қысы» секілді жыл мезгілдеріне бөліп, Жәнібек орындаған Арқа әндері бойынша байқаулар ұйымдастырғанын айтты. Жұртшылықтың да, әншілердің де ынтасы жоғары болғанымен, өкінішке қарай, ол үрдіс өзінен кейін жалғаспапты.
Біраз уақыт үнсіз отырып, кенет орнынан тұрып: «Мен Оралханға да сондай байқау жасаймын. Әлі нақты шешкен жоқпын қалай аталатынын, бірақ көріңіз де тұрыңыз — бұл жоба жүзеге асады. Ал ойымды дөп басқан мақалаңыз үшін рақмет», — деді де, қолын ұсынды.
Мақала, уақыт және күтпеген серпін
Кабинеттен шыққан соң ғана өткен жылдың соңына таман Оралхан Көшеров туралы мақала жазғанымды, оның белгілі себептермен жарты жылдай жарияланбай тұрғанын есіме түсірдім. Әкім айтып отырғаны — өзім әлі көрмеген сол мақала екен.
Ол кезде Оралханның есімі ұмытыла бастағандай көрінетін. Бір-екі мәрте еске алу кештері өткенімен, әрі қарай тереңдей қоймаған шақ еді. Мен мақалада өз шамам келгенше ұсыныстар айтқанмын: оқушылар мен көркемөнерпаздардың аудандық байқауларында Оралханның әндері орындалса, мектептерде шығармашылығына арналған факультативтер ұйымдастырылса деген секілді.
Негізгі ойым — оқырман тарапынан қолдау болып, қоғамдық пікір қалыптасса, содан кейін ғана жоғары жақта бір шара қолға алынар деген үміт еді. Ал аудан әкімі бірден үн қатып, ауқымды жоба ретінде жоспарлайды деп мүлде ойламаппын. Шынын айтқанда, алғашында онша сене де қойған жоқпын.
Кейін белгілі болды: «Рауан» газетінің жауапты хатшысы Кәдірбек Айдарханұлы бұл мақаланы Оралханның туған күніне орайлап, өткен жылдан биылғы сәуірге дейін сақтап келген екен. Газетті ең бірінші оқитындардың бірі — Қонысбай Қойшыбайұлы болып шықты.
Шапшаң шешімнің нәтижесі
Мені таңғалдырғаны — әкімнің шешімді ерекше шапшаң қабылдауы болды. Бұл әңгіме таңертең жұмыс басталғаннан кейін өткен еді. Ал сол күні түстен кейін әкімдіктің кеңейтілген отырысында-ақ алдағы мамырдың ортасында «Оралхан көктемі» атты ән байқауы өтетіні жарияланып, әр ауылдық округтен екі әншіден сазгердің әндерін дайындау тапсырмасы берілді және орындалуы бақылауға алынды.
Түйін
Кейде бір мақала — бір бастамаға, ал бір бастама — тұтас дәстүрге айналады. Маңыздысы: ойды уақытында естіп, оны іске айналдыра алатын азаматтың табылуы.
Ел есінде қалатын еңбек
«Жүйрікте де жүйрік бар — қазанаты бір басқа, жігітте де жігіт бар — азаматы бір басқа» деген аталы сөз дәл осындай бірегей жандарға айтылса керек. Мақаншы, Абай, Күршім аудандарында әкім болған, сондай-ақ облыстық жер қатынастары және ауыл шаруашылығы салаларында басшылық қызмет атқарған Қонысбай Қойшыбайұлы Төлеубековтің Жәнібек Кәрменов пен Оралхан Көшеров секілді таланттардың рухын халық жадында жаңғыртып, айшықты өнерін ғұмырлы еткен еңбегінің өзі-ақ құрметке әбден лайық.
Құмарбек Қалиев
Авторлық естелік