Бүйрек және зәр шығару мүшелерінің аурулары
Бүйрек және зәр шығару жүйесі: АФЕ және клиникалық маңызы
Балалардағы бүйрек пен зәр шығару жолдарының анатомо-физиологиялық ерекшеліктері (АФЕ) инфекциялардың дамуына, зәрдің іркілуіне және қабыну ауруларының жиілеуіне әсер етеді. Бұл бөлімде пиелонефрит пен гломерулонефритті қоса алғанда, жиі кездесетін аурулар, олардың негізгі белгілері, диагностикасы, емдеу принциптері және алдын алу жолдары қарастырылады.
Балалардағы анатомо-физиологиялық ерекшеліктер (АФЕ)
Бүйректің орналасуы және функционалдық жетілуі
Жас балаларда бүйрек төменірек орналасады. Сонымен қатар, бүйрек құрылымдары мен зәр шығару жолдарының функционалдық жетілуі толық болмайды: бүйрек түбектері мен несепағарлардың тонусы (сергітуі) төмендеу келеді. Бұл жағдайлар зәрдің тоқтап қалуына (іркілуіне) қолайлы орта жасап, қабыну процестерінің дамуына ықпал етеді.
Қуықтың орналасуы және сыйымдылығы
Нәрестелерде қуық сәл жоғарырақ орналасады. Қуық көлемі жасына қарай ұлғаяды:
Маңызды: Жаңа туған бала тәулігіне 25 ретке дейін зәр шығаруы мүмкін.
Қыз балалардағы ерекшелік және инфекция қаупі
Қыз балаларда зәр шығару өзегі қысқа болады (шамамен 0,8–1,0 см). Сондықтан баланың жыныс аймағын дұрыс жумаған жағдайда инфекция оңай жоғары көтеріліп, бүйрек тінін қабындырады. Нәтижесінде пиелонефрит дамуы мүмкін.
Бүйрек және зәр шығару жолдарының жиі кездесетін аурулары
Пиелонефрит
Пиелонефрит — бүйрек түбекшесі мен паренхимасының инфекциялық-қабыну ауруы. Балалардағы АФЕ, зәрдің іркілуі және гигиеналық дағдылардың жеткіліксіздігі оның даму қаупін арттырады.
Гломерулонефрит
Гломерулонефрит — бүйректің шумақшалық аппаратының қабынуымен жүретін ауру. Ол зәр талдауларындағы өзгерістермен және жалпы жағдайдың бұзылуымен байқалуы мүмкін, сондықтан уақтылы диагностика маңызды.
Негізгі клиникалық белгілер, диагностика және емдеу қағидалары
Клиникалық белгілер
- Зәр шығарудың жиілеуі немесе ауырсынуы
- Дене қызуының көтерілуі, мазасыздық
- Бел аймағындағы жайсыздық
- Зәр түсінің/иісінің өзгеруі
Диагностикалық әдістер
- Зәрдің жалпы талдауы
- Бактериологиялық зерттеу (егу)
- Қан талдаулары (қабыну белгілері)
- Бүйрек пен қуықтың УДЗ
Емдеу және алдын алу
- Дәрігер тағайындауына сай ем (инфекцияға қарсы, симптоматикалық)
- Сұйықтықты жеткілікті қабылдау (жасына сай)
- Жеке гигиенаны дұрыс сақтау
- Зәрді ұзақ ұстап жүрмеуге дағдыландыру
Дұрыс дағды қалыптастыру: дәретке үйрету
Баланы дәретке үйретуді 3–4 айынан бастап біртіндеп бастаған жөн: ұйқыдан кейін немесе тамақтандырғаннан кейін шамамен 20 минуттан соң отырғызып көру ұсынылады.
Алғашқы кезең
Алдымен баланы қолға ұстап, ыдысқа (табаққа) тосуға болады.
Келесі қадам
6 айдан бастап баланы горшокқа отырғызуға болады.
Бұл қарапайым дағдылар зәрді ұзақ ұстап қалмауға көмектесіп, зәр жолдарының инфекцияларының алдын алуда маңызды рөл атқарады.